Кіріспе

"Беллеро қалқаны" – "The Outer Limits" телешоуының түпнұсқалық эпизоды. Ол алғаш рет 1964 жылдың 10 ақпанында, бірінші маусымда көрсетілді. Әңгіменің тақырыбы, сюжеті және құрылымы Уильям Шекспирдің "Макбет" пьесасына өте ұқсас, көптеген сыншылар оны осы пьесаның телесериялық бейімделуі деп санайды.

Бастапқы баяндама

Адам жүрегінде аспанға ұмтылыс деген құштарлық бар. Ол қадірлі жалынмен тұтанады, және оның жарығымен адам баласы қараңғы үңгірлерден сыртқы ғарыш қараңғылығына дейін жол жүрді. Бірақ, бұл құштарлық тілеуге айналғанда, оның жалыны ашкөздік пен жеке мүңкілікпен қоздырылғанда, онда ұмтылыс – амбицияға айналады, осы күнә арқасында періштелер құлады.

Сюжет

Ғалым Ричард Беллеро үйінің жоғарғы қабатындағы зертханасынан аспанға атып жіберетін қуатты лазер құрылғысын жасайды, бірақ бұл өнертабыс қатал әкесі Ричард ағаны қанағаттандыруға жеткіліксіз болады. Әкесі ұлын сәтсіздік деп есептейді және Беллеро компаниясының басқаруын отбасының шеңберінен тыс адамға беруді жоспарлайды, бұл Ричардтың аяусыз амбициялы әйелі Джудиттің қатты наразылығын тудырады. Бір түні Ричард зертханадан кеткен соң, "бір әлемнің төбесінен аспанда сүзіп жүретін" бейбіт, биолюминесцентті шетелдік лазер сәулесімен Жерге келеді. Джудит шетелдікті лазерлік қарумен атуға тырысады, бірақ шетелдік қолындағы шағын құрылғы арқылы өзін қорғайды, ол бірден оның айналасында күшті қалқанды көтереді. Бұл технология күйеуіне зор атақ пен байлық әкелетінін түсінген Джудит, Ричардты әкесіне баруға көндіріп, үйден шығарады. Содан кейін ол шетелдікті қалқанды басқару құрылғысын беруге сұрап, көндіруге тырысады, бірақ ол технологиясы жаман қолға тиеді деп қорқып, келіспейді. Джудит оны қалқанды түсіруге алдап, атып өлтіріп, қалқанды басқару құрылғысын ұрлайды. Джудит пен оның қызметшісі, ханым Дейн, шетелдіктің көз жұмған денесін жасырын түрде подвалға сүйреп апарады. Ричард пен оның әкесінің алдындағы демонстрация кезінде, олар шетелдіктің атылғанын білмейді, Джудит қалқанды көтереді, бірақ оны түсіре алмай, ішінде қалып қояды. Ханым Дейн, Джудитті тұншығудан құтқару үшін подвалға барады және шетелдіктің әлі тірі, бірақ өте әлсіз екенін көріп таңғалады. Қызметші: "Маған көмектесе аласыз ба?" деп жалбарынады. Шетелдік: "Неге көмектесе алмаймын?" деп жауап береді. Өлер алдында шетелдік өзінің жарқыраған қанын, басқару құрылғысын қуаттандыратын затты пайдаланып, қалқанды түсіреді. Алайда, құтқарылғанға қарамастан, Джудит әлі де қалқанның тұтқынында екенін айтады – мүмкін, ол шетелдікті өлтіргені үшін сезінген өзінің кінәсінің көзге көрінбейтін қалқаны. Эпизодтың соңында ол қолдарын әлсіздікпен "қалқанға" қояды, бірақ ол енді жоқ. Бір қолында бір нүкте: өлтірілген шетелдіктің жарқыраған қаны, ол оның алақанын мәңгілікке бояп қоятыны күдікті.

