Кіріспе
Үнді жазушысы және ақыны Бхаратенду Харишчандра (9 қыркүйек 1850 – 6 қаңтар 1885) – үнді ақыны, жазушысы және драматургы. Ол бірнеше драма, өмірбаяндық очерктер және саяхат жазбаларын жазды, қоғамдық пікірді қалыптастыру үшін есептер, жарияланымдар, басылымдар редакторларына хаттар, аудармалар және әдеби туындылар сияқты жаңа медиа құралдарын пайдаланды. «Бхаратенду Харишчандра» жиі хинди әдебиеті мен хинди театрының әкесі деп есептеледі. Британдық үстемдіктің қанаушылық табиғатын бейнелеген шығармалары үшін ол «Юг-чаран» деп аталады. «Раса» псевдонімімен жазған Харишчандра халықтың қайғы-қасіретін көрсететін тақырыптарды таңдады. Мысалы, елдің кедейлігі, тәуелділігі, адамдық емес қанаушылық, орта таптың алабұрлысы және елдің дамуының шұғыл қажеттілігі. Қорқынышсыз журналист ретінде танылған Харишчандра сол кездегі басым идеологияны жоққа шығарып, маханттар, пандалар мен дін қызметкерлерінің ілбірінен аңшылады. Бұл саяхаты барысында ол Бенгалияның қайта жаралуынан терең әсер алып, әлеуметтік, тарихи және Пураникалық пьесалар мен романдарды хинди тіліне аударуға бел буды. Бұл ықпал үш жыл өткен соң, 1868 жылы бенгалдық «Видьясундар» драмасының хинди тіліне аудармасында көрінді. Харишчандра «Кави Вачан Судха», «Харишчандра журналы», «Харишчандра Патрика» және «Бал Водхини» журналдарының редакторы болды. Ол Гирдар Дас атты псевдониммен жазды. 1880 жылы Кашидегі ғалымдардың қоғамдық жиналысында оған «Бхаратенду» («Үндістанның айы») деген құрметті лақап берілді, оның жазушы, демеуші және жаңашыл ретіндегі қызметіне деген танымы ретінде. Рам Вилас Шарма «Бхарандудың басшылығымен басталған ұлы әдеби оянуды» «жаңадан туған хинди ғимаратының екінші қабаты» деп сипаттайды, ал бірінші қабаты – 1857 жылғы Үнді көтерілісі болды. Ол үйленген және бір қызы болған.
Bharatendu Harishchandra (9 September 18506 January 1885) was an Indian poet, writer and playwright. He authored several dramas, life sketches and travel accounts, using new media such as reports, publications, letters to editors of publications, translations, and literary works to shape public opinion. 'Bharatendu Harishchandra' is often considered as the father of Hindi literature and Hindi theatre. He has been hailed as a Yug Charan for his writings depicting the exploitative nature of the British Raj. Writing under the pen name "Rasa", Harishchandra picked themes that demonstrated the agonies of the people. For instance, the country's poverty, dependency, inhuman exploitation, the unrest of the middle class and the urgent need for progression of the country. Referred as a fearless journalist, Harishchandra refuted the prevailing orthodoxy of the time and revealed the machination of the mahants, pandas and priests. During this trip he was deeply moved by the Bengal Renaissance and decided to translate the genres of social, historical, and Puranic plays and novels into Hindi. This influence reflected in his Hindi translation of the Bengali drama Vidyasundar, three years later, in 1868. Harishchandra edited the magazines Kavi Vachan Sudha, Harishchandra Magazine, Harishchandra Patrika and Bal Vodhini. He wrote under the pseudonym Girdhar Das. He was titled "Bharatendu" ("The moon of India") at a public meeting by scholars of Kashi in 1880 in recognition of his services as a writer, patron, and moderniser. Ram Vilas Sharma refers to the "great literary awakening ushered in under Bharatendu's leadership" as the "second storey of the edifice of renascent Hindi", the first being the Indian Rebellion of 1857. He was married and had one daughter.
Индуизмдік дәстүршілдік
Барбара мен Томас Р. Меткалфтың айтуынша, Бхаратенду Харишчандра Солтүстік Үндістандағы күшті индуистік "дәстүрді сақтаушы" болды, ол қабылданған дәстүрдің жалғасуын және қазіргі әлеммен саналы қатысуды қолдады. Ол индуистік діни мәселелерде батыс білімі мен институттарымен айналысатын адамдардың билігін мойындамады және оларды дәстүрлі білімді индуистік ғалымдарға беруді ұсынды. Ол қоғамдық пікірді қалыптастыру үшін жаңа медиа құралдарын, әсіресе басылымдарды пайдаланды. Осылайша ол қазіргі хинди тілінің дамуына үлес қосты. Ол 1860 жылдары Банарес махараджасы құрған Каши Дхарма Сабханы өзінің институционалдық негізі ретінде пайдаланып, индуизмнің тұтас дінін анықтау үшін вайшнавтық құлшылықты қолданды. Харишчандра бейнелерге табынудың маңыздылығын баса көрсетті және бхактиді жалғыз Құдайға деген бағыныштылық ретінде түсіндірді; бұл индуизмге қатысты шығыстанушылар мен христиандардың сын-ескертпелеріне жауап болды. Ол Банарес махараджасының атынан сиыр союға заңмен тыйым салу жөніндегі күресін жалғастырып, оны Дели Дурбарына жеткізді. Сахейдің ([1905] 1975: 84) мәліметінше, оның осы мәселе бойынша берген өтінішін 60 000 адам қол қойған және ол Лорд Литтонға тапсырылған. Тыйымға қатысты шаралар қабылданбаса да, оған "Вир Вайшнав" атағы берілді.
"Бхаратенду Харишчандра" сыйлығы
Үндістанның Ақпарат және телерадио хабарларын тарату министрлігі 1983 жылдан бері үнді тіліндегі бұқаралық ақпарат құралдарындағы түпнұсқа жазбаларды қолдау мақсатында "Бхаратенду Харишчандра" сыйлығын табыс етеді.