Салланд – Нидерландының Оверейссел провинциясының тарихи аймағы. Салиан франктарының отаны, Иссель және Sallzee өзендерімен байланысты. Тарихы орта ғасырларға дейін жетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нидерландтың аймағы
Area of the Netherlands
Салланд (Төменгі саксон: Sallaand) – қазіргі Нидерландтың Оверэйссел провинциясының батысы мен солтүстігіндегі тарихи билік аймағы. Бүгінде Салланд көбінесе Твентенің батысына қарай, бұрынғы билік аймағының бір бөлігімен сәйкес келетін аймақты білдіреді.
Salland (Low Saxon: Sallaand) is a historical dominion in the west and north of the present Dutch province of Overijssel. Nowadays Salland is usually used to indicate a region corresponding to the part of the former dominion more or less to the west of Twente.
Тарих
Саланд (немесе, бұрынғы аталымы Salalant) алғаш рет ерте орта ғасырларда еске алынған. Аймақ, көбінесе, ежелгіде Исала деп аталған Иссель өзені және Вехт пен Иссель өзендерінің қосылған жеріндегі Саллзе көлінің атымен аталады. Бұл аймақ салиан франктарының бастапқы қоныс орны болған болуы мүмкін. Сол кезде Салалант – Вихе, Мастенбрук және Дальфсен аралығындағы (яғни Цволле аймағын қоршаған) графство (gouw) болды. 795 жылы Салалант граф Врахаристің меншігіне көшті және 11 ғасырға дейін оның отбасында қалды. 814 жылы Иссель өзені Саллзе көліне құятын жердегі Салахом және оны Лорш аббаттығы (Вормс маңында) сатып алғаны туралы мәлімет бар. 1086 жылы Оверштихттің төрт бөлігі (атап айтқанда, Салланд, Твенте, Воленхове және Дренте) алдымен Врахаристің ұрпағы Эгберт III-ге және Салланд, Вестерго және Эстерго графтарына тиесілі болды, бірақ Киелі Рим императоры Генрих IV оларды тәркілеп, Утрехт князь-епископтығына берді және Ислегове маркграфтығының құрамына қосты. Салалант біртіндеп солтүстікке қарай Меппелдердип және Рест өзендеріне дейін, ал батысқа қарай Регге өзеніне дейін кеңейді. 1046 жылы Девентер және оның айналасы Хамаланд графтығына қарасты, бірақ 1246 жылы Дальфсен мен Грамсберген арасындағы аймақпен бірге Салланд графтығына қосылды. 1225 жылы Салланд үшін епископ шерифінің (bisschoppelijke schout) лауазымы құрылды, ал 1308 жылы епископ Хуннепе мен жағалау арасындағы жерлерге (dijkrecht) бөгет салу құқығын берді; бұл аймақ кейін Салланд шерифтігі (Sallandse Schouw) деп аталды. 1336 жылы епископ Оверайссельдің көп бөлігін, соның ішінде Салландты Гелдерс графына кепілге берді. Он жылдан кейін жаңа епископ Ян ван Аркель кепілдегі аумақтарды қайтарып алды. Ол сондай-ақ Оверштихтті Твенте, Воленхове және Салландтың үш шерифтік аймағына бөлу арқылы әкімшілік реформасын жүргізді. Уақыт өте келе олар төрелік кеңселеріне (drostambten) дейін төмендетілді, және олар IJsselmuiden, Diepenheim, Haaksbergen шерифтерімен алмастырылса да, Hasselt шерифі жоғары шериф болып тағайындалса да, бастапқы үш төрелік кеңсесі Оверштихттің үш бөлігіне негіз болды және осы күнге дейін сақталды. Утрехт архиепискобы 1527 жылы өзінің иеліктерін Рим императоры Карл V-ке сатқанда, Салланд Оверайссельдің жаңа доминионының үш құрамдас бөлігінің бірі болды, ол өз кезегінде 1581 жылы Голландия Республикасының жеті провинциясының біріне айналды (Дренте өз алдына доминион болды).
