Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тарихи ағылшын құқықтық, әкімшілік немесе аумақтық бірлік – діни ұйымды қолдауға берілген үлес. Ондық немесе титинг – бастапқыда он шұлықтан (сонымен, жүздің оннан бір бөлігі) тұратын, тарихи ағылшын құқықтық, әкімшілік немесе аумақтық бірлік. Кейіннен ондықтар иелік немесе азаматтық приходтың бөлімшелері ретінде қарастырылды. Ондыққа жетекшілік еткен немесе сөйлеген адам ондықшы деп аталды.
Historic English legal, administrative or territorial unit
contributions given to support a religious organization
A tithing or tything was a historic English legal, administrative or territorial unit, originally ten hides (and hence, one tenth of a hundred). Tithings later came to be seen as subdivisions of a manor or civil parish. The tithing's leader or spokesman was known as a tithingman.
Этимология
Ондық сөзі "он" және "нәрсе" деген екі бөліктен тұрады, яғни он теріден құралған аумақтағы үй шаруашылықтарының жиналысы. Бұған ұқсас сөздер ретінде даниялық "herredthing" (жүз үй шаруашылығы үшін) және ағылшынша "husting" (бір үй шаруашылығы үшін) сөздерін келтіруге болады. Ағылшын тілінің тарихындағы дыбыстық өзгерістер нәтижесінде сөздің басындағы "он" сөзінен өзгеше айтылуына себеп болды. Ескі герман тілдерінде, олар ескі ағылшын тіліне айналғанда, "n" әрпі "th" әрпінің алдында тұрғанда жоғалып кетуге бейімді болды. Бұл сөз "ондық беру" етістігімен, оның қазіргі уақыттағы түрі "ондық берумен" және ондық беру әрекетімен шатастырылмауы керек, бірақ олардың түбі бірдей.
The noun tithing breaks down as ten + thing, which is to say, a thing (an assembly) of the households who live in an area that comprises ten hides. Comparable words are Danish herredthing for a hundred, and English husting for a single household. Sound changes in the prehistory of English are responsible for the first part of the word looking so different from the word ten. In the West Germanic dialects which became Old English, n had a tendency to elide when positioned immediately before a th. The noun is not to be confused with the verb to tithe, its present participle tithing, nor the act of tithing, though they partly share the same origin.
Тарих
Бұл термин 10 ғасырда пайда болды, онда «ондық» дегеніміз – он терілік көлемді аймақтағы үй шаруашылықтары еді. Әр үйдің басшысы «ондықшы» деп аталды; тарихи тұрғысынан, олардың барлығы ер адамдар және 12 жастан асқан (сол кездегі өлшеммен ересек) деп есептелді. Әрбір ондықшы өз ондығының барлық мүшелерінің іс-әрекеттері мен мінез-құлқына жеке жауапты болды, бұл «frankpledge» деп аталатын жүйе арқылы жүзеге асырылды. Егер қылмыс жасады деген айыппен күдікталған адам табылмаса, оның ондығына айып салынар еді; егер ол frankpledge-ге қатыспаса, бүкіл қала айып төлеуге міндетті болды. Вессекс үстемдігіндегі аймақтардан өзгеше, Кентке сакстар емес, ютарлар қоныстанды және орта ғасырларға дейін жеке және бай патшалық ретінде тарихи ерекшеліктерін сақтап қалды. Уэссекс және Мерсия өздерінің жүздіктерін графтықтарға біріктіргенмен, Кент жүздіктерін «латхтарға» біріктірді. Сассекс, ол да дербес патшалық болғандықтан, өз жүздіктерін «рейптерге» біріктірді. Терминологияның әртүрлі таңдауы ондық деңгейіне дейін жалғасты; Кент, Суррейдің бір бөлігі және Сассексте эквивалент термин «борг», «бороу» немесе «borough» болды (әдеттегі мағынасындағы жарлықты немесе ерекше құқықтары бар қаламен шатастырмау керек); олардың ондықшыға баламасы тиісінше «борсхолдер», «borough holder» немесе «headborough» болды. Норманд жаулап алу феодалдық жүйені енгізді, ол жүздің әкімшілік бірлік ретіндегі маңыздылығын тез жойды. Әкімшілік және қарапайым сот істеріне манорлық соттар басымдық берген кезде, ондықтар манордың кіші бөлімдері ретінде қарастырыла бастады. Феодалдық жүйенің кейінгі күйреуі бұған кедері келтірмеді, өйткені Бейбітшілік судьяларының тағайындалуы манорлық соттардың көптеген әкімшілік және сот функцияларын ығыстырып, шағын сот сессияларын құрды. Реформация кезінде азаматтық приходтар манордың ең маңызды жергілікті әкімшілік түсінігін ығыстырып, ондықтар приходтардың бөлімшелері ретінде қарастырыла бастады. Frankpledge ақырында қазылар алқасы жүйесіне және шағын полицияға айналды, бірақ ондықтардың өзі практикалық мағынасын жоғалтып, пайдаланудан шықты. Осыған қарамастан, ондықтар Англияның кейбір ауылдық аймақтарында 19 ғасырдың соңына дейін белсенді қызмет етті, ал ондықтар мен жүздіктер ешқашан ресми түрде жойылған жоқ.
The term originated in the 10th century, when a tithing meant the households in an area comprising ten hides. The heads of each of those households were referred to as tithingmen; historically they were assumed to all be males, and older than 12 (an adult, in the context of the time). Each tithingman was individually responsible for the actions and behaviour of all the members of the tithing, by a system known as frankpledge. If a person accused of a crime was not forthcoming, his tithing was fined; if he was not part of the frankpledge, the whole town was subject to the fine. Unlike areas dominated by Wessex, Kent had been settled by Jutes rather than Saxons, and retained elements of its historical identity as a separate and wealthy kingdom into the Middle Ages. While Wessex and Mercia eventually grouped their hundreds into Shires, Kent grouped hundreds into lathes. Sussex, which had also been a separate kingdom, similarly grouped its hundreds into rapes. The different choice of terminology continued to the level of the tithing; in Kent, parts of Surrey, and Sussex, the equivalent term was a borgh, borow, or borough (not to be confused with borough in its more usual sense of a chartered or privileged town); their equivalent to the tithingman was therefore a borsholder, borough holder or headborough. The Norman Conquest introduced the feudal system, which quickly displaced the importance of the hundred as an administrative unit. With the focus on manorial courts for administration and minor justice, tithings came to be seen as subdivisions of a manor. The later break down of the feudal system did not detract from this, as the introduction of Justices of the Peace lead to petty sessions displacing many of the administrative and judicial functions of the manorial courts. By the Reformation, civil parishes had replaced the manor as the most important local administrative concept, and tithings came to be seen as a parish subdivision. Frankpledge eventually evolved into both the Jury system and the petty constabulary, but tithings themselves had lost their practical significance, and fell into disuse. Despite this, active tithings continued to be found in some parts of rural England well into the 19th century, and tithings and hundreds have never been formally abolished.