Эмили Джерард: «Дракулаға» әсер еткен Трансильвания фольклорының авторы

Кіріспе

Шотланд жазушысы

(Джейн) Эмили Джерард (7 мамыр 1849 – 11 қаңтар 1905) – 19 ғасырдағы шотланд автор, ең белгілісі – оның Трансильвания фольклоры жинақтары Брам Стокердің 1897 жылғы «Дракула» романына тигізген әсерімен танылған.

Ерте өмір

Эмили Джерард 1849 жылғы 7 мамырда Шотландияның Джедбург қаласындағы Честерс қаласында, Рочсольс, Ланаркширде полковник Арчибальд Джерардтың (1812–1880) және Эуфемия Эрскиннің (1818–1870) үлкен қызы, өнертапқыш сэр Джон Робисонның (1778–1843) қызы ретінде дүниеге келді. Оның үш әпкесі және үш ағасы болды, оның ішінде генерал сэр Монтагу Гилберт Джерард (1842–1905). Ол философ-жазушы Александр Джерардтың (1728–95), шотланд епископальдық пастор және жазушы Арчибальд Элисонның (1757–1839) және Шотландия шіркеуінің пасторы және теологиялық жазушы Гилберт Джерардтың (1760–1815) ұрпағы еді. Оның әпкесі Доротея, 1855 жылғы 9 тамызда Ланаркширдегі Нью-Монклендте дүниеге келді, ол да романдар жазушы болған. Джерард отбасы 1863 жылдан 1866 жылға дейін Венада тұрды, осы кезеңде Эмили өмір бойына достық қарым-қатынас орнатты. Ол 15 жасқа дейін үйде оқыды, содан кейін үш жыл бойы Австриядағы Риденбургтегі Сакре-Кер монастырында еуропа тілдерін оқыды. Отбасының бастапқы діні шотланд епископалдығы болды, ал анасы 1848 жылы католицизмге ауысқаннан кейін әпкелері католик болып өсті. Оның екі ұлы болды. 1870 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін оған әпкелері қосылды. Оның "Орманнан тыс жер" (1890) кітабы мен "Трансильвания нанымдары" атты мақаласы Брэм Стокерге "Дракула" романын жазуға түрткі болды деп есептеледі. Соңғы жарияланым Стокерге "Носферату" терминін де таныстырды, ол өлі еместерді сипаттау үшін қолданылды. Джерард былай деп жазады: "Көбінесе жаман – носферату немесе вампир, оған әрбір румын шаруасы жұмақ немесе тозаққа сияқты терең сеніммен сенеді. Вампирлердің екі түрі бар: тірі және өлі. Тірі вампир көбінесе екі заңсыз адамның заңсыз баласы болады; бірақ тіпті мінсіз тектің болуы да вампирдің отбасылық қабірге енуінен сақтай алмайды, өйткені носферату өлтірген әрбір адам өлімінен кейін де вампирге айналады және басқа күнәсіз адамдардың қанын соруын жалғастырады, оның рухы күдікті адамның қабірін ашу арқылы, мәйітке қада немесе табытқа оқ ату арқылы қуылғанша. Өлімнің жылдық мерейтойында қабірдің айналасында темекі шегу де вампирді шектеу үшін тиімді деп есептеледі. Вампиризмнің өте жағдайларында бас кесу және оны сарымсақпен толтырылған ауызбен табытқа қою немесе жүректі алып, өртеп, күлін қабірге шашу ұсынылады. Мұндай емдеулердің қазір де жиі қолданылатыны жақсы расталған факт, және Румынияның тұрғындары есте сақтайтын мұндай жағдайлар болмаған ауылдар аз. Сондай-ақ, румын ауылында вампирлерге қарсы шаралар қабылдау үшін қажетті сақтық шараларын білетін және осы ғылымды табысты кәсіпке айналдыратын егде жастағы әйел (әдетте емілді) жоқ. Бұл үзіндідегі элементтер, жергілікті шаруалардың вампирге деген күмәні, әрине, "Дракула" романының бірінші бөлімінде көрінеді."

