Автоспорттағы тұрған старт түрлері: мағынасы, қалай жүзеге асады, қандай жарыстарда қолданылады (Formula 1, Drag Racing, Karting). Жылдамдық рекордтары да бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Автожарыстардағы старт түрі
Type of start in auto racing events
Тұрған күйдегі старт – автожарыстардағы старттың бір түрі, онда жарыс басталғанда көліктер тоқтаған күйде болады (қозғалып тұрып басталатын старттан өзгеше, онда көліктер белгілі бір жылдамдықпен жүреді). Жер үстіндегі жылдамдық рекордтарының кейбір түрлері де тұрған күйде старт беруді талап етеді, бірақ абсолютті жылдамдық рекорды үшін «ұшатын» старт қолданылады, онда көлік таймердің бастапқы нүктесіне жеткенге дейін ең жоғары жылдамдығына жетеді.
A standing start is a type of start in auto racing events, in which cars are stationary when the race begins (different to the rolling start, where cars are paced). Some categories of land speed record also require a standing start, although the absolute land speed record uses a flying start, where the vehicle has reached its top speed by the starting point of the timer.
Процедура
Жарыс басталғанда, машиналар толығымен тоқтап тұрады, бірақ жарысты бастау сигналы берілген кезде олардың қозғалтқыштары жұмыс істейді. Бұл көбінесе белгіленген сандағы шамдармен басталады. Тұрып тұрған старт көптеген автоспорт түрлерінде қолданылады, соның ішінде бір орындық (әсіресе Формула 1 және Формула 2), Турингтік автомобильдер (әсіресе Британдық және Әлемдік Турингтік автомобильдер), драг-жарыстар, Суперкарлар чемпионаты, карт-жарыстар және көптеген қысқа жолмен өтетін сыртқы жарыстар. Типик тұрып тұрған старт кезінде, команда мүшелері старттық желіден шығып, пит-боксқа қайту үшін формаласу шеңбері өтеді. Формаласу шеңбері аяқталғаннан кейін, барлық машиналар біліктілік нәтижесі бойынша өз орнына тұрады, ал Медициналық машина топтың соңына орналасады. Медициналық машина орнына келгеннен кейін, бес шамнан тұратын шамдар жүйесі көрсетіледі, сонымен қатар маршал жасыл туды желбіретіп, барлық машиналар дұрыс орналасқанын көрсету үшін старттық желіде жүреді немесе шабады. Белгіленген уақыт өткеннен кейін шамдар сөніп, жарыс басталады. Дегенмен, бірінші айналымдағы апаттар жиі болады. IndyCar, NASCAR және SCCA сияқты американдық жарыс сериялары дәстүрлі түрде жылдам старттарды пайдаланады. 2013 және 2014 жылдары IndyCar сериясы таңдалған жарыстарда сынақ ретінде тұрып тұрған старт ережесін қабылдады. IndyCar 2014 жылғы маусымнан кейін көптеген старттардың сәтсіз аяқталуы және 2014 жылғы Индианаполис Гран-приіндегі старттық сызықтағы апат салдарынан бұл процедурадан бас тартты.
In a standing start, cars are completely still but with their engines running when the signal is given to start the race. This is often preceded by a set number of lights. Standing starts are common in many motorsports, including most single seater (Formula 1 and Formula 2 notably), Touring Cars (most notably British and World Touring Cars), drag racing, the Supercars Championship, kart racing, and many types of short course off road racing. In a typical standing start, the formation lap takes place, giving time for team personnel to get clear of the starting grid and back into the pit boxes. Once the formation lap is over, all cars position themselves in the order that they qualified, and the Medical Car positions itself behind the pack. Once the Medical Car is in position, a light system consisting of five lights will be shown, and in the process, a marshall walks or runs across the grid while waving a green flag to signal that all cars are correctly positioned. After a predetermined number of seconds, the lights go out, and the race is underway. However, first lap crashes are common. American based series such as IndyCar, NASCAR, and SCCA have traditionally utilized rolling starts. During the 2013 and 2014 seasons, the IndyCar Series adopted a rule for standing starts on a trial basis for selected events. IndyCar dropped the procedure after the 2014 season, due to numerous start aborts and a start line crash at the 2014 Grand Prix of Indianapolis.
