Кіріспе

Неміс композиторы және органшысы Георг Фридрих Кауффманн (14 ақпан 1679 – 24 наурыз 1735) – Германияның солтүстік-орталық бөлігінен шыққан барокко дәуірінің композиторы және органшысы, ол негізінен орган мен дауысқа арналған қасиетті туындылар жазды.

Ерте өмір және мансап

Георг Фридрих Кауффманн Тюрингияның Острамондра қаласында дүниеге келген. Оның ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ, алайда ол Эрфуртта Дж. Х. Баттстеттен клавишті аспаптарда оқыған. Білім алған соңғы жылдары Мерзебургте Дж. Ф. Альбертимен орган және композицияны оқыды. 1698 жылы Альберти оң қолына жарақат алып, соборда орган ойнау мүмкіндігінен айырылды. Альбертидің 1710 жылы қайтыс болуымен Кауффманн Мерзебургте мұғалім, сондай-ақ сарай және собордың органшысы қызметіне тұрақты түрде тағайындалды. Кауффманн осы кезеңде Саксония герцогы Мерзебургтің шіркеу музыкасының директоры лауазымын алғанын және, мүмкін, Капельмейстер болып та қызмет еткен. Дегенмен, мұрағаттық зерттеулердің жетіспеуіне байланысты бұл лауазымдардың ең болжамды екенін айтуға болады. (Ескертпе: Кауффман көптеген жарияланған шығармаларына Саксония герцогы Мерзебургтің сарайлық органшысы және шіркеу музыкасының директоры ретінде қол қойған, сондықтан ол осындай қызметте болған, тіпті ол тек рәсімдік болса да, әбден мүмкін.)

Орта жастағылар мен Лейпциг ісі

Кауффманның Лейпцигпен бірнеше байланысы болды, сол кездегі Германиядағы көрнекті музыканттардың көпшілігі сияқты. Бір кезде ол сол жердегі университеттен жаңадан аяқталған Пауыл соборындағы (сол кезде өте үлкен мәртебе) органды тексеруді сұрады – алайда, ұсыныс ақырында Иоганн Себастьян Бахқа берілді. 1725 жылы Кауффман «Ежелгі және қазіргі музыкаға кіріспе», яғни «Ескі және жаңа музыка ғылымына толық кіріспе» деген атаумен трактат жариялау ниетін жариялады. (Ағылшын тілінде: Ескі және жаңа стильдегі композиция ережелері.) Ол ресми түрде жарияланбады, бірақ сол кездегі музыкалық ортада таралды және көптеген педагогтар оны оқу құралы ретінде пайдаланды. 1722 жылы Кауффман Германияның сол кездегі тағы жеті көрнекті музыкантымен бірге Капельмейстер лауазымына үміткер болу үшін Лейпцигке барды. Лейпцигтің Капельмейстер лауазымы музыкалық қауымдастықтың көпшілігі үшін өте қажетті болды; бұл лауазымды Иоганн Кухнау сол жылы қайтыс болғанға дейін ресми түрде атқарды. Кауффманның сынағы жақсы өтті, тіпті ол жұмысқа алуға жауапты қалалық кеңестен екінші рет тыңдауды сұрады. 1723 жылдың сәуірінде И.С. Бах жұмысқа қабылданғанға дейін ол осы лауазымға басты үміткер болды.

Өмірінің соңғы жылдары және Harmonische Seelenlust

Лейпциг оқиғасынан он жыл өткен соң Кауффман өз орган хоралдарының толық жинағы болған "Harmonische Seelenlust" атты шығармасын сериямен жариялай бастады. Бірақ, 1735 жылдың 24 наурызында Мерзебургте туберкулезден қайтыс болғандықтан, оны толығымен жариялай алмай қалды. Оның әйелі бұл істі аяқтап, "Harmonische Seelenlust" басылымын аяқтады. Олар алғашқыда үлкен әсер қалдырмаса да, келесі ғасырда неміс орган музыкасының маңызды жетістіктерінің біріне айналып, 19 ғасырдың соңына дейін үлкен сұраныста болды. Олар алпыс үш хоралға арналған тоқсан сегіз прелюдиядан тұрады. Оның көптеген орган шығармаларын бүгінде орган оқулықтарында және оқу құралдарында кездестіруге болады.

Көшірілген және транскрипцияланған шығармалар

Барокко композициясының маңызды бір жағы – композицияларды шіркеулерде немесе сарайларда орындау үшін кімдер көшіріп алатындығы еді, себебі сол кезде музыканы басып шығару жаңалық болғандықтан және өте қымбатқа түскен. Бахтың досы Дж. Г. Вальтер оның көптеген ерте туындыларын, сондай-ақ Вальтердің шәкірті Иоганн Тобиас Кребс көшірген. Иоганн Кухнау және екі көшіруші Кауффманның жеке кантаталарынан үзінділерді көшіріп, оларды 1722 жылғы 16 тамызда орындаған, ал Кауффманның қайтысынан кейін өздерінің шіркеулерінде жалғастырған. Готфрид Кирхофф (Галле ағайыны) Кауффманның тағы бірнеше кантатасына ие болды, олардың барлығы Галледе орындалды, алайда қолжазбаларының ешқайсысы сақталған жоқ. 1727 жылы Дж. Г. Граунмен бірге Мерзебургте оқыған Вильгельм Фридман Бах үш хорлық туындыны көшіріп алды, олар ақырында Дж. С. Бахтың хорымен орындалды. (Бахпен байланысын қараңыз)

Бах байланысы

Кауффманның өмірін қоршап тұрған ең маңызды сұрақтардың бірі – оның Иоганн Себастьян Бахқа қаншалықты әсер еткені. Кімнің кімді еліктегенін анықтау қиын болғанымен, екі туындыда белгілі бір мотивтер мен гармониялық өрнектердің ұқсастығы байқалады, алайда Бахтың осы жағынан шеберлігі жоғары болғаны айқын. Бахтың алғашқы шығармаларын нотаға түсірген J. G. Вальтермен достығы, сондай-ақ Бахтың Кребс отбасының мүшелерін оқытуы, Бахтың кейінгі жылдары Кухнауды жұмысқа алуы (оның Бахтың хорына кем дегенде үш хорлық шығармасын әкелгені) маңызды мәселелерді тудырады. Сонымен қатар, Дж. С. Бахтың үлкен ұлы Вильгельм Фридман Бах Мерзебургте Граунмен бірге оқыды және Кухнаумен бірлесіп Кауффманның кейбір шығармаларын нотаға түсірді. Бахтың Кауффманды білгеніне күмән жоқ, бірақ еліктеу және музыкалық эволюцияға қатысты тереңірек сұрақтар қалған күйінде.

Бүгін

Кейінгі уақытта Кауффманн Итамар Мозестің «Лейпцигтегі Бах» пьесасында қолданылды, онда ол Иоганн Кухнау капельмейстері қайтыс болғаннан кейін Лейпцигтегі Томаскирхеде жұмыс іздеп жүр. Пьесада Кауффманн және сол заманғы көптеген композиторлар осы жұмысқа үміткерлік көрсетеді, бірақ ақырында бұл жұмыс Дж. С. Бахқа беріледі. Қосымша ақпарат алу үшін «A Curtain Up Review; Bach at Leipzig» мақаласын қараңыз.