Emily Gerard was born on 7 May 1849 at Chesters, Jedburgh, Scotland, the oldest daughter of Colonel Archibald Gerard (1812–80) of Rochsoles, Lanarkshire and Euphemia Erskine (1818–70), daughter of the inventor Sir John Robison (1778–1843). She had three sisters and three brothers including General Sir Montagu Gilbert Gerard (1842–1905). She was descended from Alexander Gerard (1728–95) a philosophical writer, Archibald Alison (1757–1839) a Scottish Episcopalian minister and writer, and Gilbert Gerard (1760–1815) a minister of the Church of Scotland and theological writer. Her sister Dorothea, born on 9 August 1855 at New Monkland, Lanarkshire, was also a novelist. The Gerard family lived in Vienna from 1863 to 1866, during which time Emily began a life long friendship with Princess Marguerite de Bourbon, whose family had been friends with the Robisons since the Scottish exile of Marguerita's great grandfather, Charles X. She was home schooled until she was 15, when she continued her education studying European languages at the convent of the Sacré Coeur at Riedenburg in Austria for three years. The family background was originally Scottish Episcopalian, and when their mother converted to Catholicism in 1848, the sisters were raised Catholic. She had two sons. She was joined by her sisters in 1870, following the death of their mother. Her book The Land Beyond the Forest (1890) and essay "Transylvania Superstitions" is credited with inspiring Bram Stoker to write Dracula. The latter publication also introduced Stoker to the term "Nosferatu" to describe the undead. Gerard writes:More decidedly evil is the nosferatu, or vampire, in which every Roumanian peasant believes as firmly as he does in heaven or hell. There are two sorts of vampires, living and dead. The living vampire is generally the illegitimate offspring of two illegitimate persons; but even a flawless pedigree will not insure any one against the intrusion of a vampire into their family vault, since every person killed by a nosferatu becomes likewise a vampire after death, and will continue to suck the blood of other innocent persons till the spirit has been exorcised by opening the grave of the suspected person, and either driving a stake through the corpse, or else firing a pistol shot into the coffin. To walk smoking round the grave on each anniversary of the death is also supposed to be effective in confining the vampire. In very obstinate cases of vampirism it is recommended to cut off the head, and replace it in the coffin with the mouth filled with garlic, or to extract the heart and burn it, strewing its ashes over the grave. That such remedies are often resorted to even now is a well attested fact, and there are probably few Roumanian villages where such have not taken place within memory of the inhabitants. There is likewise no Roumanian village which does not count among its inhabitants some old woman (usually a midwife) versed in the precautions to be taken in order to counteract vampires, and who makes of this science a flourishing trade. Elements from this passage, including the local peasants' suspicions of the vampire, obviously appear in the first part of Dracula.

Марк Твенмен достық

1897 жылы Джерард Уильям Блэквудқа (Blackwood's Magazine) хат жазып, оны американдық жазушы Марк Твенмен таныстыруды сұрады. Блэквуд келіскенде, Джерард Марк Твенмен танысып, дос болады, оған "Сүйіспеншіліктің жойылуы" (1901) арналған. Блэквудқа жазған хатында Джерард Марк Твен туралы: «ол өте тұңғыш, тіпті салтанатты адам еді, бірақ оны дұрыс көңіл күйге келтіре алсаңыз, ол өте қызықты» деп жазды. А.С. Леветустың 1905 жылы "Womanhood" журналында жарияланған "Австриядағы әйелдердің қызметі" атты мақаласында: "[Эмили Джерард] өте зор қиялымен және ойларын басқаларға анық әрі сенімді жеткізе білу қабілетімен, сонымен қатар шетел тілдерін ана тіліндегідей еркін меңгергенімен тілдің бай сыйына ие" деп жазады. Дегенмен, Джерардтың отбасының басқа мүшелері роман жазушы ретінде көпшілікке көбірек ұнады деп есептелді. 1905 жылы "The Times" және "The Atheneum" газеттерінде жарық көрген Джерардтың некрологында оның әпкесі Доротеяның кең танылуы айтылды. "The Times" газеті Эмилидің «әпкесінен гөрі аз танымал болғанын» атап көрсетсе, ал "The Atheneum" оны «өз алдына қабілетті романшы, әңгіме айтуға ерекше дарыған» деп бағалады.