Кіріспе

Эберхард Исбранд Идес немесе Эверт Ысбрантс (Ysbrandszoon) Идес (1657–1708) – Голштейндік саудагер, саяхатшы және дипломат болған.

Өмірбаян

Эверт Ижбрандц Идес Голштейн-Глюкштадттан шыққан және голланд тегінен тараған. Ол 1677 жылы Ресеймен сауда жасауды бастады. 1687 жылы Мәскеудің Немец ауданына (Немецкая слобода) қоныстанды. 1692 жылы Нерчинск шартынан кейін ол Қытай императоры Кансиге елші ретінде сапар шекті, онымен бірге тоғыз орыс және он екі неміс болды. Ол Николаас Витсен ұсынған картаны пайдаланды. Оның мақсаты екі ел арасындағы сауда қатынастарын келіссөздер арқылы орнату еді. 1694 жылы Ресейге оралғаннан кейін Воронежге Ресей теңіз флотын дамытуға көмектесу үшін жіберілді. 1698 жылы Мәскеу маңында қару-жарақ және ұнтақ фабрикасын құрды. 1700 жылы Архангельскте Адмиралтейство комиссары, ал 1704 жылы Архангельск экспорттық тарифтерінің әкімшісі болды. Идес Гоби шөлін сипаттаған алғашқы еуропалықтардың бірі болды. 1697 жылы оның бұрынғы хатшысы Адам Брандт Сибирь мен Солтүстік Қытай туралы сипаттамалары бар, саяхатының неміс тіліндегі «Dreijährige Reise Nach China» еңбегін жариялады. 1701 жылы Идес бәсекелестікке байланысты саяхатының картасын жариялауға шешім қабылдады. 1704 жылы оның «Driejaarige Reize naar China, te lande gedaan door de Moscovischen afgezant E. Ysbrants Ides» атты, әсем безенділген еңбегі голланд тілінде, ал екі жылдан кейін ағылшын тілінде жарық көрді. Оның есебі француз тілінде, басқа бір голланд саяхатшысы Корнелис де Брюйннің (1652–1727) «Voyage de Corneille Le Brun par la Moscovie, en Persia, et aux Indes Orientales» (6 томдық 2 кітаптан тұрады) еңбегімен бірге 1718 жылы Амстердамда жарық көрді.