Соңғы баяндама

Егер осы құштарлық, яғни ұмтылыс, құмарлыққа айналса, онда ұмтылыс төмендеп, осы күнә арқылы періштелер құлдыраған, қарапайым мақсатты көздеуге айналады.

Интерпретация

Шекспирдің "Макбет" трагедиясына ең айқын параллельдер Юдиттің шектен тыс және жүрексіз амбициясында (Леди Макбеттікіне ұқсас), екі әйелдің де өздерінің оқиғаларының соңында көрінетін ақылынан айырылуында, және екі әйелдің де қолынан кетпейтін, кінәнің физикалық көрінісі болған "нашар нүктеде" жатыр. Дегенмен, Юдиттің күйеуі Ричард Макбеттің қатыгездігіне немесе билікке құмарлығына ие емес. Солтүстік-Батыс университетінің профессоры Джеффри Сконс "қалқанды" теледидар метафорасы ретінде қарастырады, ол сол дәуірдегі әйелдерді үйге қамап ұстаған "үй ішіндегі бейімдеме" құралы болды.

Мұра

Скептиктер бұл эпизодты 1961 жылы Бетти мен Барни Хиллді ұрлауда сипатталған сұр ғарышкерлердің пайда болуына себеп болған оқиға деп қарастырды. 1990 жылы жарияланған «Толыққанды алдын ала болжанбаған» мақаласында Мартин Коттмайер Барнидің гипноз астындағы естеліктерінің, Барнидің алғашқы гипноз сеансынан он екі күн бұрын көрсетілген эпизодтың ықпалында болуы мүмкін екенін айтты. 1961 жылы болған деп мәлімделген ұрлау оқиғасы мен 1964 жылы эпизодтың эфирге шығуы арасында Бетти Хиллдің жазбаларында ғарышкерлердің қысқа қара шашы және үлкен «Джимми Дюранте» мұрны бар адамдар ретінде сипатталғаны жазылған. Эпизодта үлкен көзді бір ғарыштан келген жаратылыс: «Барлық ғаламшарларда, барлық ғаламдардан тыс бірліктерде, көзі барлардың бәрі сөйлейтін көздерге ие» дейді. Регрессиядан алынған есепте телешоудағыға ұқсас сценарий бейнеленген. Коттмайер былай деп жазды: «Жылтырап тұратын көздер ғылыми фантастика фильмдерінде өте сирек кездеседі. Мен тек бір мысал білемін. Олар «Беллеро қалқаны» атты «The Outer Limits» ескі телесериалының бір эпизодындағы ғарышкерде пайда болды. Барнидің «Үзіліс кезеңі» эскизін және суретші Дэвид Бейкермен бірлесіп салған эскизін білетін адам осы эпизодты көргенде, «дежавю» сезімі омыртқасымен жүгіріп өтетінін сезінеді. Екі ғарышкердің де құлақтарының, шаштарының және мұрындарының болмауы осы ұқсастықты одан әрі күшейтеді. Бұл жай ғана оқиға болуы мүмкін бе? Келесіні қарастырыңыз: Барни жылтырап тұратын көздерді алғаш рет 1964 жылдың 22 ақпанындағы гипноз сеансы кезінде сипаттап, суреттеді. «Беллеро қалқаны» алғаш рет 1964 жылдың 10 ақпанында көрсетілді. Екі оқиға арасында бар болғаны 12 күн. Егер осы сәйкестік мойындалса, ұрлау туралы әдебиеттегі жылтырап тұратын көздердің көп таралуы мәдени күштерге байланысты болады». Басқа бір зерттеуші Беттиден «The Outer Limits» туралы сұрағанда, ол «ондай сериалды естімегенін» айтты. Коттмайер «жылтырап тұратын көздер ғылыми фантастикада өте сирек кездеседі» деп жазғанына қарамастан, келесі аптадағы «Жылан өңірінің балалары» эпизодындағы «монстрдің» ерекшеліктеріне тым үлкен көлбеу көздер мен жалаңаш бас кіреді, ол Барни Хиллдің гипноз сеансынан бес күн бұрын көрсетілді.