Кіріспе

Буддистік символКармапаның маңызды символы (Тибет буддизмінің Карма Кагью мектебінің басшысы)

Қара тәж – Тибет буддизмінің Карма Кагью мектебінің басшысы, Лама Кармапаның маңызды символы. Бұл тәж оның барлық сезімтал жандарға пайда келтіру қабілетін білдіреді. Шамарпа мен Тай Ситупа қызыл тәж киеді, ал Гошир Гьялтсаб – сары тәж киеді. Бұл тәждер Кармапамен сыйланған. Аңыз бойынша, бұрынғы дәуірде, өзінің алдыңғы өмірінде жетістікке жеткен йог болған Кармапа бодхисаттвалардың сегізінші деңгейіне (бхумиге) жеткен. Осы кезде 100 000 дакини (әйел Буддалар) өз шаштарынан тәж жасап, оны Кармапаға оның жетістігінің символы ретінде ұсынған. Дусум Хьенпа, бірінші Кармапа, осы йогтың эманациясы деп есептелді және оның пайда болуы тарихи Будда Шакьямуни Самадхираджа Сутрасында болжамдалған:

«Арыстанның күркіреуімен келетін бодхисаттва пайда болады. Ол терең медитацияда жеткен күшін көптеген жандардың игілігі үшін қолданады. Оны көріп, естіп, тиіп, немесе оның туралы ойлағандар бақытқа жетеді».

Шығу тегі

Кармапалар дәстүрлі түрде Қытайдың Мин әулеті императорларының ұстаздары болды. Бесінші Кармапа, Дезжин Шегпа, Юнле императорымен кездескенде, император өзінің адалдығы мен рухани түсінігі арқылы Кармапаны Ваджрадхараның Самбогакая нысанында (Тибет. Дорже Чанг), басына қара тәж киген күйінде көре алды. Кармапа императорға өзі "Ваджра тәжін" көргенін түсіндірді, ол – Кармапаның басының үстінде әрдайым болатын даналық энергиясының күш алабы. Император басқаларға да оның батасын алу үшін нақты көшірмесін жасауды ұсынды. Қымбат тастармен әшекейленген, үстіне ірі рубин қойылған тәж тапсырылды. Оны алғаннан кейін, Бесінші Кармапа Қара Таж рәсімінің дәстүрін бастады, бұл рәсім кейінгі Кармапаның барлық қайта туғандары, оның ішінде 16-шы Кармапа, Рангджунг Ригпе Доржеге дейін жалғасты.

Салтанатты рәсім

Салтанатты рәсімге дайындалу барысында Кармапа, Мейірімді Будда Ченрезигпен ажырамас екендігін ойша зейінге алады. Одан кейін сағаттану және мандала сыйлау, сосын жеті тармақты дұға оқылады. Бұл сыйлықтар қатысушыларға алдағы рәсім үшін қосымша ізгілік жинақтауға көмектеседі. Содан кейін Кармапа басына тәж киіп, "Ом Мани Падме Хунг" мантрасын оқып, қатысушылардың оны қабылдау мүмкіндігіне қарай, оларға бата жібереді (мысалы, егер сол сәтте Кармапаны жанды Будда деп есептесе, онда ол Будданың батасын алады). Рәсім кезінде Қара тәжді көру арқылы үш өмір ішінде бірінші бхумидің бодхисаттвасына айналуға болады делінеді. Осы себепті Қара тәж Карма Кагю ұрпағы үшін өте маңызды.

Соңғы өзгерістер

1960 жылдардың басында 16-шы Кармапа Сиккимдегі Румтек монастырына Қара тәжді және Кагью әулетінің басқа да құнды жәдігерлерін әкелді. Олар 16-шы Кармапаның қайтыс болғаннан кейін 1993 жылға дейін қауіпсіз сақтауға алынды. Оның әулетіндегі дау-жанжалдар монастырда Кармапа лауазымына таласқан екі жақтың қолдаушылары арасында қақтығыс тудырды. Осыдан бері монастырдан көптеген құнды заттардың жоғалып кеткені хабарланды. 2004 жылғы 5 шілдеде Үндістанның Жоғарғы соты Румтек монастырын 17-ші Кармапа лауазымына таласқан үміткерлердің бірі – Тае Доржеге негізгі қолдау көрсеткен Кармапа қайырымдылық қорына беру туралы түпкілікті шешім шығарды. Содан бері құнды заттардың тізімі жасалып жатыр. Қара тәждің қазіргі орналасқан жері және сақталуы әлі белгісіз.