Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алексей Николаевич Толстойдың 1936 жылғы «Алтын кілт» немесе Буратиноның басынан өткен оқиғалары» атты ертегісінің басты кейіпкері – Буратино (орыс тілінде: Буратино). Бұл ертегі 1883 жылы итальян жазушысы Карло Коллодидің «Пинокионың басынан өткен оқиғалары» романының негізінде жазылған. Буратиноның шығу тегі Италияның комедия дель арте театрынан бастау алады. «Буратино» есімі итальян тіліндегі «бураттино» сөзінен туындаған, ол «ағаштан жасалған қуыршақ» немесе «кукла» деген мағынаны білдіреді. Кітап 1936 жылы жарық көргеннен кейін Буратино кейіпкері КСРО-дағы балалар арасында зор танымалдыққа ие болды және Ресейде бүгінгі күнге дейін сол танымаллығын сақтап келеді (Буратино – ресей балалар әдебиетінің ең сүйікті кейіпкерлерінің бірі). Оқиға негізінде бірнеше фильм түсірілді, оның ішінде 1959 жылғы анимациялық фильм және 1975 жылғы ойындық фильм бар.
Fictional character created by Aleksey Nikolayevich Tolstoy
TOS 1 Buratino multiple rocket launcher system
Buratino (Russian: Буратино) is the main character of Aleksey Nikolayevich Tolstoy's 1936 fairy tale The Golden Key, or the Adventures of Buratino, which is based on the 1883 Italian novel The Adventures of Pinocchio by Carlo Collodi. Buratino originated as a character in the commedia dell'arte. The name Buratino derives from the Italian burattino, which means "wooden puppet" or "doll". The book was published in 1936; the figure of Buratino quickly became hugely popular among children in the Soviet Union and remains so in Russia to this day (Buratino is one of the most popular characters of Russian children's literature). The story has been made into several films, including the animated 1959 film and the live action 1975 film.
Шығу тегі
Толстойдың айтуынша, ол бала кезінде «Пиноккио» оқыған, бірақ кітапты жоғалтқан соң, көп жылдар өткеннен кейін оны қайтадан ойлап шығара бастады. Ол бұл арқылы өз балалары үшін кереует басында айтылатын ертегілер сериясын құруға тырысты. Нәтижесіндегі ертегі өте ерекше болып шықты және автордың балаларына ұнады, сондықтан ол оны жазып, басылымға дайындауды шешті. Дегенмен, зерттеушілер бұл түсіндірмені сенімді деп санамайды, себебі «Пиноккионың» алғашқы орыс тіліне аудармасы Толстой жиырма жасқа толғаннан кейін ғана пайда болды. Мирон Петровский бұл тақырыптағы мақаласында кітаптың 1924 жылы Нина Петровская (1879–1928) жасаған аудармаға негізделгенін және Толстой редакциялағанын, ол «Алтын кілт» романында жоқ көптеген элементтерді алып тастағанын айтады.
According to Tolstoy, he had read Pinocchio as a child, but, having lost the book, he started re imagining it many years later in an attempt to come up with a series of bedside stories for his own children. The resulting tale proved to be so unique and was well liked by the author's kids that he decided to write it down and publish it. Researchers, however, do not tend to find this explanation plausible, since the first Russian translation of Pinocchio didn't appear until Tolstoy was in his mid twenties. Miron Petrovsky, in his article on the subject, states that the book was based upon a 1924 translation made by Nina Petrovskaya (1879–1928) and edited by Tolstoy, who had already removed many of the elements absent in The Golden Key.
Сюжет
Пиноккио сияқты Буратино да ұзын мұрынды ағаш қуыршақ. Әңгіме бойынша, оны Папа Карло (әңгімедегі Геппеттоның нұсқасы) бір бүркемеден ойып жасайды, сосын ол күртен тіріледі. Буратино жаралғанда ұзын мұрынды болып шығады, себебі Папа Карло ағаш өңдеуде шебер емес еді. Папа Карло оның мұрынын қысқартуға тырысады, бірақ Буратино қарсы қояды. Содан кейін Папа Карло Буратиноға оқулықтар алу үшін өзінің жалғыз жақсы жакетін сатады және оны мектепке жібереді. Бірақ бала жергілікті қуыршақ театрының жарнамасына қызығып, оқулықтарын сатып, көрсетілімге билет алады. Ол онда басқа қуыршақтармен дос болады, бірақ зұлым қуыршақ шебері Карабас Барабас (Мангиафуко рөліндегі кейіпкер) Буратино көрсетілімді бұзғандықтан оны жойғысы келеді. Карабас Барабас Папа Карлоның үйіндегі, өте ұзақ уақыттан бері іздеп жүрген құпия есік бар екенін білген соң Буратиноны босатады. Бұл құпия есікті ашатын алтын кілт бұрын Карабастың қолында болған, бірақ кейін жоғалған. Карабас Буратиноны босатып, тіпті оған бес алтын тиын да береді, тек Буратино әкесінің үйін қарап, ешкімнің оны жылжытпауына көз жеткізуін сұрайды. Әңгімеде Буратино мен оның достары алтын кілтті іздеп, зұлым Карабасқа, оның адал досы Дюремарға және екі алаяққа – Түлкі Алиса мен Мысық Базилиоға (Түлкі мен Мысық ертегісінен алынған) қарсы күресі туралы айтылады, олар Буратиноның тиындарын ұрлауға тырысады. Одан кейін оқиғалар Коллодидің «Пиноккио»сына ұқсас (бірақ толықтай сәйкес емес) жүреді, монеталар ұрланғанға дейін, содан кейін сюжеттер мүлдем бөлініп кетеді.
