Кіріспе

Вазиристан екі "агенттікке" бөлінді: Солтүстік Вазиристан және Оңтүстік Вазиристан. Атасынан бастап, онда негізінен екі ірі тайпа өмір сүреді. Вазир тайпасы Оңтүстік Вазиристанда, ал Махсуд тайпасы Солтүстік Вазиристанда қоныстанған. Екі тайпа да Вазири тайпасының кіші топтары болып табылады, оның атымен аймақ "Вазиристан" деп аталды және олар ортақ Вазиристан диалектісінде сөйлейді. Олар батырлар репутациясына ие және жиі қандық даулармен танымал. Дәстүр бойынша, жергілікті Вазири дін көшбасшылары Пакистан үкіметіндегі сырттан келгендерді, ал соңғы кезде "Әл-Қаида" қашқындарын іздеп жүрген АҚШ әскерлерін, есеп айдасу үшін пайдаланды. Тайпалар рулық жиргада кездесетін еркек ақсақалдар басқаратын кіші тайпаларға бөлінген. Вазиристан әлеуметтік және діни тұрғыдан өте консервативті аймақ. Әйелдерге қатаң бақылау қойылады және әрбір отбасының басында ер адам болуы керек. Тайпалық бірлік, Шекаралық қылмыстар регламентіндегі "Жалпы жауапкершілік туралы" актілер арқылы нығайтылады. Аумағы бойынша Оңтүстік Вазиристан бұрынғы ФАТА аймағындағы (қазір Хайбер-Пахтунхвамен біріктірілген) ең ірі агенттік болды, оның ауданы 6619 км². Ол 1895 жылдан бері қызмет етеді. 2018 жылы Хайбер-Пахтунхва провинциясымен біріктірілгеннен кейін аудан мәртебесін алды. Ол солтүстікте Солтүстік Вазиристан, солтүстік-шығыста Банну және Лакки Марват, шығыста Танк және Дера Исмаил Хан, оңтүстікте Белуджистанның Жоб ауданы және батыста Ауғанстанмен шектеседі.

Бірмил ауданы
Лада ауданы
Макин ауданы
Сарароға ауданы
Сервекай ауданы
Тиарза ауданы
Той Кхулла ауданы
Уана ауданы

Климат

Агенттікте жаз ыстық, қыс суық болады. Қыста биік таулы жерлерде температура нөлден төмен түседі. Жаз мамыр айында басталып, қыркүйек айында аяқталады. Маусым айы әдетте ең жылы ай болып табылады, орташа ең жоғары температура 30 градус Цельсиден сәл жоғары көтеріледі. Қыс қазан айында басталып, сәуір айына дейін жалғасады. Желтоқсан, қаңтар және ақпан – ең суық айлар. Осы кезеңдегі орташа ең жоғары және ең төменгі температуралар тиісінше 10 және -2 градус Цельсийді құрайды. Агенттік муссондық аймақтан тысқары орналасқан, бірақ биік жерлерде біршама жауын-шашын жауады. Оңтүстік Вазиристан агенттігінің климаты құрғақ, жауын-шашын өте аз болады. Ауғанстанмен шектесетін батыс бөлігі, Тенк және Д.И. Хан аудандарына жақын шығыс бөлігіне қарағанда көбірек жауын-шашын алады, себебі биіктігі жоғары. Агенттіктің көп бөлігінде жылдық жауын-шашын мөлшері 6 дюймды құрайды, ал оңтүстік-шығыс бұрышындағы шағын ауданда жылдық жауын-шашын 6 дюймнен кем болады.

Демография

2017 жылғы санақ бойынша ауданның халқы 675 215 адамды құрады, оның ішінде 355 611 ер адам және 319 554 әйел адам болды. Халықтың барлығы ауылдық жерлерде тұрды. Сауаттылық деңгейі 34,46% болды – ер адамдардың сауаттылық деңгейі 50,43%, ал әйел адамдардың сауаттылық деңгейі 16,59% құрады. Аудан тұрғындарының 362-сі діни азшылық өкілдері болды. Пашту тілі басым тіл болып табылады, оны халықтың 96,55% сөйлейді. Агенттіктің екі негізгі тайпасы – Ахмадзай Вазир және Махсуд. Басқа маңызды тайпалар – Ормур (Бурки немесе Бараки), Дотани, Сулейманхел, Гилджи, Хомия және Таджи. Беттани тайпасының бір бөлігі оңтүстік-шығыс шекарасындағы жолақта тұрады, ал Гилджи тайпасы негізінен оңтүстік-батыс бұрышында қоныстанған. Сарвакай бөлімшесін көмекші саяси офицер басқарады, ал Ладда және Ванна бөлімшелерін көмекші саяси агенттер басқарады. Әрбір теһсилді саяси наиб-теһсилдер басқарады. Британ үкіметі енгізген Малик жүйесі Агенттік аумағында қолданыста. Маликтер әкімшілік пен (қаум) немесе тайпа арасында делдалдық қызмет атқарды. Малик лауазымы мұрагерлік болып табылады және ұлдан ұлға, немереден немереге және т.б. жалғасады, олар үшін белгілі бір уақыт аралығында жеңілдіктер мен субсидиялар беріледі. Суфайд Реш деп аталатын Лунги жүйесі Малик жүйесінен біршама төмен деңгейдегі жүйе болып табылады.