Кіріспе
Еуропалық инновациялық және технологиялық институт (ЕИТ) – Еуропаның инновациялық қабілетін нығайту мақсатында 2008 жылы құрылған, заңды тұлға болып табылатын Еуропалық Одақтың тәуелсіз органы. ЕИТ қызметінің үш "негізгі тірегі": студенттерді кәсіпкерлерге айналдыратын Еуропа бойынша кәсіпкерлік білім беру бағдарламалары мен курстары; идеяларды және жаңадан басталатын бизнесті дамытуға көмектесетін бизнес құру және жеделдету қызметтері; серіктестерді, инвесторларды және сарапшыларды біріктіре отырып, идеяларды өнімге айналдыратын инновациялық зерттеу жобалары. "Инновациялық Еуропа" 3-бағаны бойынша "Горизонт Еуропа" ғылыми-зерттеу және инновациялық бағдарламасының шеңберінде ЕИТ, "Горизонт Еуропа" стратегиялық жоспарының төрт негізгі стратегиялық бағытын іске асыруға үлес қосады. Бұл бағыттар: негізгі цифрлық, қолдайтын және жаңа технологиялар, секторлар мен құндылық тізбектерін дамыту арқылы ашық стратегиялық автономияны ілгерілету; Еуропаның экожүйелерін және биологиялық әртүрлілігін қалпына келтіру және табиғи ресурстарды тұрақты басқару; Еуропаны цифрлық технологиялар арқылы дамыған, айналымдық, климаттық бейтарап және тұрақты экономикаға айналдыру; одан да төзімді, әмбебап және демократиялық Еуропалық қоғам құру. ЕИТ "Горизонт Еуропа" бағдарламасы арқылы қаржыландырылады. 2010 жылдан бері ЕИТ (Еуропалық инновациялар және технологиялар институты) тоғыз БҒҚ (білім және инновация қауымдастықтары) құрды.
The European Institute of Innovation and Technology (EIT) is an independent body of the European Union with juridical personality, established in 2008 intended to strengthen Europe's ability to innovate. The EIT’s three “core pillars” of activities are: entrepreneurial education programmes and courses across Europe that transform students into entrepreneurs; business creation and acceleration services that scale ideas and budding businesses; and innovation driven research projects that turn ideas into products by connecting partners, investors, and expertise. As part of the EU's Framework Program for Research and Innovation ‘Horizon Europe’ under Pillar 3 ‘Innovative Europe’, the EIT contributes to achieving the four key strategic orientations of the Horizon Europe Strategic Plan. These are: promoting an open strategic autonomy by leading the development of key digital, enabling and emerging technologies, sectors and value chains; restoring Europe’s ecosystems and biodiversity and managing sustainably natural resources; making Europe the first digitally enabled circular, climate neutral and sustainable economy; creating a more resilient, inclusive and democratic European society. The EIT is funded through Horizon Europe. In total, nine KICs (Knowledge and Innovation Communities) have been created by the EIT (European Institute of Innovation & Technology) since its creation in 2010.
Басқарушы кеңес
EIT Басқару кеңесі – Институттің стратегиялық басшылығымен және оның операциялық қызметінің жалпы бағытымен сенім тапсырылған негізгі басқару органы. Ол шешім қабылдауда тәуелсіз және EIT Білім және инновациялық қауымдастықтарын (БІҚ) іріктеу, бағалау және қолдауға жауапты. EIT Басқару кеңесінің құрамында 15 мүше (жоғары білім, ғылыми зерттеу, бизнес және инновация салаларындағы ЕО деңгейіндегі сарапшылар) және Еуропалық Комиссиядан бір тәуелсіз бақылаушы бар.
EIT басқару тобы мен атқарушы директорлар
EIT директоры Директордің кеңсесі, Заң бөлімі, I және II операциялар басшылары мен Әкімшілік бөлімдері тарапынан қолдау алады. Қазіргі EIT директоры – Мартин Керн.
Қатысу және қаржыландыру
EIT 2021–2027 жылдарға арналған «Көктем Еуропасы» ғылыми-зерттеу және инновациялар аясындағы бағдарламаның бір бөлігі болып табылады. 2021 жылдың басында ол «Көктем Еуропасы» бағдарламасының 3-ші «Ашық инновациялар» тірегінің құрамына кірді. «Көктем Еуропасы» регламентіне сәйкес, БҒҰ – институционалды еуропалық серіктестіктер және олар Еуропалық Одақ пен оның азаматтары үшін нақты нәтижелерге қол жеткізуге тиіс.