Like Pinocchio, Buratino is a long nosed wooden puppet. According to the story, he is carved by Papa Carlo (the story's version of Geppetto) from a log, and suddenly comes to life. Upon creation, Buratino comes out long nosed due to Papa Carlo's sloppy woodworking. Papa Carlo tries to shorten it, but Buratino resists. Papa Carlo then sells his only good jacket in order to buy textbooks for Buratino and sends him to school. However, the boy becomes distracted by an advertisement for a local puppet theater show, and sells his textbooks to buy a ticket to the show. There he befriends other puppets, but the evil puppet master Karabas Barabas (the story's Mangiafuoco character), wants to destroy him because Buratino disrupted the show. Karabas Barabas releases Buratino after he learns that Papa Carlo's home contains a secret door for which Karabas has been searching. A Golden Key that Karabas once possessed, but later lost, opens this secret door. Karabas releases Buratino and even gives him five gold coins, asking only that Buratino watch after his father's home and make sure they do not move. The story proceeds to tell of Buratino and his friends' hunt for the Golden Key and their struggle against the evil Karabas, his loyal friend Duremar, and a couple of crooks: Alice the Fox and Basilio the Cat (based on The Fox and the Cat), who are after Buratino's coins. After that, the events proceed similarly (although not identically) to Collodi's Pinocchio until the scene where the coins are stolen, after which the plots split apart completely.
Коллодидің әңгімесінен ауытқулар
Түркіз шашы бар қасқыр Толстой нұсқасында Қарабас театрының тағы бір қуыршағы, оның аты Малвина. Ол шашының көк түсін, пудель қызметшісін (Толстой Артемон деп атаған) және Буратиноны түлкі мен мысық ағашқа ілгеннен құтқару қызметін сақтайды. Оның орманға қалай келгенін түсіндіру үшін, ол бұрын театрдан қашқан дегенді айтады. Ол Коллодидің қасқырына қарағанда біршама қатты қорғайтын және жағымсыз кейіпкер ретінде бейнеленеді, бірақ ақырында Буратиномен дос болады. Пьеро кейіпкері енгізіледі. Ол Малвинаға ғашық. Пьеро архетиптік ақын ретінде көрсетіледі (оның өлеңдері тікелей келтіріледі). Толстой 20 ғасырда тым қорқынышты немесе тым моральдық деп есептелетін көптеген егжей-тегжейлерді жіберді, мысалы: Пиноккионың аяғын күйдіруі; оны жерлеуге әзір болып жүрген қара қояндар; Ойыншықтар еліне қатысты толық сюжет; акуланың Пиноккио мен оның әкесін жұтуы және т.б. Бастапқы әңгімедегі Пиноккиодан айырмашылығы, Буратино ешқашан нағыз адамға айналмайды. Керісінше, ол дұрыс мінез-құлық ережелерін бұзғаны үшін (Қирақты өлтіруге тырысып, кітапты сатса да) марапатталады. Папа Карлоның қуыршақ қойылымын көру үшін жакетін сатқанына қарамастан, Буратино батыр және конформист емес. Финалда оның Карлоның жаңа қуыршақ театрында ойнап жатқанын көреміз. Буратиноның өтірік айтқанда мұрны өспейді.
The Fairy with Turquoise Hair is in Tolstoy's version another puppet from Karabas's theatre, named Malvina. She retains the blue colour of her hair, her poodle servant (called Artemon by Tolstoy) and her function of saving Buratino from the Fox and the Cat who hanged him on a tree. To explain her presence in the forest, it is stated that she had escaped from the theatre earlier. She is represented as somewhat overprotective and less likable than Collodi's Fairy, yet she finally befriends Buratino. The character of Pierrot is introduced. He is in love with Malvina. Pierrot is represented as an archetypal poet (his poems are actually cited). Tolstoy omits most details which in the 20th century would be considered too gruesome or too moralistic, such as: Pinocchio having burned his feet; black rabbits pretending to be about to bury him; the whole Land of Toys subplot; the shark swallowing Pinocchio and his father, etc. Unlike Pinocchio in the original story, Buratino never becomes a real human. Quite the contrary, he is rewarded for not following the rules of what is assumed to be right behaviour (although he attempts to kill the Cricket and sells the book Papa Carlo sold his jacket to see the puppet show, Buratino is more heroic) and being nonconformist. In the finale, we see him playing in a new puppet theater of Carlo's. Buratino's nose does not grow when he lies.
Танымал мәдениетте
Буратино атауы Ресей мен посткеңестік мемлекеттерде балаларға арналған түрлі тауарлар мен дүкендердің таңбасы ретінде пайдаланылып келеді. Олардың ең танымалдары – Буратино (напиток) таңбалы, карамель дәмі бар газдалған сусын және "Алтын кілт" (Золотой ключик) тоффи. Буратино сондай-ақ TOS 1 көп рет атқылағыш реактивтік жүйенің лақап аты, өйткені оның ұшырғышының "мұрыны" үлкен. Оқиғадағы "Поле чудес [в Стране Дураков]" орны, әдеби аудармада "Ғажайыптар алаңы [Ақымақтар елінде]", – бұл "Бақыт доңғалағы" ойын-шоуының орыс тіліндегі нұсқасының атауы.
The name Buratino has been and continues to be used as branding for a variety of products and stores marketed to children in Russia and the post Soviet states — most notable of these are the Буратино (напиток) brand soft drink, which has a caramel taste, and "Golden Key" (Zolotoy klyuchik) toffee. Buratino is also the nickname of the TOS 1 multiple launch rocket system, due to the big "nose" of the launcher. A location in the story, Поле чудес [в Стране Дураков], literally "The Field of Wonders [in the Land of Fools]" is the title of the Russian adaptation of the Wheel of Fortune game show.