Salland (or Salalant, as it was known) is first mentioned during the early Middle Ages. The region is most likely named after the river IJssel, anciently known as Isala, and the lakeland Sallzee at the confluence of the rivers Vecht and IJssel. The region may be the original residence of the Salian Franks. Salalant at this time was a shire (gouw) made up of the area between Wijhe, Mastenbroek, and Dalfsen, in other words, the region circling Zwolle. In 795, Salalant belonged to a count Wracharius and remained in his family until the 11th century. In 814, mention is made of a Salahom, located where the IJssel empties into the Sallzee, and of its acquisition by the Lorsch Abbey (near Worms). In 1086, the four parts of Oversticht (i. e., Salland, Twente, Vollenhove, and Drenthe) belonged first to Egbert III, descendant of Wracharius, and count of Salland, Westergo, and Estergo, but were confiscated by Holy Roman Emperor Henry IV, given to the Prince Bishopric of Utrecht, and incorporated into the margravate of Islegowe. Salalant gradually grew to the north as far as the rivers Meppelerdiep and Reest and to the west as far as the Regge. In 1046 Deventer and its vicinity belonged to the county of Hamaland but was incorporated along with the area between Dalfsen and Gramsbergen into Salland in 1246. In 1225, the office of episcopal sheriff (bisschoppelijke schout) for Salland was established, and in 1308 the bishop granted a dike right (dijkrecht) over the land between the Hunnepe to the coast; this area later became known as the Salland sheriffdom (Sallandse Schouw). In 1336, the bishop pledged over almost all of Overijssel – including Salland – to the count of Guelders. Ten years later, the new bishop, Jan van Arkel, was able to retrieve the pledged territories. He also reformed administration by breaking Oversticht into the three sheriffdoms of Twente, Vollenhove, and Salland. In time they were demoted to bailiwicks (drostambten), and even though they were superseded by the sheriffdoms of IJsselmuiden, Diepenheim, Haaksbergen, and the sheriff of Hasselt was made high sheriff, the original three bailiwicks have nonetheless served as the basis for Oversticht's three way division to this day. When the Archbishop of Utrecht sold his domains to Holy Roman Emperor Charles V in 1527, Salland became one of the three constituent parts of the new dominion of Overijssel, which in turn became one of the seven provinces of the Dutch Republic in 1581 (Drenthe became a dominion in its own right).
География
Салландтың шекаралары нақты белгіленбеген, бірақ тарихи билік ету аймағына сәйкес келетін Салланд деп аталатын ең үлкен аумақ, батыс жағынан Гелдерланд провинциясымен шектеседі, оның бір бөлігі Ийсель өзенімен қалыптасқан; солтүстік жағынан Меппелдердип арнасымен және Дренте провинциясымен шектеседі, оның бір бөлігі Рист арнасынан тұрады; шығыс жағынан Германияның Төменгі Саксония штатымен және Оверйсселдің шығыс аймағы Твентемен шектеседі; оңтүстік жағынан Гелдерландтың Ахтерхук аймағымен шектеседі, оның бір бөлігін Шпибек арнасы құрайды, яғни, Твенте мен Стенвейкерланд муниципалитетінен басқа Оверйсселдің барлық аймағы. Геологиялық тұрғыдан алғанда, Салландтың ландшафтының көп бөлігі өзен шөгінділерімен жабылған жазықтардан тұрады. Шығыс жағында жайылымдар үшін кең көлемдегі батпақтар кептірілген. Бұл батпақтар, Холтербергтің төбелі аймағымен бірге, Твентемен табиғи шекара құрады. Холтербергте, бастапқыда кең дала болған жердің қалдықтары сақталған. Солтүңғырбатыста торф қазуға пайдаланылған, қайта жаңартылған батпақтар 1932 жылға дейін су тасқынына осал, төмен жатқан аймақтарды құрады (сол жылы Зюдерзее Солтүстік теңізінен бөлініп, Иссельмер көліне айналды). Салланд – көптеген өзендер мен арналармен сипатталатын, бай өзен саз балшығының қабаттарын жинаған төмен жатқан аймақ. Бұл су жолдарының ең маңыздысы, әрине, Ийсель өзені; басқалары – Зварте Вотер және (Оверйссельсе) Вехт өзендері; Твенте арқылы ағып, Оммен маңындағы Вехтке құятын Регге арнасы; Шпибек арнасы; және Зволле маңындағы көптеген кіші арналармен бірігіп, Зварте Вотер өзенін құрайтын Состветеринг арнасы. Оверйсселдің үш ірі қаласы – Девентер, Кампен және провинцияның астанасы Цволле, егер Салландқа ең үлкен аумақты жатқызатын анықтама қолданылса, Салландтың ішінде орналасқан. Маңызды басқа орындарға Оммен мен Харденберг жатады, олар көбінесе өзеннің атымен аталған «Вехтстрик» (Вехт аймағы) немесе «Вехтдал» (Вехт аңғары) деп сипатталады, Салланд емес. Бірақ қазіргі уақытта Салланд көбінесе Девентер, Цволле, Оммен және Рийсен-Холтен арасындағы ауылдық аймақты білдіреді, Раалте сол дәуірдің орталығында болғандықтан Салландтың «бейресми астанасы» болуға мүмкіндік алды. Салланд туристік кеңесі Салландты Ийсель өзені мен төбелер арасындағы жер деп сипаттайды, осылайша тарихи билік ету аймағынан әлдеқайда кіші Салландқа келіседі.
