Кіріспе

Талап тізбегін басқару (DCM) – тұтынушыларға ең жоғары құнды ұсыну үшін жеткізушілер мен тұтынушылар арасындағы қарым-қатынастарды басқару. Талап тізбегін басқару, жеткізу тізбегін басқаруға ұқсас, бірақ тұтынушыларға ерекше назар аударады. Талап тізбегін басқару бағдарламалық құралдары тұтынушылармен қарым-қатынасты басқару және жеткізу тізбегін басқару арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Ұйымның жеткізу тізбегі процестері тұтынушылардың сұранысына сәйкес ең жоғары құнды жеткізуге бағытталған. DCM фирма үшін жалпы құн құру тұрғысынан стратегиялық активтерді құрайды, себебі ол фирмаға маркетингтік және жеткізу тізбегін басқару (SCM) стратегияларын іске асыруға және біріктіруге, соның арқасында жалпы өнімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Вагенинген университетінің (Нидерланды) зерттеуі DCM-ді жеткізу тізбегін басқарудың кеңейтілген нұсқасы деп қарастырады, өйткені оның тұжырымдамасына нарызға бағдарлану принципі енгізілген.

Сұранысқа негізделген жеткізу желісі

Сұраныспен басқарылатын жеткізу желісі (DDSN) – бұл сұраныс сигналдарына жауап ретінде жеткізу тізбектерін құруды қамтитын жеткізу тізбектерін басқарудың бір әдісі. DDSN-нің басты ерекшелігі – ол тұтынушылар сұранысымен басқарылады. Дәстүрлі жеткізу тізбегімен салыстырғанда, DDSN тартымдылық қағидатын қолданады. Бұл DDSN-ге нарықта көбірек ақпарат бөлісуге және жеткізу тізбегіндегі басқалармен ынтымақтастық орнатуға мүмкіндік береді. DDSN төрт деңгейден тұратын қабілеттер моделін пайдаланады. Бірінші деңгей – «Реакция», екінші деңгей – «Күту», үшінші деңгей – «Ынтымақтастық», ал соңғы деңгей – «Басқару». Бірінші екі деңгей ішкі жеткізу тізбегіне, ал соңғы екі деңгей – кеңейтілген кәсіпорынның сыртқы қатынастарына бағытталған. Сұраныспен басқарылатын тізбекте тұтынушы бөлшек саудагерден тапсырыс беру арқылы ағынды іске қосады, ол көтерме саудагерден қайта тапсырыс береді, ол өндірушіден қайта тапсырыс береді, ал өндіруші шикізатты жеткізушілерден қайта тапсырыс береді. Осы құрылымда тапсырыстар тізбектің жоғары бағытына қарай кері ағылады. Көптеген компаниялар алдын ала болжау негізінде өндірістен тапсырыс бойынша өндіріске көшуге тырысады. Сұраныспен жұмыс істеудің дәрежесі – шартты ұғым: «0 процент» сұраныспен жұмыс істеу дегеніміз, барлық өндіріс/қор шешімдері болжамдарға негізделген, демек, соңғы пайдаланушыға сатуға арналған барлық өнімдер болжам бойынша бар. Бұл сәндегі тауарларға, мысалы, дизайнерлер жаңа үлгіге сатып алушылардың қалай реакция жасайтынын білмейтін жағдайларда, немесе сусындар өндірісінде, өнімдер белгілі бір болжамға сүйене отырып шығарылатын жағдайларда кездесуі мүмкін. «100 процент» сұраныспен жұмыс істеу – бұл өндіріс басталғанға дейін тапсырыс алынған жағдай. Әуе кемелерін жасау саласы осы сипаттамаға сәйкес келеді. Көп жағдайда тапсырыс түскенге дейін өндіріс бастаылмайды.

Бәсекеге қабілетті артықшылықтар

DDSN арқылы тұрақты бәсекелестік артықшылықтар құру үшін компаниялар үш талапты орындауы керек: үйлесімділік (ортақ мүдделерді қалыптастыру), ептілік (қысқа мерзімді өзгерістерге жылдам ден қою) және бейімделу (көSupply chain дизайнын өзгерту).