Кіріспе

Ладберген – Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан Штайнфурт ауданының муниципалитеті. Ол Дортмунд-Эмс каналының жанында, Оснабрюктен шамамен 25 км оңтүстік-батысқа және Мюнстерден 20 км солтүстік-шығысқа қарай орналасқан.

География

Муниципалитет Текленбург аймағында, Мюнстер және Оснабрюк қалаларының арасында орналасқан. Ладберген осы екі қаланың арасындағы ыңғайлы орналасқандықтан, A 1 автобаны (Ладберген қиылысы) және B 475 федералды тас жолы арқылы қол жетімді. Дортмунд-Эмс каналы (Ладберген каналы порты) муниципалдық батыс шекарасында орналасқан, ал Мюнстер-Оснабрюк әуежайы (FMO) Ладберген орталығынан бірнеше шақырым қашықтықта жатыр. "Берген" деген аттаманың күткеніне қарамастан, Ладбергенде таулы немесе төбелі ландшафт жоқ, ол теңіз деңгейінен орташа биіктігі бар, салыстырмалы түрде біркелкі жазықтықта орналасқан. Ладберген аумағы арқылы Ладберген Аа және Ладберген Мюленбах есімді екі өзен ағып өтеді, олар екеуі де Глан өзеніне құяды. Ладберген муниципалитеті ауыл (орталық) және оны қоршаған ауылдық аймақтар – Хёльтер, Вестер және Овербекке бөлінген.

Халық саны

Халқының саны 6,370 адамды құрайды (2011 жылдың 30 маусымындағы халық санауы бойынша), Ладберген – Штейнфурт ауданындағы ең кішкентай екінші тәуелсіз муниципалитет (6,298 тұрғыны бар Лаерден кейін). Муниципалитетте 3221 әйел және 3149 ер адам тұрады. Кемпингтік жайлар шамамен 700 адамға Ладбергенде екінші үй сияқты мүмкіндік береді. Діни көзқарастар бойынша, халықтың көп бөлігі протестант (лютерандық), ал қалған аз бөлігі – римдік католиктер.

Тарих

Табылған қабірлердің арқасында Ладберген муниципалитетінің аумағы қола дәуірінде қоныстанған деп есептеледі. Ладберген алғаш рет 950 жылы Фрекенхорст монастырының құжатында есімдері тіркелген. 1149 жылы Мюнстер епархиясы муниципалитетке тәуелсіз приход мәртебесін берді. 1170 жылы приходты Оснабрюк епархиясы басқаруға алды. 1246 жылы Мюнстер, Оснабрюк, Минден және Херфорд қалаларының өкілдері Ладбергер Марктбунд (Ладберген нарық одағын) құрды. Бұл Вестфалиядағы және Ганза одағындағы басқа да ынтымақтастық формаларының алғы күші болды. Шамамен 1400 жылы қауымның батыс бөліктері Мюнстер епархиясына қарады. Осының салдарынан Ладберген халқы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінге дейін діни тұрғыдан негізінен протестант (лютеран) болып қалды. 1650 жылы Ладберген алғаш рет саяси тәуелсіздікке ие болды. 1707 жылы Ладберген Текленбург герцогтығымен бірге Пруссия Корольдігіне қосылды. 1816 жылдан кейін Ладберген Мюнстер округіне қарады, кейін Текленбург округіне берілді. 1855 жылы Ладберген саяси тәуелсіздігін жоғалтып, Brochterbeck ауылымен біріктірілді. Бұл жағдай 1907 жылға дейін өзгермеді, содан кейін Ладберген Текленбургке қарасты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ладберген маңы ауыр бомбалауға ұшырады. Одақтас авиациясы Ладбергенге жақын орналасқан Дортмунд-Эмс каналының суөткізгіштерін бұзуға тырысты, онда канал Мюленбах арқылы өтіп, оны ұзақ мерзімге қолдану мүмкін емес ететін еді. [Каналды қорғау үшін Ладбергенде екі ауыр 105 мм зениттік артиллерия орналастырылды, оларға кішігірім зениттік пулеметтер көмектесті. Әдетте, 105 мм артиллерия ірі қалаларды қорғау үшін қалдырылатын. Бұл Германияның соғыс күш-жігері үшін каналның маңыздылығын көрсетеді. Әуе шабуылы кезінде бомбалармен қатар, атып түсірілген ұшақтардың сынықтары да Ладбергенге түсіп, мүліктерге және адам өміріне зиян келтірді. Әуе шабуылы нәтижесінде мақсатталған суөткізгіштер қиратылмады, бірақ 1944 жылдың 23/24 қыркүйегінде 617-ші эскадрилья RAF-қа қарасты Avro Lancaster бомбалаушылары каналдың жағалауларын бұзды. 1949 жылдың қыркүйегінде Ладберген саяси тәуелсіздігін қайта алды. 1975 жылдың қаңтарында Ладберген таратылған Текленбург округінен жаңа құрылған Штайнфурт округіне қосылды.

