Кіріспе

Американдық дипломат

Александр "Сандор" Асбот (венгр. Asbóth Sándor, 18 желтоқсан 1811 – 21 қаңтар 1868) – американдық Азамат соғысы кезінде Одақ генералы ретінде жеңістерге жеткен венгр әскери қайраткері. Ол сонымен қатар Аргентинадағы АҚШ елшісі және Уругвайдағы АҚШ елшісі болып қызмет еткен.

Ерте өмір

Асбот Венгрияның Кештели қаласында дүниеге келді. Асбот 8 жасқа келгенде оның отбасы Зомборға (қазіргі Сербияның Сомбор қаласына) көшіп келді. Асбот ағасы Лайос сияқты әскерге баруды қалаған, бірақ ата-анасы оның инженер болуын жөн көрді. Ол Сельмекбанья тау-кен академиясында және Пешттегі Геометрия институтында оқыды. Бітірген соң Сеченьи тізбекті көпірінің құрылысында азаматтық инженер ретінде жұмыс істеді, кейін Төменгі Дунай өзенін реттеуге қатысты. 1848 жылғы революциялық қозғалыста бостандық күрескері Лайос Кошутпен бірге болды. Революция сәтсіз аяқталғаннан кейін 1851 жылы Асбот Кошутпен бірге Осман империясына, содан кейін АҚШ-қа сапар шекті.

АҚШ және Азаматтық соғыс

Асбод АҚШ-та қалып, Одақ әскеріне қосылды. 1861 жылдың шілдесінен бастап генерал Джон С. Фремонттың штабының бастығы болып қызмет етті. Асбот 1861 жылдың 26 желтоқсанында президент Абрахам Линкольн тарапынан бригадир генерал қызыметіне ұсынылды, ал АҚШ Сенаты оның жоғарылатуын 1862 жылдың 24 наурызында бекітті, себебі президент бұл тағайындауды 1862 жылдың 22 наурызына дейін ресми түрде жасамаған еді. Асбот Фремонттың батыс науқанында 4-ші дивизияға қолбасшылық етті. Кейін Асбот Сэмюэл Кертис басқаратын дивизияны жетектеді, ал Арканзас науқаны барысында Бентонвилл және Файетвилл қалаларын басып алды. Ол Pea Ridge шайқасына қатысып, Little Sugar Creek позициясындағы әскерлерді басқарды. Полковник Юджин А. Каррға көмек үшін күшейте беру кезінде мылтықтан атылған оқтан оның оң қолы сынды. Күшейте берушілер Оңтүстік-Батыс армиясынан Генри Галлекке жіберілді, ал Коринф қамалы кезінде Асбот Миссисипи армиясының бригадасына қолбасшылық етті. 1866 жылдың 13 қаңтарында президент Эндрю Джонсон Асботты 1865 жылдың 13 наурызынан бастап генерал-майор шеніне патент беру үшін ұсынды, ал АҚШ Сенаты осы сыйлықты 1866 жылдың 12 наурызында мақұлдады.

Кейінгі өмір және өлім

1866 жылы ол Аргентина және Уругвай елдеріне АҚШ-тың өкілі болып тағайындалды. Ол 1868 жылы Буэнос-Айресте қайтыс болды, бұл Флоридада алған жараларының салдарынан болуы мүмкін.<ref>Арлингтон ұлттық зираттары</ref>