Кіріспе

Палестиналық содыр, мұғалім және заңгер (1937–2010)

Мұхаммед Дауд Оудех (محمد داود عودة), көбінесе Әбу Дауд немесе Әбу Дауд (أبو داود) аттарымен танымал (1937 – 3 шілде 2010) – палестиналық содыр, мұғалім және заңгер. Ол Мюнхен қырғынының жоспарлаушысы, ұйымдастырушысы және бас миы ретінде белгілі. Ливан мен Иорданиядағы ФАТХ қарулы күштерінде бірнеше басшылық қызметтер атқарды.

Өмірбаян

Оуде 1937 жылы Шығыс Иерусалимнің Силуан қаласында дүниеге келген. Ол оқытушы мамандығы бойынша білім алған. 1971 жылдан бастап ол 1970 жылы қыркүйекте Иорданиядан Федаийн қозғалысын қууға кек алу үшін құрылған ФАТХ ұйымының «Қара қыркүйек» бөлімшесінің басшысы болды және халықаралық операцияларды жүргізді. Бұл топ 1972 жылы Мюнхен Олимпиадасындағы Мюнхен трагедиясына қатысқандығы үшін халықаралық деңгейде танымал болды. Оқиға кезінде «Қара қыркүйек» тобы Израиль құрама командасының бірнеше спортшысын кепілге алды. Көп күндік қақтығыстан кейін 11 израильдік спортшы мен бір неміс полицейі қаза тапты. 2012 жылы жарияланған құжаттар көрсеткендей, логистикалық көмек пен қолдауды екі неміс неонацисі, Вольфганг Абрамовски мен Вилли Поль көрсеткен. Бұл байланыс неонацист Удо Альбрехт арқылы жасалды, ол оңшыл неміс тобын (Volksbefreiungs Front Deutschland) құрып, Иорданияда оқу орындарына қол жеткізу үшін палестиналықтарға көмек көрсетті. «Қара қыркүйек» шабуылдарынан кейін Оуде Шығыс Еуропа мен Ливанда өмір сүрді. Ол Абу Ияд және басқа да жоғары лауазымды тұлғалармен тығыз байланыс орнатып, ФАТХ және Палестина Азаттық Ұйымы (ПАҰ) қызметін қайта бастады. Ливан азамат соғысы кезінде Ливандағы қарулы жасақтарды басқарды. 1977 жылдың қаңтар айында Оуде Бейруттен жалған атпен сапарға шыққан кезде Парижде француз полициясы ұстады. ПАҰ, Ирак және Ливия наразылық білдіргеніне қарамастан, Оуде ПАҰ серігінің жерлеуіне бара жатқандықтан дипломатиялық иммунитет алуға тиіс екендігін мәлімдеді. Франция үкіметі Батыс Германияның экстрадициялық талабын дұрыс рәсімделмегендігіне байланысты қабылдамады және Германия басқа талап бергенге дейін оны Алжирге жіберді. Оуде Варшавадағы «Виктория Интерконтиненталь» қонақ үйінің кафесінде шамамен екі метр қашықтықтан бес рет атылды, бірақ шабуылдан аман қалды. Ол шабуылдаушыны қонақ үйдің кіреберісіне дейін қуды, содан кейін құлап түсті. Оуде қастандыққа Моссадтың жұмысымен тартылған палестиналық қос агенттен жасалғанын мәлімдеді және шабуылдаушы он жылдан кейін ПАҰ-мен байланысты тұлғалар тарапынан өлімге кесілгенін айтты. 1993 жылғы Осло келісімдерінен кейін ол Батыс жағалаудағы Рамаллаға көшіп барды. Иорданияға сапардан және өзінің естеліктерін жариялағаннан кейін Оудеге Рамаллаға қайтуға тыйым салынды. Ол отбасымен бірге Сирияға қоныс аударды, ол оны қабылдаған жалғыз ел болды. Ол Палестина басшылығынан алатын зейнетақымен өмір сүрді және өзінің өмірі, Мюнхен оқиғалары және палестиналық саясат туралы «Аль-Жазира» және басқа да араб және халықаралық БАҚ-қа сұхбат берді. 1996 жылы Оудеге Израиль арқылы қауіпсіз өтуге рұқсат берілді, ол Газа секторындағы ПАҰ отырысына қатысып, ПАҰ жарғысындағы Израильді жоюға шақыратын бапты жоюға мүмкіндік алды.