Байқауға болатын фактілер

Ауыл тұрғындарының шамамен 37%-ы 19 ғасырда эмиграция жасаған. Бұл сол дәуірдегі Германиядағы ең жоғары эмиграция деңгейі болды. Ладберген шаруалары көбінесе Нидерландыда ұзақ мерзімге жұмыс істеп, қосымша табыс табатын. Ладбергеннен шыққан көптеген отбасылардың тегі, бұрын тек Ладбергенде ғана кездесетін, мысалы, Гехде, Рахмейер, Шоппенхорст, Виббелер, Витагаупт және Витхольтер. Ладбергенде 1930 жылға дейін басым тіл – Ладберген Платты болды, ол төменгі неміс диалектілерінің бір түрі. 2009 жылғы сауалнама нәтижесінде, түпкі тұрғындардың 700-ден астамы (халықтың 11%) әлі де осы жергілікті диалектте сөйлей алатыны анықталды, алайда диалектті белсенді қолдану көбінесе 70 жастан асқан адамдарға тән. 1949 жылы Германия Федеративтік Республикасы құрылғаннан бері Ладберген Мюнстерландта және Германия бойынша "Еркін демократиялық партияның" бекіністерінің бірі болып табылады.

Экономика

Ғасырлар бойы Ладберген экономикасы ауыл шаруашылығына негізделген. 20-ғасырда тыңайтқыштардың қолданысқа енгізілуі, сол кезге дейін өнімділігі төмен құмды топырақпен күрескен жергілікті шаруаларды кедейліктен шығаруға мүмкіндік берді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ауылдың инфрақұрылымының жақсаруы, қалалануы және Батыс Германияның экономикалық өркендеуі сауда, өнеркәсіп, көлік, туризм және қызмет көрсету салаларында жаңа жұмыс орындарын ашты, сондай-ақ Ладбергенге жұмысқа барып-келіп тұратын адамдар қоныстанды. Бұл даму Ладбергеннің экономикалық дамуын әртараптандырып, серпіліс жасады. Соңғы онжылдықтарда муниципалитет те Ладбергенде жаңа, сәтті кәсіпорындар мен компаниялардың ашылуынан және жергілікті салық түсімдерінің үнемі артуынан, азаматтарының жалпы әл-ауқатының жақсаруынан пайда тапты. Бұл муниципалитетке жергілікті инфрақұрылымға, білім беруге және (әлеуметтік) қызметтерге инвестиция жасауға мүмкіндік берді.

Энергиямен жабдықтау

2005 жылы Ладбергеннің шетінде үш REpower MM82 жел турбинасынан тұратын жел электр станциясы салынды. Осы MM82 жел турбиналарының әрқайсысы белгілі бір биіктіктегі ступицасы және ротор диаметріне ие, бұл жалпы ауданы және 2,050 кВт орташа қуатты қамтамасыз етеді. Энергия шығысы ротордың қанаттарының бұрылу бұрышын өзгерту арқылы реттеледі, олар 8,5–17,1 айналым/мин ротор жылдамдығымен жұмыс істей алады. 2006 жылы пайдалануға берілген екі анаэробтық астырту қондырғысымен бірге, қала математикалық тұрғыдан өз энергия қажеттіліктерін өтеуге қабілетті. 2007 жылы ME Münsterland Energy GmbH компаниясы жаңаруға жарамды шикізаттан жылына 50 миллион кВт/сағ электр энергиясы және 60 миллион кВт/сағ/216 миллион МДж жылу мен процестік бу өндіретін тағы бір ірі электр стансасын іске қосты. Бұл ағаш пеллетерімен жұмыс істейтін біріктірілген жылу-электр энергиясын газдандыру станциясы және Ладберген каналы портындағы ескі мұнай зауыты орнындағы аудандық жылу станциясы шамамен 15 000 үй шаруашылығын электрмен жабдықтайды, бұл Ладберген үй шаруашылықтарының электр энергиясына қажеттілігінен әлдеқайда артық. Когенерация процесінде алынған жылу энергиясы электр станциясының жанындағы өнеркәсіптік тұтынушыларды және Мюнстер-Оснабрюк әуежайының жақын маңдағы әуежай паркінің тұрғындарын жылумен жабдықтау үшін пайдаланылады.