EIT-тің мүше мемлекеттердің өкілдер тобы (MSRG)
Жаңа EIT регламенті және 2021–2027 жылдарға арналған EIT стратегиялық инновациялық күнтәртібі EIT мүше мемлекеттер өкілдерінің тобын (MSRG) құрды. MSRG EIT Басқарушы кеңесіне және EIT директорына стратегиялық маңызды мәселелер бойынша кеңес береді, мысалы, EIT-тің серіктестік келісімдерін ұзарту немесе тоқтату, сондай-ақ әрбір БҒҰ (Жаңашылдық және Технологиялық Институт) мен ынтымақтастық туралы меморандум жасасу. Сондай-ақ, MSRG EIT қауымдастығы мен ұлттық немесе аймақтық шаралар арасындағы өзара іс-қимылды жеңілдетеді, сонымен қатар ұлттық және аймақтық бірлескен қаржыландыру мүмкіндіктері туралы ақпаратты бөліседі. MSRG құрамына Еуроодақтың әрбір мүше мемлекетінен және «Еуропа горизонт» бағдарламасына қатысушы әрбір елден өкіл және орынбасар кіреді. Олар Еуропалық комиссияның шақыруымен тағайындалады. Мүшелер EIT-ге жауапты министрліктерден немесе ұлттық органдардан келеді және «Еуропа горизонт» бағдарламасы, сондай-ақ ұлттық және Еуроодақ деңгейіндегі инновациялық саясат туралы тиісті білім мен түсінікке ие болуы керек. MSRG жылына кемінде екі рет жиналады, оған EIT директоры және MSRG ұсынған өкіл бірлесіп төрағалық етеді. Топтың жұмысын үйлестіруді жақсарту үшін Еуропалық комиссияның (EAC Бас дирекциясынан), EIT Басқарушы кеңесінің және БҒҰ бас директорларының өкілдері кездесулерге шақырылуы мүмкін.
Негізгі мақсаты
2008 жылғы 11 наурызда Еуропалық парламент пен Кеңес Еуропалық инновациялар және технологиялар институтын құру туралы No 294/2008 (ЕО) регламентіне қол қойды. Мақсаты – жоғары білім, ғылыми зерттеу және инновациялар білім үшбұрышының Еуропалық Одақ бойынша интеграциясын ынталандыру болды. EIT құрудың себебі – Еуропалық Одақтың 2000 жылы қол қойылған Лиссабон стратегиясын қайта іске қосу әрекеті, ол «өсу және жұмыс орындары» атты бағдарламаға баса назар аударуды көздеді. Сондықтан EIT – экономикалық және әлеуметтік дамуға бағытталған білімге негізделген экономиканың бір бөлігі ретінде Еуропалық Комиссияның міндеттемелерін және жоғары оқу орындарының басқаруын қайта қарауға жасалған әрекет болды. 2008 жылғы 18 маусымда бас кеңсе Будапешт қаласында (Мажарстан) құрылды, ал 2008 жылғы 15 қыркүйекте EIT Басқару кеңесінің тұңғыш отырысы өтті. Онда Мартин Шурманс кеңес төрағасы болып сайланды.
Бастапқы кезең (2008-2011 жж.)
EIT құру туралы ережеде белгіленгендей, құрылғаннан кейін 12 ай ішінде Басқарушы кеңес бірінші айналмалы үшжылдық жұмыс бағдарламасының жобасын ұсынуға және 18 ай ішінде екі немесе үш БҒҰ-ны іріктеуге және тағайындауға міндетті болды. 2009 жылдың желтоқсанында ІЖБ-ның бірінші толқынының тақырыптары (климат, энергия, цифрлық) 7-бапта («ІЖБ-ны іріктеу») сипатталған іріктеу критерийлеріне сәйкес таңдалды. 7-бапқа белгілі бір дәрежеде түсіндіру мүмкіндігі болды және Басқарушы кеңестің жұмыс тобы әрбір әлеуетті ІЖБ-ны ортақ түсінікте қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Мысалы, EIT Climate KIC тұжырымдамасы климаттың өзгеруін жеңілдету және оған бейімделу ретінде анықталды; InnoEnergy (қазір InnoEnergy) KIC тұрақты энергия көздеріне бағытталған; ал EIT ICT Labs (қазір EIT Digital) тек цифрлық технологияларға ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік ақпарат алмасу мен байланыстың болашағына да баса назар аударды.