Мюнхен қазағы

Қара қыркүйектің командирі ретінде Абу Дауд Мюнхендегі қырғынның бас ұйымдастырушысы болды. Ол 1972 жылдың шілдесінде операцияны жоспарлады, орындау тобына операцияның егжей-тегжейін жеткізді және шабуыл түнінде/таңертеңгісін Олимпиадалық ауылға таксимен бірге ілесіп келді. 1972 жылдың 4 қыркүйегінде, операция 5 қыркүйекте таңертең басталуға бір күн қалғанда, Абу Дауд қаскөйлер тобын брифингтен өткізіп, Мюнхен теміржол станциясындағы мейрамханада кешкі ас дастарқаны барысында соңғы нұсқауларын берді. 2006 жылы Абу Дауд Стивен Спилбергтің "Мюнхен" фильмі жарық көргеннен кейін, қырғын туралы пікірталас қайта жанданған соң бірнеше жеке сұхбат берді. Абу Дауд Мюнхендегі шабуылдағы өз рөліне қатысты өкініш білдірмеді, Германияның "Шпигель" телеарнасына: "Мен ештеңеге өкінбеймін. Менің кешірім сұрауыма үміт артасың" деді.

Жарияланған еңбектер

1999 жылы француз тілінде «Палестина: Иерусалимнен Мюнхенге дейін» атты автобиографиясын жариялады. Кейіннен ол ағылшын тілінде «Палестиналық террористтің естеліктері», сондай-ақ «Палестина: қарсылық қозғалысының тарихы. Қара қыркүйектің жалғыз аман қалған күйешісі» деген атпен «Аркад баспасы» баспасында қатты мұқабамен шығарылды. Бұл кітап палестиналық қарсылық қозғалысының пайда болуынан бастап 1972 жылғы Мюнхен Олимпиадасындағы шабуылға дейінгі дамуы туралы бірінші қолдан баяндама болып табылады. Кітапқа және оның Батыс жағалауға қайта оралуына тыйым салуға қатысты: «Израильдің мені қайта оралуымнан тыйым салу шешімі 27 жыл бұрын болған оқиғамен байланысты, Мюнхен операциясы. Біз оны (ПҰҰ) күресіп жатқан жауға қарсы заңды күрес деп есептедік». 1999 жылы Әбу Даудтың «Палестина: Иерусалимнен Мюнхенге дейін» кітабы үшін Мәдениет сыйлығы тағайындалды, онда ол Мюнхен операциясын қалай жоспарлап, орындағанын сипаттайды. Сыйлықтың бір бөлігі ретінде Әбу Дауд 10 000 француз франкісіне ие болды.

Өлім

2010 жылы 3 шілдеде Дауд бүйрек жетіспеушілігінен Әл-Андалус ауруханасында қайтыс болды. Ермұқтағы Әл-Васим мешітінде оның табыны Палестина туымен жабылып, жерленгеннен кейін, ол Дамасктың оңтүстік шетіндегі Ярмұқ палестиналық босқындар лагерінің шейіттер зиратына қойылды. Оның артында әйелі, бес қызы және бір ұлы қалды. Палестина басшысы Махмуд Аббас Әбу Даудтың отбасына жолдаған көңіл айту хатында: "Оны қатты сағынамыз. Ол ФАТХ-тың басты тұлғаларының бірі болды және өмірін халқының әділ мүддесі үшін күреске, адал еңбекке және жеке құрбандыққа арнады" деп жазды.