Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словакиядағы Татра ұлттық паркі
none
the Tatra National Park in Slovakia
Татра ұлттық паркі (Tatrzański Park Narodowy; қысқ. TPN) – Оңтүстік Польшаның орталық бөлігіндегі Кіші Польша воеводствосындағы Татра тауларында орналасқан ұлттық парк. Парктің бас кеңсесі Закопане қаласында орналасқан. Татра таулары Польшаның солтүстігі мен Словакияның оңтүстігі арасындағы табиғи шекараны құрайды, және екі ел 20 ғасырдың басынан бері осы аймақты қорғау жөніндегі күш-жігерлерінде ынтымақтасып келеді. Словакия оған іргелес ұлттық паркті құрды, ал кейін ЮНЕСКО бұл аймақты трансшекаралық биосфералық қорық деп белгіледі.
Tatra National Park (Tatrzański Park Narodowy; abbr. TPN) is a national park located in the Tatra Mountains in Tatra County, in the Lesser Poland Voivodeship in central southern Poland. The park is headquartered in the town of Zakopane. The Tatra Mountains form a natural border between Poland to the north and Slovakia to the south, and the two countries have cooperated since the early 20th century on efforts to protect the area. Slovakia created an adjoining national park, and UNESCO later designated the area a transboundary biosphere reserve.
Парк тарихы
Алғашқы Татраны қорғау шақырулары 19 ғасырдың соңында пайда болды. 1925 жылы Чехословакиямен бірлесіп ұлттық паркті құруға жасалған алғашқы әрекеттер орын алды. Парк 1937 жылы мемлекеттік орман шаруашылығы ведомствосына қарасты аумақта ресми түрде құрылды. 1947 жылы жеке әкімшілік бірлік – Татра паркі құрылды. 1954 жылы Польша үкіметінің шешімімен Татра ұлттық паркі құрылды.
The first calls for protection of the Tatras came at the end of the 19th century. In 1925, the first efforts to create a national park, in cooperation with Czechoslovakia, took place. The park was formally created in 1937, on an area that belonged to the state forests authority. In 1947, a separate administrative unit, Tatra Park, was created. In 1954, by decision of the Polish Government, Tatra National Park was created.
Флора
Мұнда негізінен күміс шырша (Abies alba) және еуропалық бук (Fagus sylvatica) ормандары кездеседі. Биіктігі жоғарырақ жерлер, дейін, еуропалық шырша (Picea abies) ормандарымен жабылған, ал одан да биік, дейін шабындықтар мен далаларға айналады. Ең биік жерлер, ден қарай, альпілік флораның өсетін орындарына ие. Басқа да ерекше түрлерге швейцариялық қарағай (Pinus cembra), эдельвейс (Leontopodium alpinum) және сабақсыз карлина (Carlina acaulis) жатады. Костьелиска аңғарындағы көктемде алып крокус гүлдерінің (Crocus vernus, syn: Crocus scepusiensis) гүлдеуі көзге түседі.
Up to there are mainly silver fir (Abies alba) and European beech (Fagus sylvatica) forests. Higher levels, up to , are covered with European spruce (Picea abies) forests, which turn into meadows and grasslands at higher elevations up to The highest elevations, above , have alpine flora habitats. Other typical species include Swiss pine (Pinus cembra), edelweiss (Leontopodium alpinum), and stemless carline thistle (Carlina acaulis). Spring in the Kościeliska Valley is notable for the fields of giant crocus (Crocus vernus, syn: Crocus scepusiensis).
Фауна
Ұлттық паркте бірнеше эндемикалық жануарлар түрлері, сондай-ақ көптеген сирек кездесетін және қорғалатын түрлер бар. Жануарлардың ішінде: 19-ғасырдың ортасынан бері қорғалатын Татра шамуы, Альпілік мармот және Татра мармоты; қоңыр аю, Еуразиялық рысь, сұр қасқыр, Еуропалық сусар және кіші бүркіт.
The National Park contains several endemic fauna species, and many endangered and protected ones. Animals include: the Tatra chamois, Alpine marmot and Tatra marmot, protected since the mid 19th century; brown bear, Eurasian lynx, gray wolf, European otter and the lesser spotted eagle.
Гораль
Татраның Подхале аймағы Гораль немесе Горал (таулық) халқының мекені. Олардың мәдениетінің ерекше белгілері – Подхале диалектісі (тіл), музыка, сондай-ақ киім, ағаштан жасалған халық сәулеті, ірімшілік және қолөнер сияқты дәстүрлі қолөнер шеберлігі. Тарихи Гораль мәдениеті көбінесе ауызша хабарлар арқылы ұрпақтан-ұрпаққа жеткізілді.
The Podhale region of the Tatras is home to the Górales or the Goral (highland) people. Distinctive elements of their culture include the Podhale dialect (language), music, and traditional artisan customs such as clothes, wooden vernacular architecture, cheesemaking, and craft works. The historic Górale culture was traditionally passed on in oral stories.
Қоршаған орта
Татра тауларының аймағы бұрын адамдардың шаруашылық қызметіне тартылған. Жазда ешкі, қой және сиыр сияқты мал жайылымдарында бағылып, бұл топырақ эрозиясына әкеп соқты. 18-ші және 19-шы ғасырларда мұнда бірнеше кендер мен темір өндіріс орындары салынды, олар жергілікті ағаштарды көп мөлшерде пайдаланды. Қазіргі экологиялық қауіптерге Закопане қаласының қарқынды дамуына жақын болуы; сондай-ақ Краков, Острава және Оравадағы индустриалды аймақтардан болатын ауаның ластануы жатады. Жануарлар браконьерлердің және олардың мекендеу орындарының жойылуынан қорқады. Қазіргі уақытта парктің экожүйесіне ең үлкен қауіп – туристердің көптігі. Сондай-ақ, қонақүйлер мен тұрақтар сияқты инфрақұрылымдар қазіргі келушілер санына сай келмейді.
The area of the Tatra mountains was exploited by human activities in the past. During summer, domestic animals such as goat, sheep, and cows pastured on the meadows, which contributed to soil erosion. In the 18th and 19th centuries, several mines and ironworks were built here, industries that used substantial harvests of local timber. Current environmental threats include: the proximity of the fast developing town of Zakopane; and air pollution from the industrial zones in Kraków, Ostrava, and Orava. Fauna is threatened by poachers and habitat loss. The high number of tourists is the largest threat to the park's ecosystem currently. Also, the infrastructure, such as hotels and car parks, is not sufficient for the current volume of visitors.
Туризм
Туризм алғаш рет 19 ғасырдың соңында Татра тауларында дамыды және 21 ғасырда да жалғасуда. Бұл Польшадағы ең көп танымал ұлттық саябақ. Татра ұлттық саябағында 200 мыңнан астам жаяу серуендеу жолдары бар.
Tourism was first developed in the Tatras in the late 19th century, and continues in the 21st. It is the most visited national park in Poland. There are more than of hiking trails in Tatra National Park.