Кіріспе

Германиядағы өзен, Рейннің Баден-Вюртембергтегі саласы.

Кинциг – Оңтүстік-Батыс Германиядағы Рейн өзенінің оң жақ саласы. Ол Қара Орманнан басталып, Жоғарғы Рейн өзені жазығы арқылы 93 шақырымға ағып өтеді. Кинциг және оның қосалқы аңғарлары Қара Орманның ең ірі аңғарлар жүйесін құрайды. Анықтамасына қарай, Кинциг Солтүстік және Орта Қара Орманды бөліп тұратын шекара немесе Орта Қара Орманның бір бөлігі болуы мүмкін. Өзен толығымен Баден-Вюртемберг штатының ішінде орналасқан және оның аты келттік текті деп саналады. Соңғы мұз дәуірінде Кинциг пен Мург өзендері бірігіп, жалпы Кинциг-Мург өзен жүйесін құраған.

Өзен ағысы

Кинциг өзенінің бастауы Фрейденштадт ауданының Лоссбург қаласы жерінде орналасқан. Ол оңтүстікке қарай ағып, кейін батысқа қарай біртіндеп бұрылады. Кинциг Альпирсбахтан шыққаннан кейін Фрейденштадт ауданынан өтеді, Ротвейль ауданына жанасып, ағысының басым бөлігін Ортанау ауданында жалғастырады. Кинциг Оффенбург жанында Қара Орманнан шығып, Кель қаласы тұсында Рейн өзеніне құяды. Кинцигтің жоғарғы ағысы – уақыт өте көптеген ауыр су тасқындарын тудырған тау өзені. Оның орта және төменгі ағыстары биік жағалаулармен бекітілген тік арнаға сығысып қалған. Шуттер өзені Кинцигке құятын жерде өзенді табиғи күйіне қайтару жұмыстары жүргізілуде.

Атауы

1099 жылы өзен алғаш рет ad Chinzechun, ad aliam Chinzichun, 1128 жылы Kinzicha деп аталды. 1539, 1543, 1560, 1620, 1652 және 1654 жылдары ол тиісінше Кюнцлин, Кюнцген, Кинцг, Кинцген, Оберкенцгенвус және Кюнциг деп аталған. 1837 жылы алғаш рет Кинциг деп аталды. Адольф Бах пен Бруно Боештің айтуынша, Кинциг атауының шынымен 1099 жылғы ad Chinczechun, ad aliam Chinzichun атауынан басталатыны күмәнді. Бах солтүстік Брейсгаудағы қолданылуын көрсетеді, онда Кинзигтер «каньонның түбіндегі жолдар» деп сипатталады. Жоғарғы Эльзас және Граубюнденде атауында Кинциг сөзі бар өзендер көбінесе каньонды сипаттайды. Кейбіреулер бұл атау кельт тіліндегі kent сөзінен, яғни түрлі жылдам қозғалысты білдіретін немесе лепонт тіліндегі Centica (Cinti) сөзінен, яғни «су» дегенді білдіретін сөзден шыққан деседі. Осы мүмкіндіктерді ескере отырып, Адольф Бах пен Бруно Боешке қайта ораламыз, олар бұл тұжырымдарды күмәнді деп санайды. Сонымен қатар, келттер немесе келттерге дейінгі халық Кинциг аймағын қаншалықты қоныстандырды және өзенге бастапқыда атын берген қоныстанушылар кім болды деген сұрақ туындайды. Бұл сұрақтарға жауап беру қиын болғанымен, Кинциг өзенінің тек жоғарғы бөлігінде ғана шағын каньон қалыптасқандығы фактісі бар. Рейн жазығына қарай жылжығанда, өзен көптеген иректер мен бұрылыстармен мүлдем басқаша сипатқа ие болады. Соңғы мұз дәуірі аяқталғаннан кейін ол жазықтар арқылы ұзақ уақыт бойы өз арнасын іздеп, Мург өзенін сіңіріп, Хоккенхайм аймағына жеткеннен кейін ғана Рейнге қосылды.

