Кіріспе

Тарихи ағылшын құқықтық, әкімшілік немесе аумақтық бірлік – діни ұйымды қолдауға берілген үлес. Ондық немесе титинг – бастапқыда он шұлықтан (сонымен, жүздің оннан бір бөлігі) тұратын, тарихи ағылшын құқықтық, әкімшілік немесе аумақтық бірлік. Кейіннен ондықтар иелік немесе азаматтық приходтың бөлімшелері ретінде қарастырылды. Ондыққа жетекшілік еткен немесе сөйлеген адам ондықшы деп аталды.

Этимология

Ондық сөзі "он" және "нәрсе" деген екі бөліктен тұрады, яғни он теріден құралған аумақтағы үй шаруашылықтарының жиналысы. Бұған ұқсас сөздер ретінде даниялық "herredthing" (жүз үй шаруашылығы үшін) және ағылшынша "husting" (бір үй шаруашылығы үшін) сөздерін келтіруге болады. Ағылшын тілінің тарихындағы дыбыстық өзгерістер нәтижесінде сөздің басындағы "он" сөзінен өзгеше айтылуына себеп болды. Ескі герман тілдерінде, олар ескі ағылшын тіліне айналғанда, "n" әрпі "th" әрпінің алдында тұрғанда жоғалып кетуге бейімді болды. Бұл сөз "ондық беру" етістігімен, оның қазіргі уақыттағы түрі "ондық берумен" және ондық беру әрекетімен шатастырылмауы керек, бірақ олардың түбі бірдей.

Тарих

Бұл термин 10 ғасырда пайда болды, онда «ондық» дегеніміз – он терілік көлемді аймақтағы үй шаруашылықтары еді. Әр үйдің басшысы «ондықшы» деп аталды; тарихи тұрғысынан, олардың барлығы ер адамдар және 12 жастан асқан (сол кездегі өлшеммен ересек) деп есептелді. Әрбір ондықшы өз ондығының барлық мүшелерінің іс-әрекеттері мен мінез-құлқына жеке жауапты болды, бұл «frankpledge» деп аталатын жүйе арқылы жүзеге асырылды. Егер қылмыс жасады деген айыппен күдікталған адам табылмаса, оның ондығына айып салынар еді; егер ол frankpledge-ге қатыспаса, бүкіл қала айып төлеуге міндетті болды. Вессекс үстемдігіндегі аймақтардан өзгеше, Кентке сакстар емес, ютарлар қоныстанды және орта ғасырларға дейін жеке және бай патшалық ретінде тарихи ерекшеліктерін сақтап қалды. Уэссекс және Мерсия өздерінің жүздіктерін графтықтарға біріктіргенмен, Кент жүздіктерін «латхтарға» біріктірді. Сассекс, ол да дербес патшалық болғандықтан, өз жүздіктерін «рейптерге» біріктірді. Терминологияның әртүрлі таңдауы ондық деңгейіне дейін жалғасты; Кент, Суррейдің бір бөлігі және Сассексте эквивалент термин «борг», «бороу» немесе «borough» болды (әдеттегі мағынасындағы жарлықты немесе ерекше құқықтары бар қаламен шатастырмау керек); олардың ондықшыға баламасы тиісінше «борсхолдер», «borough holder» немесе «headborough» болды. Норманд жаулап алу феодалдық жүйені енгізді, ол жүздің әкімшілік бірлік ретіндегі маңыздылығын тез жойды. Әкімшілік және қарапайым сот істеріне манорлық соттар басымдық берген кезде, ондықтар манордың кіші бөлімдері ретінде қарастырыла бастады. Феодалдық жүйенің кейінгі күйреуі бұған кедері келтірмеді, өйткені Бейбітшілік судьяларының тағайындалуы манорлық соттардың көптеген әкімшілік және сот функцияларын ығыстырып, шағын сот сессияларын құрды. Реформация кезінде азаматтық приходтар манордың ең маңызды жергілікті әкімшілік түсінігін ығыстырып, ондықтар приходтардың бөлімшелері ретінде қарастырыла бастады. Frankpledge ақырында қазылар алқасы жүйесіне және шағын полицияға айналды, бірақ ондықтардың өзі практикалық мағынасын жоғалтып, пайдаланудан шықты. Осыған қарамастан, ондықтар Англияның кейбір ауылдық аймақтарында 19 ғасырдың соңына дейін белсенді қызмет етті, ал ондықтар мен жүздіктер ешқашан ресми түрде жойылған жоқ.