Кіріспе

Томас Соуэллдің 2005 жылғы "Қара қызылдер мен ақ либералдар" кітабы – Томас Соуэллдің алты эссесінің жинағы. 2005 жылы жарық көрген бұл жинақта АҚШ және басқа елдердегі нәсіл және мәдениеттің түрлі аспектілері зерттеледі. Кітаптың атымен аталатын бірінші эссе, "гетто" деп аталатын афроамерикандық мәдениетінің бастауын соғысқа дейінгі Оңтүстіктегі шотланд-ирланд американдықтарының мәдениетімен байланыстырады. Екінші эссе, "Жүдейлер жалпылама ба?", аралық топтардағы азшылықтарды талқылайды. Үшінші эссе "Құлдық тарихының нағыз шындығы" құлдық пен жеке басты тәуелділікке айналдыруды жоюдың хронологиясын қарастырады. Соңғы үш эссе Германия тарихына, афроамерикандық білім беруге және көпмәдениеттілікке сынды қамтиды.

"Жүдейлер жалпы ма?"

Жинақтың екінші мақаласында Соуэлл еврейлердің қаржылық және кәсіпкерлік табыстарына қызғанышпен қарағандар арасындағы антисемитизмнің пайда болуын зерттейді. Тарихи түрде қуғынға ұшыраған басқа да "аралық азшылықтардың" ішінде ливандық және қытай иммигрант саудагерлері де болды. Бұл ашу-ыза аралық делдалдардың ұсынып беретін "қосымша құндылығының көрінбейтінінен" туындайды, себебі оны анық байқау қиын.

"Құлдықтың шынайы тарихы"

Жинақтың үшінші эссесінде Соуэлл құлдықтың тарихын зерттейді. Көпшілік пікірге қарамастан, құлдыққа Батыс қоғамын және ақ адамдарды кінәлі деп бағалау кең таралған, Соуэлл құлдықтың дерлік барлық адамзат қоғамы қабылдаған және қолдаған жалпыға ортақ институт екенін дәлелдейді. Әлемдік құл саудасы және одан кейін құлдық 19 ғасырда британдықтар тарапынан жойылды, Африка мен Азияда қарсылықтар болды, онда бұл құбылыс қалыпты саналды. Құлдықтың экономикалық салдары да дұрыс түсінілмейді, себебі құлдар көбінесе зәулімдік танысы болған, оларды күтіп ұстау байларға ауыр жүк болған, ал арзан құл еңбегінің болуы ешқандай елді байытпаған.

"Германдар мен тарих"

Төртінші эсседе Соуэлл Германияны 1933-1945 жылдар аралығындағы Адольф Гитлердің 12 жылдық үкіметімен ғана сипаттаудың дұрыс еместігін айтады. Соуэлл сондай-ақ Гитлердің біртұтас Германияға қатысты көзқарастарының өте өзгермелі болғанын, себебі ол неміс тілді Судет аймағын қоса аннексиялауға қарсы күресті, бірақ Италияның неміс тілді Тироль сияқты аймақтарына Бенито Муссолинимен одақтасу ниетімен назар бөлмеді.

"Қаралар білімін алу: жетістіктер, аңыздар және қайғылы оқиғалар"

Бесінші эсседе Соуэлл Вашингтондағы Данбар орта мектебінің алғашқы күндері және оның ерте афроамерикандық білім берудегі көрнекті орнынан кейіннен құлдырауы туралы пікірталас жүргізеді. Соуэлл мұны АҚШ Жоғарғы Сотының танымал «Браун против Білім беру кеңесі» шешімінің тікелей салдары деп санайды. Сонымен қатар, Соуэлл W. E. B. Дю Бойс Джим Кроу заңдарын және басқа да заңнамалық дискриминацияны жоюға ұмтылғанда белсенді болғанын, ал Букер Т. Вашингтон, көбірек келісімшіл ұстанымды ұстанғанына қарамастан, кейде Джим Кроу заңдарын жоюға бағытталған күш-жігерді құпия түрде қаржылап, қолдағандығын айтады.

"Тарих пен көрініс"

Соңғы эсседе Соуэлл көпмәдениеттіліктің оның бар болған қоғамына сыйлық ретінде берілетін пайдаларына қатысты сын айтады.

Қабылдау

2009 жылы «Девиантты мінез-құлық» журналында Мэттью Р. Ли, Шон А. Томас және Грэм С. Оузи атты әлеуметтанушылар жариялаған зерттеуде Соуэллдің тезисін қолдауға «маңызды негіз» бар екені анықталды. National Review журналына жазған шолуында Джей Нордлингер: «Томас Соуэлл тағы бір керемет кітап жазғаны қызықтырды». Ол былай деп қосты: «Соуэлл оңай мәселелерді талқыламайды, әрқашан қиын нәрселерге баса назар береді. Ол – тырнақ жейтін ғалым және жазушы. Сіз онымен келіспеуіңіз мүмкін, бірақ оның пікірін ескере алуыңыз керек». The Washington Post газетінің редакторы Уильям Распберри былай деп жазды: «Егер сіз Соуэллдің жазбаларын мен сияқты ұзақ уақыт бойы оқыған болсаңыз, онда ол бүгінгі қара нәсілділердің кедейлігіне расизм ғана себеп деп айтпайтынын білесіз. Ол одан әлдеқайда күрделі және, менің ойымша, қызықтырақ нәрсе айтып отыр». Распберри Соуэллдің талдауын Майкл Эрик Дайсонның «Билл Косби дұрыс па?» кітабымен бірге оқуды ұсынды және шолуын былай деп аяқтады: «Бір нәрсе даусыз болып көрінеді: мүмкін, біз расизмді тоқтата алмадық, бірақ енді біздің іс-әрекеттеріміз бізге жасалған әрекеттерден гөрі маңыздырақ болатын деңгейге жеттік. Бұл жақсы жаңалық». Саяси ғылым профессоры Диана Шауб бұл кітапты «үлкен жетістік» деп атап, «Соуэлл расизмді құлдықтың себебі деп қарастырудың логикалық еместігін көрсетті. Расистік идеологиялар пайда болғанға дейін ғасырлар бойы осал топтар құлдыққа түсірілген. Соуэлл экономикалық белсенділік (және осы белсенділікті «паразиттік» деп қате түсіну) этностық немесе діни айырмашылықтардың өзінен гөрі аралық топтарға қарсы жаулық пен зорлық-зомбылықты тудыратынын қуатты дәлелдейді. Томас Соуэллдің жазулары, олардың адалдығы мен уақтылылығы, бәріміз үшін сабақ болып табылады». Publishers Weekly журналында жазылған шолуда былай делінген: «Соуэллдің 20-ғасырда солтүстік қалаларды қайта бөлудің оңтүстіктен келген қара нәсілділердің бейшаралығына жауап болғаны, немесе қара нәсілді мектептерде қара нәсілділікпен күресуге өркениетті Жаңа Англия пуританистері көмектескені туралы көптеген аргументтері дау тудыруы мүмкін, бірақ бұл күшті дәлелденген эсселер дәстүрлі көзқарасқа қарсы келеді». The Journal of African American History журналына арналған шолуда экономист Джеймс Б. Стюарт «Black Rednecks» және Соуэллдің осыған ұқсас бұрынғы еңбектерін «ескі бөтелкелерге жаңа шарап құюдың жолдарын іздеуді» жалғастырады деп сынға алды; сондай-ақ Стюарт «Соуэллдің мәдени алмасудың мәніне немқұрайлы қарауы оны айқын қарама-қайшылықтарға әкеледі» деп жазды.