Кіріспе

Жариш-Герксгеймер реакциясы – спирохета инфекциясы, соның ішінде сифилис, лептоспироз, Лайм ауруы және қайталамалы қызбаға қарсы антибиотиктер қолданылғаннан кейін 24 сағат ішінде пайда болатын кенеттен және әдетте уақытша реакция. Көрсеткіштері мен белгілеріне қызба, дікілдеу, шымырлау, дененің нашарлауы, бас ауыру, жүрек соғысының тез болуы, қан қысымының төмендеуі, тыныс алудың жиілеуі, терінің қызаруы, бұлшық еттердің ауыруы және тері зақымдануларының күшеюі жатады.

Себептер

Ярисх-Геркшаймер реакциясы дәстүрлі түрде сифилис ауруын антимикробтық емдеумен байланысты. Бұл реакция спирохеттер қоздыратын басқа ауруларда да кездеседі: Лайм ауруы, қайталама қызба және лептоспироз. Q қызуы, бартоннеллез, бруцеллез, трихинеллез және африкалық трипаносомоз сияқты басқа инфекцияларды емдеу кезінде де Ярисх-Геркшаймер реакциясы байқалған жағдайлар туралы хабарламалар бар.

Емдеу әдістері

Профилактика және қабынуға қарсы препараттармен емдеу реакцияның прогрессирлеуін тоқтатуы мүмкін. Ауызша аспирин немесе ибупрофенді күніне төрт сағат сайын немесе 60 мг преднизолонды ауызша немесе тамыр ішіне енгізу, қосымша ем ретінде қолданылған. Пациенттерге ықтимал асқынулар (құлау және шок) үшін қатаң бақылау қажет, сондай-ақ жеткілікті қан қысымын сақтау үшін тамыр ішіне сұйықтықтар қажет болуы мүмкін. Егер қолжетімді болса, аралас агонист/антагонист типіндегі опиоидты анальгетик – мептазинол реакцияның ауырлығын азайту үшін қолданылуы керек. TNFα-ға қарсы препараттар да тиімді болуы мүмкін.

Тарих

Аустриялық дерматолог Адольф Яриш және неміс дерматологы Карл Геркхаймер екеуі де Яриш-Геркхаймер реакциясын ашқан деп есептеледі. Яриш және Геркхаймердің екеуі де сифилиспен емделген, сынап қолданған науқастарда реакцияларды байқады. Бұл реакция алғаш рет сифилис ауруының ерте және кейінгі сатыларында, Salvarsan, сынап немесе антибиотиктермен емделген кезде көрінді. Яриш бұл реакцияның себебі – өліп бара жатқан спирохеталардан бөлінетін у деп ойлады.