Кіріспе

Лакандық психоанализдегі термин: Символикалық (немесе Борромеялық түйіннің Символикалық реті) – субъектілікті тудырып, екі субъект арасындағы өзара қарым-қатынасты байланыстыратын белусіздіктің реті; мысалы, Жак Лаканның тілеудің Басқаның тілеуі ретіндегі идеясы, Символикалықтың Басқаны сөзге айналдыру арқылы субъектілендіруімен сақталады. Лаканның кейінгі психоаналитикалық теориясында ол синтом арқылы Иллюзиялық және Нақтылықпен байланысты.

Тарих

Лаканның алғашқы еңбектері қиял әлемін зерттеуге, "біз ежелгі imago терминімен атаған нақты бейнелерге" ден қоюға бағытталған. Ол, субъектіде олардың қалыптасу функциясынан бастау алады. Лаканның символдық тұжырымы, структурализмнің қалыптасу кезеңіндегі маңызды оқиға – Клод Леви-Стросс жариялаған 1949 жылғы "Туыстық қатынастардың элементарлық құрылымдары" еңбегіне көп қарызды. Көп жағынан, Лакан үшін символдық – Леви-Стросс айтқан мәдениеттің тәртібімен тең: тіл арқылы өңделген мәдениеттің тәртібі. Сондықтан, "Адам сөйлейді, себебі символ оны адам еткен" және ол "табиғат патшалығына мәдениет патшалығын қабаттастырады". Лакан Фердинанд де Соссюрдің тілдік белгіні білдіргіш пен білдірілетінге бөлу арқасында Фрейдтің "оның емдеу әдісі – сөйлеу арқылы емдеу" екенін түсінуге жаңа кілт тапты.

Идеяның басымдығы

Рим есебінен кейін он жылдай уақыт өткен соң, Лакан невротикалық проблеманы шешу үшін Символикалық ұғымына жауап тапты: "Символизмнің міндеті – қиялға түсіп қалуға тыйым салу [ ] символикалықтың қиял үстінен басымдығы [ ] символикалықтың нақтылық үстінен басымдығы." Леви-Стросс арқылы антропологиялық алғышартты қабылдап, "адам шындығында "символдық жануар" және "қоғамның символдар арқылы өзін-өзі жарықтандыруы – әлеуметтік шындықтың маңызды бөлігі" екенін" мойындаған Лакан, "Эдип кешені – біз оны өзінің мағынасымен тәжірибеміздің барлық саласын қамтиды деп тануға жалғастырғандықтан" – бұзылып, кеңірек символикалық тәртіпке ашылатынын көруге келді. Лаканның осы кең әлемге берген қысқаша анықтамасы – "Басқа" болды: "үлкен Басқа, яғни тілдің Басқасы, Әкенің аттары, белгілер немесе сөздер [ол] [ ] жалпыға ортақ, қоғамдық меншік". Бірақ бұл негізінен тілдік өлшем болғанымен, Лакан Символикалықты тілмен толығымен теңемейді, себебі соңғысы қиял мен нақтылыққа да қатысады. Тілдің Символикалық өлшемі – белгіленуіштің өлшемі, онда элементтердің өзіндік мәні жоқ, олар өзара айырмашылықтары арқылы құрылады.

Идеяның мағынасының өзгеруі

Алпысыншы жылдары психоанализде Лакандық теорияның кеңінен қолданылуымен Символикалық барлық емдік құрал ретінде емес, адам жағдайының ажырамас қасиеті ретінде қарастырылды. Лаканның сын назары Реал тұжырымдамасына көшті, ол "символикалықтың кедергісіне келетін [ ] символикалық тәртіпте жоқ нәрсе, барлық артикуляцияның жойылмайтын қалдығы [ ] символикалықтың омыртқа бауы" ретінде түсіндірілді. Оның өзі бұрын ескерткендей, егер "Фрейд ашқан символикалық артикуляцияны, беймәліммен бірге, елемеуге тырысса, ол Эдип комплексіне әдістемелік сілтеме жасауды білдіреді". Бұл бейнелі тәртіп сияқты жемісті болатыны уақыт көрсетеді. Дегенмен, Лаканның ұзаққа созылатын мұрасының бір бөлігі, сөзсіз, Римдік есептемедегі символикалық тәртіптің жеңіске жетуімен байланысты болады: "Символдар шындығында адамның өмірін мұндай толық желіге орайды, олар [ ] оның тағдырының нысанын біріктіреді".