Жан-Жак Руссоның өнер мен ғылымның моральға әсері туралы эссесі

Кіріспе

Жан Жак Руссоның эссесі «Өнер мен ғылымның моральдық әсерлері туралы сөз» (1750), сондай-ақ «Ғылым мен өнер туралы сөз» (француз тілінде: Discours sur les sciences et les arts) деп белгілі және көбінесе «Бірінші сөз» деп аталатын бұл эссе, Женевалық философ Жан Жак Руссоның өнер мен ғылым адамгершіліктің бұзылуына себеп болады деген тұжырымын қамтиды. Бұл Руссоның жарияланған алғашқы философиялық еңбегі және табиғат пен қоғам арасындағы оның ықпалды көзқарастарының алғашқы көрінісі болды, оған ол өмірінің соңына дейін арналды. Бұл шығарма оның ең маңызды еңбектерінің бірі саналады.

Эссе тақырыбы

Руссо «Сөз сөйлеу» атты еңбегін 1749 жылы «Меркуре де Франс» журналында жарияланған хабарламаға жауап ретінде жазды. Онда Дижон академиясы «Ғылым мен өнердің қайта жаңғыруы адамгершіліктің тазаруына көмектесті ме?» деген сұраққа жауап беретін эссе үшін жүлде белгіледі. Руссо өзінің «Конфессиялар» атты еңбегінде: «Осы [хабарламаны] оқыған сәтте бірден басқа әлемді көрдім және басқа адамға айналдым» дейді. Руссо өзінің қалған өмірін құлшыныспен арнайтын идеяны тапты: өркениеттің адамдарға тигізетін зиянды әсері. Руссо кенеттен және күшті шабыт алды: «Адам табиғатынан жақсы, және адамдардың жамандыққа ұшырауы осы институттардың салдарынан ғана». Руссо сол идеядан туған «ақиқаттар жиынының» бір бөлігін ғана сақтай алды – олар ақырында оның «Дискурстарына» және «Эмиль» романына енді. Өркениетке дейін адамдар «қарапайым, бірақ табиғи» өмір сүрді, олар «әдептіліктің алдауымен» және «барлық жаман әшекейлермен» ластанбаған. Руссо бәйгеде бірінші орынды жеңіп алды және композитор, драматург ретінде, сондай-ақ философ ретінде жаңа танымаллыққа ие болды. Ғалым Джефф Дж. С. Блэк Руссоның қазіргі демократиялық дәстүрдегі ғылыми прогреске деген саяси міндеттемені сынаған алғашқы ойшылдардың бірі екенін атап көрсетеді және мұндай саясаттың салдарына талдау жасады. «Өнер мен ғылым туралы эсседе» Руссо «ғылыми прогреске қатысты қатты сынға ұшырады – оның қағидаларын ешқашан мойындамады және кейінірек жазған еңбектерінде оның егжей-тегжейлі аспектілерін біршама қайталады». Руссоның аргументі даулы болды және көптеген жауаптар тудырды. Сынаушы Жюль Леметр (1853–1914) Руссоны бірден қасиеттеп қоюды «адам ақымақтығының ең күшті дәлелдерінің бірі» деп атады. Бірнеше сыншылар ежелгі алтын ғасыр туралы идеяның миф екенін және Руссоның адамдардың моральдық құлдырауының қай уақытта басталғанын көрсетпегенін айтты.

Rousseau wrote Discourse in response to an advertisement that appeared in a 1749 issue of Mercure de France, in which the Academy of Dijon set a prize for an essay responding to the question: "Has the restoration of the sciences and arts contributed to the purification of morals?" According to Rousseau in his Confessions, "Within an instant of reading this [advertisement], I saw another universe and became another man." Rousseau had found the idea to which he would passionately dedicate the rest of his intellectual life: the destructive influence of civilization on human beings. Rousseau felt a sudden and overwhelming inspiration "that man is naturally good, and that it is from these institutions alone that men become wicked". Rousseau was able to retain only some of the thoughts, the "crowd of truths", that flowed from that idea—these eventually found their way into his Discourses and his novel Émile. Before civilisation, humans lived "rustic but natural" lives untainted by the "perfidious veil of politeness", and by "all those vicious ornaments" of fashion. Rousseau went on to win first prize in the contest and—in an otherwise mundane career as composer and playwright, among other things—he had newfound fame as a philosopher. Scholar Jeff J. S. Black points out that Rousseau is one of the first thinkers within the modern democratic tradition to question the political commitment to scientific progress found in most modern societies (especially liberal democracies) and examined the costs of such policies. In the Discourse on the Arts and Sciences, Rousseau "authored a scathing attack on scientific progress an attack whose principles he never disavowed, and whose particulars he repeated, to some extent, in each of his subsequent writings." Rousseau's argument was controversial, and drew a great number of responses. One from critic Jules Lemaître (1853–1914) called the instant deification of Rousseau as "one of the strongest proofs of human stupidity." Several critics argued that the idea of an ancient golden age was a myth, and argued that Rousseau failed to indicate at what point humans' moral decline occurred.