Консолидациялау (2012-2013)
2012 жылға арналған EIT-тің басты мақсаты – бастапқы іске қосылу кезеңінен асып, қолданыстағы үш БҒҰ (Білім және Инновациялық Қоғамдық орталығы) мен қызметін консолидациялау, сондай-ақ болашақта кеңейтілген БҒҰ портфеліне дайындық жұмыстарын бастау болды. Қызметті кеңейту EIT таңбасымен бекітілген дипломдарды сынақтан өткізу арқылы іске асырылды, мақсаты – EIT қолдаған білім беру үлгісін қалыптастыру. Бұл, ең алдымен, климаттық дағдарыс сияқты маңызды мәселелерді шешуге, баламалы энергия көздерін табуға және адам өмірін жақсартуға бағытталған тәжірибелік кәсіпкерлік білімін беруді білдірді. Үш БҒҰ-ның барлығы магистрлік, магистратура және докторантура бағдарламалары арқылы өздерінің жобалық портфелін кеңейтуді үдетті. Осы екі жылдың ішінде EIT таңбасымен бекітілген бағдарламалар EIT-ге сыртқы серіктестер арасындағы өз қызметі мен қоғамға ұсынатын құндылығы туралы хабардарлықты арттыруға көмектесті.
"Хоризонт 2020" бағдарламасы шеңберінде ЕИТ (2014-2020)
2013 жылы «Horizon 2020» бағдарламасы Еуропаның ғылыми-зерттеу және өнеркәсіп салаларының фрагментациясын азайту және олардың күш-жігерін БҰҰ Жарғылық мақсаттарына (SDG) байланысты мәселелерге қайта бағыттау үшін бейімделді. Оның іске асырылуының бір бөлігін EIT жүзеге асырды, ол Еуропаның фрагментациясын жеңу үшін KICs (Білім және инновациялық орталықтарын) пайдаланды. «Horizon 2020» мақсаттарына жету үшін EIT бюджеті 2014–2020 жылдарға 2,7 миллиард еуроға дейін ұлғайтылды. 2014–2020 жылдарға арналған EIT стратегиялық инновациялық күнтәртібіне (SIA) негізделген 2014 жылы екі бөлек тақырыптық бағыт бойынша ұсыныстар қабылдау туралы хабарландырылды. Біріншісі – салауатты өмір салты мен белсенді егде жасқа инновация (EIT Health), екіншісі – шикізатты тұрақты іздеу, өндіру, өңдеу, қайта өңдеу және алмастыру (EIT RawMaterials). SIA сондай-ақ 2016 және 2018 жылдарға арналған шақырулардың тақырыптарын белгіледі, олар «Тамақ 4 болашақ» (қазіргі EIT Food), қосылған құнмен өндіріс (қазіргі EIT Manufacturing) және экологиялық таза қалалық мобильділік (EIT Urban Mobility) тақырыптарында үш қосымша KIC құруға бағытталған. Осы кезеңде сегіз KIC-тен тұратын EIT құрылымы Еуропалық Одақтың кең ауқымды саяси күнтәртібіне, әсіресе «Horizon 2020» бағдарламасына үлес қосу үшін құрылды. Сонымен қатар, Еуропалық Одаққа мүше емес елдердегі инновациялық стартаптар мен кәсіпкерлерге білім берудің жеткіліксіздігіне жауап ретінде RIS (Регионалды инновациялық схемасы) енгізілді. Схема ТМД елдерінің ғылыми-зерттеу және білім беру мекемелерімен жаңа серіктестіктерді іздеп, дамытады. Оның қаржыландыру мобильділік бағдарламалары кез келген жастағы студенттерге, зерттеушілерге және кәсіпкерлерге жаңа дағдыларды алу мүмкіндігін ұсынады. 2017 жылы EIT жалпы RIS елдерінің санын 18-ге дейін кеңейтті. Сол жылы Forbes жылдық «Forbes 30 Under 30» тізіміне 18 EIT қауымдастығының мүшесін енгізді. 2018 жылы EIT және оның KIC-тері EIT Global Outreach бағдарламасын құрды, бұл EIT қауымдастығының әлемдік деңгейдегі алғашқы үйлестірілген күші-жігері болды. Ол EIT қауымдастығының Еуропадан тыс серіктестерге қол жеткізуін кеңейтті. 2020 жылы EIT дағдарысқа жауап беруді бастады, ол COVID-19 пандемиясымен және оның әлеуметтік-экономикалық салдарымен тікелей айналысатын жаңа жобаларды іске қосу үшін қауымдастыққа 60 миллион еуродан астам қосымша қаржы жұмылдырды.