Бука: Тарихы мен мәдениетінің іздері

Тарих

Бука – Измир қаласының левантиялық қауымдастығының басты қоныс таңдаған аймақтарының бірі. 19 ғасырда салынған әсем сарайлар қазірге дейін сақталған, олардың көпшілігі қайта жаңартылған. Аудан орталығы Борнова ауданы сияқты, ішкі жағында орналасқан, екеуі де маңызды ортақ белгілерге ие, және Измир шығанағының оңтүстік жағалауын көріп тұратын биік жерде жатыр. Бука Византия дәуірінен бері бар, негізінен шаруалар болған гректер тұрған. Бірақ Бука 17 ғасырдың соңында дамуға бастады, себебі 1676 жылғы оба және 1688 жылғы Смирна жер сілкінісінен кейін Францияның Измирдегі консулдығы осы жерге көшіп келді. Бұл оқиғалар халықаралық сауда орталығы ретінде Измирдің дамуына үлкен нұқсан келтірді. Оның айналасындағы жүзімдіктерді сатып алған бай левантиялықтар көбінесе латын текті болған, ал британдықтар Борнованы артық жақсы көретін. Бірақ Борнова мен Буканың екеуінің де этникалық құрамы біртекті болған жоқ. 1770 жылы Орлов көтерілісінің сәтсіз аяқталуынан кейін, Ресей ақсүйектері Орловтың ықпалымен Осман империясына қарсы бүгінгі Грекиядағы гректердің көтерілісіне дем берді. Осы соғыс (1768-1774 жылдар аралығындағы Ресей-Түрік соғысы) кезінде Пелопоннес, Хиос, Андрос және Китира аймалдарынан көптеген гректер қашып, Букаға қоныстанды, бұл қаланың өсуіне үлкен үлес қосты. Кейін, 1861 жылы теміржол Смирнадан Букаға жеткенде, Смирнаның бай еуропалықтары Букада жазғы үйлерін салды. Бірақ Бука тез өсіп, Смирнаның шағын қаласына айналды, адамдар мұнда тұрақты қоныстанды. 20 ғасырдың басында үш грек православие шіркеуі, екі грек қауымдық мектебі (біреу ұлдарға, біреу қыздарға арналған) және бірнеше жеке грек мектептері болды. Сонымен қатар, екі жеке ағылшын мектебі, бір католик монахтар мектебі және бір капуцин монахтары мектебі де болды. Алайда 1922 жылы грек тұрғындары қуылды және Грекияға қашып, Афинаға жақын жердегі жаңа қонысын "Неос Вуцас" ("Жаңа Бука") деп атады. Осының салдарынан, қазір Букада тек католик және баптист шіркеулері жұмыс істеп тұр. 19 ғасырдың көптеген үйлері қайта жаңартылып, әлі де мемлекеттік мекемелер немесе жеке тұлғалар пайдаланып келеді, бірақ олардың көпшілігіне күтім қажет. Буканың орталық бөлігі екі қабатты үйлерден тұратын дәстүрлі архитектуралық ерекшеліктерін сақтап қалды, ал қаланың шеткері аудандарында, Түркияның басқа да қалаларындағыдай, иммиграцияны қабылдауға байланысты көп қабатты үйлер бой көтерді. Бірнеше муниципалды парктері бар, оның ішінде жеті жасанды көлден тұратын ауқымды жоба да бар. 2012 жылы Букада НАТО-ның Құрлықтағы одақтас қолбасшылығының штабы құрылды.

Buca was one of the preferred settlement areas of İzmir's community of Levantines. The great mansions they built in the 19th century stand to this day, most of them restored. The district center is situated slightly inland like the district of Bornova with which it shares important points in common, and on the higher ground that commands the southern shores of the tip of the Gulf of İzmir. Buca existed from the Byzantine times and was inhabited by Greeks, mainly farmers. However, Buca started to develop as of the end of the 17th century when the French consulate in İzmir moved there following the 1676 plague and the 1688 Smyrna earthquake that seriously shook İzmir's core as an international trade center. Its rich Levantine residents who acquired the surrounding vineyards typically had Latin backgrounds, as opposed to those who originally came from Britain and who preferred Bornova. But in the case both of Bornova and of Buca, the concentration in terms of ethnic backgrounds was far from having an exclusive nature. Yet, in 1770, following the failure of the Orlov Revolt, a revolt of the Greeks in today's Greece against the Ottoman occupation encouraged by the Russian Nobles Orlov in 1770 (during the Russo Turkish War (1768–1774)), many Greeks from the revolted regions fled from Peloponnese, Chios, Andros, and Kythira and settled in Buca, contributing to the growth of the place. Later, in 1861, when the railway reached Buca from Smyrna, many rich Europeans from Smyrna built their summer houses in Buca. Yet, due to its substantial growth, Buca soon became a suburb of Smyrna and people started to stay there permanently. At the beginning of the 20th century, there were three Greek Orthodox churches, two Greek community schools (one for males, one for females) as well as some private Greek schools also, while there were two private English schools, one catholic nonnes' school and one Capuchin monks school. However, Greek inhabitants were expulsed in 1922 and fled to Greece, where they named their new settlement "Neos Voutzas" (meaning "New Buca"), close to Athens. As a result, there are today only a Catholic and a Baptist church in service in Buca. Many of the 19th century houses have been restored and are still being used either by public institutions or by private persons, although many still need care. The core area of Buca could preserve its traditional architectural tissue based on two storey residences, while apartment blocks mushroomed in its extensions, as it is the case in all localities in Turkey which had to absorb immigration. There are a number of municipal parks, notably a vast ongoing project that comprises seven artificial lakes. NATO's Allied Land Command headquarters was established in Buca in 2012.

Білім

Докуз Эйлул университеті – Измирдегі екі ірі университеттің бірі. Оның жаңадан салынған бас кампусы Бука ауданында, Тынazтепе деген жерде орналасқан. Университеттің бөлімдері Измир қаласының әртүрлі жерлерінде орналасқан болса да, ол көбінесе Букамен байланысты, дәл Эге университеті Борновамен байланысты болғандай.

Ипподром

Измирдің ипподромы Букада, Измир қалалық орталығына қарайтын жол бойындағы Шириньер аталатын ауданда орналасқан, және ипподром осы ауданның атымен белгілі (Шириньер ипподромы). Шириньер аймағы бұрын Kızılçullu деп аталған, себебі 1402 жылы Измирді қоршау кезінде Тамерланның осы жерде штабын құрғаны туралы аңыз бар ("қызыл ат жабдықтары" деген мағынаны білдіретін), ал мұнда бау-бақшалары мен жүзімдіктері болған Буканың Левант халқы бұл аймақты Paradiso деген десемді атаумен атаған.