Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бір нақты санатка оңай жіктеуге келмейтін жандар.
Being that cannot be easily placed into a single category of existence
Лиминалды жандар – бір ғана өмір сүру санатына оңай жатқызуға болмайтын жандар. Бұл ұғымды мәдени антрополог Виктор Тернер әзірлеген. Ол лиминалдылықтың шекті жағдайымен байланысты, латын тілінен келген "limen" сөзінен, яғни "шегінен" шыққан.
Liminal beings are entities that cannot easily be placed into a single category of existence. The concept was developed by the cultural anthropologist Victor Turner. It is associated with the threshold state of liminality, from Latin līmen, "threshold".
Қылмыстық субъектілер
Тернер лиминалдық тұлғалардың, мысалы, бастау рәсімдерін басынан өткізіп жатқандардың, көбінесе монстрлар түрінде көрінетінін айтты, бұл лиминалдық тәжірибеде қарама-қарсылықтардың – жоғары/төмен; жақсы/жаман – бірдей қатар жүргенін көрсетеді. Лиминалдық тұлғалар құрылымдық және әлеуметтік тұрғыдан көрінбейді, олар бір жіктемеден шығып, әлі екіншісіне енбеген. Әлеуметтік антрополог Мэри Дуглас мұндай лиминалдық жандардың қауіпті жақтарын атап көрсетті, бірақ олардың пайдалы болу мүмкіндігі де бар. Сондықтан ритуалдың лиминалдық кезеңінде көбінесе жартылай адам-шаман немесе жануарлық белгілері бар күшті кеңесші, мысалы, кентавр төрағалық етеді.
Turner considered that liminal entities, such as those undergoing initiation rites, often appeared in the form of monsters, so as to represent the co presence of opposites—high/low; good/bad—in the liminal experience. Liminal personas are structurally and socially invisible, having left one set of classifications and not yet entered another. The social anthropologist Mary Douglas has highlighted the dangerous aspects of such liminal beings, but they are also potentially beneficent. Thus we often find presiding over a ritual's liminal stage a semi human shaman figure, or a powerful mentor with animal aspects, such as a centaur.
Аңыздар
Сонымен қатар, аралас, будандасқан табиғаттағы лиминальды жандар мифтерде, аңыздарда және қиял-ғажайыптарда жиі кездеседі. Аңыздық лиминальды жаратылыс – бір физикалық денеде екі ерекше жағдайдың бір мезгілде болуын біріктіретін аңыздық тіршілік. Бұл ерекше көзқарас лиминальды жандарға даналық пен нұсқау беру қабілетін сыйлайды, оларды тиімді ұстаздар етеді, сонымен қатар оларды қауіпті және қызықсыз етеді. Қиял және фольклордағы көптеген жандар нақты тіршіліктерде мүмкін емес лиминальды күйде өмір сүреді. Мысалы, сфинкс: «жануар мен адам арасындағы шекараны басып өтетін және екеуінің де қасиеттерін бойына сіңіретін» жаратылыс.
By extension, liminal beings of a mixed, hybrid nature appear regularly in myth, legend and fantasy. A legendary liminal being is a legendary creature that combines two distinct states of simultaneous existence within one physical body. This unique perspective may provide the liminal being with wisdom and the ability to instruct, making them suitable mentors, whilst also making them dangerous and uncanny. Many beings in fantasy and folklore exist in liminal states impossible in actual beings. One example is the sphinx: 'a liminal figure straddling the divide between animal and human, and partaking of both'.