Кіріспе
Санта-Фе, Нью-Мексикодағы шіркеу, АҚШ. Әйін-Франциск Ассиздік собор базиликасы (lang es), көбінесе Әйін-Франциск соборы деп аталады, Нью-Мексико штатының Санта-Фе қаласының орталық бөлігінде орналасқан рим-католик соборы. Бұл Санта-Фе архиепископиясының бас шіркеуі. Собор 1869 және 1886 жылдар аралығында архиепископ Жан-Батист Лами ескі, саз кірпіштен салынған шіркеудің, Ла-Паррокияның (1714–1717 жылдары салынған) орнында салынды. Осы жерде 1626 жылы салынған ескі шіркеу 1680 жылғы Пуэбло көтерілісі кезінде қиратылған. Жаңа собор Ла-Паррокияның айналасына салынды, ал жаңа құрылыс аяқталғаннан кейін ол бұзылды. Собордың солтүстік жағындағы шағын капелла ескі шіркеуден сақталды. Францияда туған архиепископ Ламидің ықпалымен және айналасындағы саз кірпіштен салынған құрылыстармен күрт контраст жасап, Әйін-Франциск соборы романдық жаңғыру стилінде салынды. Осыған байланысты соборда коринфтік бағаналармен бөлінген дөңгелек аркалар және төртбұрышты мұнаралар бар. Алдыңғы жағындағы үлкен роза тәрізді терезелер және бүйірлік бөлімдердегі Он Екі Апостолдың терезелері Францияның Клермон-Ферран қаласынан әкелінген. Мұнаралардың биіктігі 49 метрлік қондырғылармен бездірілуі жоспарланған, бірақ қаржы жетіспегендіктен олар ешқашан салынбады. Солтүстік мұнараның кірпіш қатары оңтүстік мұнарадан бір қатар биік. Собор қазіргі Лами қаласының жанындағы карьерден алынған сары әктас блоктарынан салынған. 2005 жылы собордың жоғарғы фасадына Киелі Рухтың символы – көгершін бейнеленген шағын дөңгелек терезе қосылды. Бұл 17 ғасырда итальян суретшісі Бернини Ватикан қаласындағы Әйін-Петір базиликасы үшін жасаған мөлдір алабастр терезесінің боялған шыныдан жасалған көшірмесі. Әйін-Франциск Ассиздік соборы 2005 жылдың 4 қазанында Папа Бенедикт XVI-ның бұйрығымен базилика мәртебесіне көтерілді.
The Cathedral Basilica of Saint Francis of Assisi (lang es), commonly known as Saint Francis Cathedral, is a Roman Catholic cathedral in downtown Santa Fe, New Mexico. It is the mother church of the Archdiocese of Santa Fe. The cathedral was built by Archbishop Jean Baptiste Lamy between 1869 and 1886 on the site of an older adobe church, La Parroquia (built in 1714–1717). An older church on the same site, built in 1626, was destroyed in the 1680 Pueblo Revolt. The new cathedral was built around La Parroquia, which was dismantled once the new construction was complete. A small chapel on the north side of the cathedral was kept from the old church. Influenced by the French born Archbishop Lamy and in dramatic contrast to the surrounding adobe structures, Saint Francis Cathedral was designed in the Romanesque Revival style. As such, the cathedral features characteristic round arches separated by Corinthian columns and truncated square towers. The large rose window in front and those of the Twelve Apostles in the lateral nave windows were imported from Clermont Ferrand in France. The towers were originally planned to be topped with dramatic 160 feet (49 m) steeples, but due to lack of funds, these were never built. The north tower is a single row of bricks taller than the south tower. The cathedral was built from yellow limestone blocks quarried near the present site of Lamy. A 2005 addition to the upper façade of the cathedral is a small, round window featuring a dove, the symbol of the Holy Spirit. It is a stained glass replica of the translucent alabaster window designed in the 17th century by the Italian artist Bernini for St. Peter's Basilica in Vatican City. The Cathedral of Saint Francis of Assisi was officially elevated to a basilica by Pope Benedict XVI on October 4, 2005.
Мәдени сілтемелер
Собордың тарихына арналған көркем әңгіме Вилла Кэтэрдің «Архиепископқа өлім келеді» романында кездеседі. Оның қала алаңынан көрнекті орналасқандығының арқасында, Санта-Феде тұрған немесе сапарлаған көптеген суретшілер оның бейнесін өз туындыларында бейнелеген.