Кіріспе

Тарихи саман ғибадатханасы,
Оңтүстік Бразилиядағы иезуиттер миссиясы Сан-Мигель.

Сан-Мигель шапельі – Санта-Фе, Нью-Мексикодағы испан отаршылдық миссиясы шіркеуі. Алғаш рет шамамен 1610 жылы салынған, көбінесе Америка Құрама Штаттарының континенттік бөлігіндегі ең көне шіркеу ғимараты деп есептеледі. Шіркеу екі рет қайта салынды, біріншісі 17 ғасырдың ортасы мен соңында, екіншісі 1710 жылы Пуэбло көтерілісінен кейін. Екі жағдайда да ғимараттың бұрынғы бөліктері қайта пайдаланылған болуы мүмкін, бірақ оның дәрежесі белгісіз. 1798 жылы ағаштан жасалған рередос қосылды, оның ішінде кем дегенде 1709 жылға дейінгі Сент-Михаилдің ағаш мүсіні бар. Шіркеу – АҚШ Ұлттық тарихи ескерткіші болып табылатын Барио Де Аналько тарихи ауданының құрамына кіретін мүлік. 2020 жылғы деректер бойынша, ай сайынғы әдеттегі құлшылық әлі де шапельде айдың бірінші жексенбісінде сағат 15:00-де өткізіледі. www.sanmiguelchapelsantafe.org.

Тарих

Сан-Мигель шіркеуі 1610 жылы Санта-Фе қаласына негіз салынғаннан кейін көп ұзамай салынған болуы мүмкін және жаңа елді мекендегі алғашқы шіркеу болды. Ол Санта-Фе өзенінің арғы жағында, Баррио-де-Аналко деп аталатын аймақта салынды, онда Мексикадан испан қоныс аударушыларын ертіп келген Тлаксакандармен қоса, негізінен жергілікті халық тұрды. Испандықтар үшін миссионерлік жұмыс басымдыққа ие болғандықтан, олар Плазаға жақын жерде өздерінің Parroquia немесе приход шіркеуін салудан бұрын осы халыққа қызмет ету үшін шіркеу салды. 1630 жылы Алонсо де Бенавидес былай деп хабарлады:

«Бұл жерде [Санта-Феде] ең қажетті нәрсе – шіркеу болмады, себебі олар тек қана кедей «жакал» ғимаратында болды; өйткені монахтар алдымен өздері қайтадан қабылдаған және арасында өмір сүрген және еңбек еткен үндістерге арналған шіркеулер салуға көңіл бөлді; сондықтан мен қамқоршы болғаннан кейін, құдайдың құрметі мен даңқы үшін шіркеу мен монастырды салуға кірістім». Сан-Мигель капелласы алғаш рет 1628 жылы жазбада айтылып, сол кезде пайдаланылғанын көрсетеді. Сан-Мигельдің бастапқы капелласы қазіргі құрылыстан кішірек болған болуы мүмкін, тікбұрышты апсидасы, сәл көтерілген киелі орын және мұнаралары жоқ қарапайым фасады болған. 1955 жылы Брюс Эллис пен Стэнли Стаббс аман қалған іргетастарды қазып, зерттеді. 1640 жылы губернатор Луис де Росас пен Нью-Мексикодағы шіркеуді басқарған францискан миссионерлері арасындағы қақтығыс францискандардың барлығының Санта-Феден қуылтуына әкелді, ал миссия ішінара немесе толықтай бұзылды. Кейін де Росас түрмеге қамалды, ал францискандар оралып, миссияны қайта құруға мүмкіндік алды. 1680 жылы Пуэбло көтерілісі кезінде ол қайтадан зақымдалды, осы кезде Пуэбло халқы испандықтарды Нью-Мексикодан қуып шығу үшін үйлестірілген көтеріліске көтерілді. Диего де Варгас 1692 жылы испандықтарды Санта-Феге қайта алып келгенде, миссияның өртелгенін, бірақ жөндеуге болатындығын көрді. Оның 1693 жылдың 18 желтоқсанындағы ресми есебінде:

«Мен аталған қалада тұратын мексикалық үндістерге арналған шіркеу ретінде пайдаланылған шіркеуді немесе скитті тексеруге бардым, олар өздерінің қамқоршысы, Архангел Сан-Мигельдің құрметімен белгіленген. Оны тексергеннен кейін, шағын өлшемді болғанымен, көптеген адамдарды орналастыруға жарамайтын болғанымен, ауа райының суықтығы мен шіркеудің қажеттілігіне байланысты, онда Құдайға арналған қызметтер мен қасиетті жаратылыс тойланатын болғандықтан, осы қабырғаларды жабу және терезелерін жөндеу қажет деп таныдым, бұл оңай, жылдам, қысқа және тума халық үшін еңбексіз болады. Бұл мәселеге қатысты тараптардың қатысуымен, мен оларды осы тума халықты жіберуге бұйырдым, ағашқа қатысты шаралар қабылдадым, оларға балталар мен жылдам тасымалдау үшін қашырлар ұсындым, ағаш кесуге жарамдылар осы жұмысты атқаруын, ал қабырғаларды жөндеуге жарамдылар да осылай тапсырылды, ал мен өз тарапымнан менмен бірге келген испандықтарға оған көмектесуді тапсырдым».