Кіріспе

Норман Б. Сондерс (27 қазан 1943 жылы туған) – Түркі және Кайкос аралдарының бұрынғы саясаткері, 1980 жылдың 4 қарашасынан 1985 жылдың 28 наурызына дейін Түркі және Кайкос аралдарының 3-ші бас министрі қызметін атқарған. Сондерс сонымен қатар Түркі және Кайкос аралдарындағы Ассамблея палатасының ең ұзақ қызмет еткен депутаты, 50 жылға жуық қызмет еткен, 1980 және 1984 жылдары қатарынан өткен сайлауда жеңіске жеткен тұңғыш бас министр, тәуелсіз кандидат ретінде жеңіске жеткен жалғыз саясаткер және оппозицияның алғашқы жетекшісі.

Саяси мансабының алғашқы жылдары

1967 жылы Сондерс 23 жасында Прогрессивті ұлттық партиядан Оңтүстік Кайкос аймағының Заңнамалық кеңесіне мүше болып сайланды, сол кезде ол ең жас сайланған шенеунік болды. 1976 жылы сайлауда 5–4–2 нәтижесі тіркелді, сондай-ақ екі тәуелсіз кандидат Халықтық демократиялық қозғалысымен бірікті, осыдан кейін Сондерс Түркі және Кайкос аралдарындағы оппозицияның алғашқы жетекшісі атанды. Бірақ 4 жыл өткен соң, Сондерс Прогрессивті ұлттық партияны 8–3 есебімен жеңіске жеткізді, нәтижесінде партия 1985 жылы қайтадан үкіметке сайланды. Осы кезде Сондерс партияны ең көп дауысқа ие болуға және ел тарихында алғаш рет қатарынан жеңіске жеткізді, мұндай жағдай тарихта тек екі рет қайталанды.

Қылмысқа қатысты айып

Сондерс 1985 жылғы наурызда сауда және даму министрі Стаффорд Миссикпен бірге тұтқындалды. АҚШ Есірткіге қарсы күрес басқармасы Сондерстің есірткінің қауіпсіз өтуін қамтамасыз ету үшін жасырын агенттерден 30 000 доллар алғанын айыптады, осы үшін Колумбиядан АҚШ-қа есірткі тасымалдайтын ұшақтарға жанармақ құюға рұқсат берген. Видеодәлелдерде Сондерс агенттен 20 000 доллар алған көрінеді. 1985 жылғы шілдеде Сондерс қылмыстық сөз байласудан (заговор) сотталды, бірақ ол АҚШ-қа есірткі тасымалдау үшін сөз байласудан (заговор) ақталды (Миссик те сотталды). Ол сегіз жылға бас бостандығынан айырылып, 50 000 доллар айыппұл төледі.

Кейінгі саяси мансап

Түрмедегі жазасын өтегеннен кейін 1995 жылдың қаңтарында Сондерс Оңтүстік Кайкос Оңтүстігінен тәуелсіз кандидат ретінде Заңнамалық кеңеске қайта сайланды. Сондерс және оның әйелі, құрметті Эмили Сондерс, Оңтүстік Кайкостағы екі сайлау округін өкілдік етті, ал құрметті Эмили Сондерс Оңтүстік Кайкос Солтүстігінен орын алды. 2003 жылы Сондерс үкімет құрған Прогрессивті Ұлттық партия мүшесі ретінде сайлауға қатысты. 2007 жылы Сондерс Түркі және Кайкос аралдарының Заңнамалық ассамблеясы тарихындағы ең ірі мандаттың бір бөлігі болды, осы кезде Прогрессивті Ұлттық партия 13 орын жеңіп алды. Сондерс Прогрессивті Ұлттық партия мүшесі ретінде сайлауға түсті және 2016 жылы зейнетке шыққанға дейін өзінің мандатын сақтап қалды.

Зейнетақыға шыққаннан кейін

Норман Сондерс құрметіне Оңтүстік Кайкос жаңадан жөнделген әуежайының аты берілді, оның 49 жылдық қызметі ескерілді.