The borders of Salland are not well defined, but the largest area which may be indicated by Salland, corresponding to the historical dominion, is bound to the west by the provincial border with Gelderland, which is partly formed by river IJssel; to the north by the Meppelerdiep stream and the provincial border with Drente, which partly consists of the Reest stream; to the east by the borders with the German state of Lower Saxony and the eastern Overijssel region of Twente; and to the south by the border with the Gelderland region of Achterhoek, part of which is formed by the Schipbeek stream – in other words, all of Overijssel with the exception of Twente and the municipality of Steenwijkerland. Geologically, most of Salland's landscape consists of a lowland covered with river sediment. To the east, large moors have been drained to provide pastures. These moors, together with the hilly Holterberg region, were the natural border with Twente. On the Holterberg, stretches of the originally vast heathland have been preserved. In the northwest, reclaimed boglands used for peat digging have resulted in low lying areas vulnerable to flooding, pre 1932 (in that year, the Zuiderzee was closed off from the North Sea to become the IJsselmeer lake). Salland is a low lying area dominated by a number of rivers and streams, which have deposited rich layers of river clay. The most important of these waterways is of course river IJssel; others include the Zwarte Water and (Overijsselse) Vecht rivers; the Regge stream, which flows through Twente to spend its last few kilometers in Salland before ending in the Vecht near Ommen; the Schipbeek stream; and the Soestwetering stream, which merges with a number of lesser streams near Zwolle to form river Zwarte Water. Three of Overijssel's major cities, Deventer, Kampen and the province's capital, Zwolle, lie within Salland, if the definition ascribing the largest area to Salland, is used. Other places of import include Ommen and Hardenberg, which are both quite often described as being in the "Vechtstreek" (Vecht Region) or "Vechtdal" (Vecht Valley), named after the river, rather than in Salland. Nowadays however, Salland is usually used to indicate the rural area in between Deventer, Zwolle, Ommen and Rijssen Holten, with Raalte being in the centre of that era and thus having been able to become the "unofficial capital" of Salland. The Salland tourism board describes Salland as the land in between the river IJssel and the hills, and agrees thus on a much smaller Salland than the historical dominion of that name.
Муниципалитеттер реформасы және Твентемен шекара
ХХІ ғасырдың басындағы Оверайссельдегі муниципалдық реформалар Салланд пен Твенте арасындағы шекараны біршама нашарлатты, себебі Салландпен тарихи байланысы бар муниципалитеттер Твенте муниципалитеттерімен бірікті (қазір Голландия үкіметі анықтаған Твенте аймағының құрамына кіреді). Атап айтқанда, бұл Холтен (қазір Рийсен-Холтен муниципалитетінің бөлігі) және Ден-Хам (қазір Твентерланд муниципалитетінің бөлігі) қатысты. Твентемен өнеркәсіптік және коммерциялық байланыстар, сондай-ақ Салландсе Хьювельруг төбесінің шығысында орналасқандығы Хеллендоорн муниципалитетінің ХХ ғасырдың басында бұрынғы қауымдастығын өзгертуіне себеп болды.
Intra Overijssel municipal reforms of the early twenty first century have somewhat blurred the boundary between Salland and Twente, as municipalities historically associated with Salland have merged with Twente municipalities (and now form part of the Twente Region as defined by the Dutch government). Specifically, this regards Holten (now part of the Rijssen Holten municipality) and Den Ham (now part of the Twenterand municipality). Industrial and commercial ties with Twente and its location east of the Sallandse Heuvelrug hill ridge caused the municipality of Hellendoorn to switch association earlier in the twentieth century.
Тұрғындар саны
Салландтың жалпы халқы шамамен 500 000 адамды құрайды, бұл Оверайссель провинциясының тұрғындарының шамамен жартысына тең (қалған жартысы Твенте).
The total population of Salland is estimated to be around 500.000, making up approximately half of the total inhabitants of the province of Overijssel (the other half being Twente).