Қалалық кеңес

Ладбергеннің ең соңғы Gemeinderat (қалалық кеңесі) сайлауы 2020 жылдың 13 қыркүйегінде өтті. Қалалық кеңес муниципалитетте тұратын Еуропалық Одақ азаматтарымен тікелей сайланады және қазіргі уақытта бірнеше саяси партия арасында бөлінген 22 орыннан тұрады. Бұл саяси партиялар Берлиндегі Бундестагта (Германияның ұлттық парламенті) да өкілдік етеді.

Сайлау нәтижелері

Германиядағы қала кеңесінің мүшелері 5 жылға сайланады және кезекті сайлаулар әр бес жылда бір рет өткізіледі. Ладберген қалалық кеңесінің сайлау нәтижелері:

1994 1999 2004 2009 2014 2020
Саяси партия Орын / % Орын / % Орын / % Орын / % Орын / % Орын / %
Германияның Христиан-демократиялық одағы (CDU) 9 / 41.0% 8 / 37.6% 8 / 35.9% 7 / 33.1% 8 / 37.6% 8 / 36.7%
Германияның Социал-демократиялық партиясы (SPD) 8 / 37.5% 8 / 35.6% 6 / 28.5% 7 / 29.6% 7 / 33.3% 7 / 33.5%
Еркін демократиялық партия (FDP) 1 / 8.3% 4 / 16.3% 5 / 22.4% 5 / 17.7% 3 / 13.1% 2 / 9.7%
«90/Жасылдар» альянсы (Bündnis 90/Die Grünen) 3 / 13.2% 2 / 10.5% 3 / 13.2% 3 / 13.6% 4 / 16.0% 7 / 20.1%
Барлығы 21 / 100% 22 / 100% 22 / 100% 22 / 100% 22 / 100% 22 / 100%

Кезекті қалалық кеңес сайлауы 2025 жылы өтеді.

Мэр

1999 жылдан бері Ладбергеннің Bürgermeister (мэрі) муниципалитетте тұратын Еуроодақ азаматтарымен тікелей сайланады. Мэр бес жылға сайланады, ал кезекті сайлаулар әр бес жылда бір рет өткізіледі. Бұл лауазым кәсіби деп есептелуі мүмкін, себебі мэр жергілікті басқарудың басшысы болып табылады, ал оған үміткер болу үшін әкімшілік саласында білім алу қажет. Мэр сайлауы 2020 жылдың 13 қыркүйегінде өтті. Екі үміткердің ішінде тәуелсіз үміткер Торстен Буллер Ладбергеннің мэрі болып сайланды. Ладбергеннен эмиграциялағандардың американдық ұрпақтарының әулеттік тарихына деген қызығушылығынан кейін, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін белгілі бір дәрежеде сенімді жекеше генеалогиялық зерттеулер жүргізілді. 1864 жылы Ладбергеннен АҚШ-қа эмиграциялаған Фридрих Вильгельм Кёттердің шөлі Нейл Армстронг 1969 жылы Айға алғашқы болып басқан адам болғандықтан, Ладбергеннің көптеген азаматтары өздерінің американдық "туыстарына" қызығушылық танытты. Бұл Ладберген мен Нью-Кноксвиллдің арасындағы тығыз байланысқа әкелді, ол өзара сапарлар арқылы нығайтылды. 1986 жылы Нью-Кноксвиллдің құрылғанына 150 жыл толуына орай, Ладбергеннің шамамен 100 тұрғыны мерекелік шараларға қатысу үшін Нью-Кноксвиллге барды. Ладбергеннің көршілес муниципалитеттері Ленгерих және Лиенен тиісінше Нью-Кноксвиллдің көршілері Уапаконета және Сент-Мэрис қалаларымен бауырластық байланыс орнатқан.