Ағашпен жағажай жасау

Бұрын Кинциг өзені ағаш ағызу үшін өте маңызды болған. Кинцигтегі осы сауда туралы ең алғашқы жазба 1339 жылға дейін барады. Вольфах және Шилтах қалаларының өз ағаш ағызу корпорациялары болды, олар Рейнге және Голландияға ағаш ағызуды ұйымдастырды; бұл корпорациялар «Шиффершафтен» («кемешілер бірлестіктері») деп аталды. Олар өздерінің билеушілерінен ағаш экспорттаудың эксклюзивті құқығын алды және қалалардың гүлденуіне көмектескен табысты бизнес жүргізді. Себастьян Мюнстер өзінің «Космография универсалис» еңбегінде былай деп жазады: «Кинциг өзенінің жағасында, әсіресе Вольфах маңында тұратын халық Кинциг суымен Страсбургке және Рейнге ағызылатын көп мөлшердегі құрылыс ағашынан күнкөріс табады және жыл сайын көп ақша табады». Кинцигте ағаш ағызу 15-16 ғасырларда және содан кейін 18 ғасырда, Голландия мен Англия өздерінің қуатты теңіз және сауда флотын құра бастаған кезде, ағашқа деген сұраныс күрт өскен кезде өркендеді. Алайда, жаңадан пайда болған теміржолдардың мүмкіндіктеріне ағаш ағызушылар жете алмады, сондықтан 1896 жылы Кинцигте соңғы коммерциялық ағаш ағызылды. Бүгінде ағаш ағызу фестивальдары, Генгенбах, Вольфах және Шилтахтағы мұражайлар, сондай-ақ көптеген техникалық құрылыстар, мысалы, бөгеттер ағаш ағызу дәуірін еске түсіреді.

Тарихи римдік жол

Кинзигтің орта және төменгі аңғарының ені, ұзындығы және шығыс-батысқа қарай қолайлы бағыты оны маңызды байланыс жолы ретінде пайдалы еткен. Мысалы, римдіктер осы аңғардан өтетін жол салды: Кинзиг аңғары жолы (Kinzigtalstrasse) – император Веспасианның тұсында 73/74 жылдары Оффенбургтен бірдей құрылған Рим қаласы Ротвейлге (Arae Flaviae) және Туттлингенге дейін салынған римдік жол. Бұл жол негізінен Майнцтен Аугсбургке дейінгі стратегиялық байланысты қысқарту үшін салынды, себебі бұрынғыда Базельдегі Рейн иілімі (Rheinknie) арқылы ұзақ айналып өтуге мәжбүр болған. Батавтардың 69/70 жылғы көтерілісі кезінде осы айналып өту қиындық тудырған.

Фауна

2002 жылдан бері Кинциг өзеніне лососьты қайта енгізу бағдарламасы жүргізіліп келеді, оның аясында жас лососьтар суға жіберіліп, кедергілер алынып тасталады. 2005 жылдың басында Баден-Вюртембергте 50 жылдан бері алғаш рет лосось шағылысы табылғандықтан, бұл күш-жігер сәтті болып көрінеді.

Флора

Кинзиг аңғары – Ішкі Қара Орманның ең терең бөлігі. Төменгі Кинзиг аңғарындағы ауылдар теңіз деңгейінен 200 метрден төмен орналасқан. Сондықтан, осы аңғардағы климат Қара Орманның көптеген басқа аймақтарына қарағанда жұмсақ. Төменгі аңғарда жеміс-жидектер мен шарап өндіріледі; Генгенбах, Ортенберг және Ольсбах – шарап өсірумен әйгілі ауылдар, олардың кейбіреулері Баден шарап жолында жатыр. Көктемде Кинзиг аңғарының төңірегіндегі жер Қара Орманның басқа аймақтарына қарағанда әлдеқайда ертерек гүлдейді.

Инфрақұрылым

Кеңдігі, ұзындығы және оңтүстік-батысқа қарайтын бағыты орта және төменгі аңғарда Кинциг аңғарын инфрақұрылым үшін маңызды етеді. Римдіктер аңғарды кесіп өтетін жолды сақтап тұрған. Кинзигталштрассе – император Веспасиан тұсында 73/74 жылдары Оффенбургтен Кинциг аңғары арқылы Римнің Роттвейліне (Arae Flaviae) және Туттлингенге дейін салынған әскери жол. Жолдың басты мақсаты – Майнц пен Аугсбург арасындағы стратегиялық маңызды байланысты қысқарту болды. Бұл жол салынғанға дейін әскерлер Базельдегі Рейн өзенінің қисығы арқылы қатынас жасайтын, ал 69/70 жылдардағы батавтар көтерілісі кезінде бұл қиындық тудырған. Жол салынып жатқанда бірнеше кастелла салынды. Роттвейльден басқа, Оффенбург Раммерсвайер, Оффенбург Зунсвайер, Вальдмёссинген, Сульц және Гейслинген Хасенбюльдегі тоқтау орындары Фритлинген, Лаутлинген және Бурладинген Хаузендегі Альб Лаймс бекіністерінің бөлігімен толықтырылды. Бұлардың барлығы, Бурладингеннен басқа, Жоғарғы Германдық территорияда орналасқан, ал Бурладинген – Ретия территориясында. 1992 жылы Роттвейльден оңтүстік-шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде Фритлингендегі бекіністің таңғажайып түрде табылуы Кинзигталштрассе әскери бекіністердің тығыз желісімен қорғалғанын көрсетті. Осылайша, Кинциг аңғарының өзінде тағы бір бекініс болған деген болжамға сенімділік артты. Осыған дейін Оффенбург пен Вальдмёссинген арасындағы қашықтық өте үлкен болғандықтан, тағы бір-екі бекініс әлі табылмаған болуы керек деп есептелді. Роттенбургте 1-ші ғасырдың соңында тағы бір бекініс болған деген болжам бар, бірақ ол 73/74 жылдары салынған ба, әлде 98 жылға дейін салынбаған ба, әлі белгісіз. Кинзигталштрассе салынып жатқан кезде, Рим бекіністері Рейннің оң жағында, Франкфурт, Хеддернхайм, Карбен, Грос Герау, Герншейм, Ладенбург (Лоподунум), Гейдельберг және Баден-Баден (Аква) сияқты жерлерде солтүстікке қарай салынды. Бұл алдыңғы қатарлы бекеттер ме, әлде 73 және 98 жылдар аралығындағы Рим шекарасы ма (Рейннің шығысындағы жалпы анықталған сызықты ұстанған), әлі анықталған жоқ. 98 жылы қазіргі Германияның оңтүстік-батысындағы Оденвальд пен Некар арасындағы жол Римнің бақылауына көшті, бұл Майнц пен Аугсбург арасындағы байланысты одан да қысқартты. Осының нәтижесінде Кинзигталштрассе өңірлік маңыздылығын жоғалтты. Қазіргі Германиядағы B 33 федералды тас жолы Оффенбургтен Кинцигке параллель жүреді, содан кейін жоғарғы аңғардан шығып, Виллинген-Швеннингенге қарай Гютахты ұстайды. Хаусахтан Фрейденштадтқа қарай B 294 федералды тас жолы жоғарғы Кинцигке жалғасады. Қара Орманы темір жолы (Schwarzwaldbahn) үшін де аңғар өте маңызды. Ол Оффенбургтен Хаусахқа дейін, содан кейін Гютах аңғарына бұрылып, Констанцқа дейін жалғасады. Жоғарғы Кинциг аңғарында Кинциг аңғары темір жолы (Kinzigtalbahn) Хаушах пен Фрейденштадт арасында байланыс жасайды.