Ле-Ман
Ле-Ман стиліндегі старт көптеген жылдар бойы түрлі мотор спорты жарыстарында қолданылды. Старт белгісі берілгенде, жүргізушілер жарыс машинасына қарай жүгіріп, олардың қарсы жағында тұрған көліктеріне міне, қозғалтқышты іске қосып, жарысты бастау үшін кететін. Мұндай старттар өте қауіпті болды, себебі жүргізушілер қауіпсіздік жабдықтарын бекіту процесін асығу ықтималдығы бар еді. Ұлыбританияның RAC 1962 жылдың соңында осы себепті ағылшын жарыстарында Ле-Ман старттарын пайдалануға тыйым салды. 1969 жылы осы старт түрін қауіпті деп санаған Жакки Икс машинасына қарай жүгірудің орнына жаяу жүруге шешім қабылдады. Барлық жабдықтарын жақсылап бекітуге уақыт жұмсағандықтан, ол жарысты соңғы орында бастады, бірақ бәрібір жеңіске жетті. Бірнеше минуттан кейін Джон Вулф бірінші айналымда, «Мейсон Бланш» қисығында, қауіпсіздік белбеуін тақпағандықтан апатқа ұшырап қайтыс болды. Осы екі оқиға келесі жылы жүгіріспен басталатын стартты тоқтатуға әкелді. Нәтижесінде, бұл старт енді кез келген мотор спортында қолданылмайды, тек төзімділікке арналған мотожарыстарда (мысалы, Сузука 8 сағаттық және 24 сағаттық мотожарыс), велосипедтік төзімділік жарыстарында, кинетикалық мүсін жарыстарында және нитромен жұмыс істейтін радиобақыланатын жарыстарда (өртке қауіпті болғандықтан) қолданылады, бірақ жарыс басталғанға дейін механиктер машинаны жерден көтеріп тұрады, ал жүргізушілер өз орындарында қалады. Ле-Ман стартінің «жерге таласу» деп аталатын түрі Крандон халықаралық автотрассасындағы қысқа дистанциялы жолдан тыс жарыстарда қолданылады, онда көліктер трассаның кең бөлігінде қатар тұрады. «Жерге таласу» старті 1970 жылғы Ле-Манның 24 сағаттық жарысының стартына негізделген және кейбір жағдайларда Ле-Мандағы тарихи жарыстарда қолданылады. Алайда, нағыз Ле-Ман стартынан айырмашылығы, қозғалтқыштар бұрыннан жұмыс істеп тұрады және жүргізушілер старт сигналы берілген кезде қауіпсіздік белбеулерін киіп, рульдің артында отырады. Тағы бір түрі Жаңа Зеландиядағы Хайлендс Моторспортс Паркіндегі Австралия GT Чемпионатының Highlands 101 шақыруында қолданылады. Ол Ле-Ман және «жерге таласу» старттарын біріктіреді. Жүргізушілер рульдің артында болады, бірақ қосалқы жүргізушілер пит-лейнге кіреберістегі машиналарынан жалаушақтармен жабдықталған. Сигнал берілгенде, қосалқы жүргізушілер жалаушақты алады және машинаны іске қосуға рұқсат етілгенін командаға хабарлайды. Содан кейін жүргізуші машинаны іске қосады.
A Le Mans style start was used for many years in various types of motor racing. When the start flag dropped, drivers had to run across the track to their cars which were parked on the other side, climb in, start the car, and drive away to begin the race. Such starts were very unsafe, with drivers possibly rushing the process of fastening their safety equipment. Britain's RAC prohibited the use of the Le Mans start in English racing in late summer 1962 precisely for this reason. In 1969, Jacky Ickx, who always considered this type of start to be dangerous, decided to walk to his car instead of running. Taking the time to secure everything made him effectively start in the last position but nevertheless, he went on to win the race. Minutes later, John Woolfe died after crashing in the first lap, at the Maison Blanche curve, precisely because he did not fasten his seat belt. Both incidents led to the running start being abolished the following year. As a result, they are no longer used in any motorsport except for endurance motorcycle racing, such as the Suzuka 8 Hours and the 24 Heures Moto, bicycle endurance races, Kinetic Sculpture Races and due to their vulnerability to flameouts, in nitro powered radio controlled racing, except they are held above ground until start by its mechanics whilst the drivers remain in their stand. A Le Mans start variation called a "land rush start" is used at short course off road races at Crandon International Off Road Raceway where the vehicles start lined up side by side on a wide part of the track. The "land rush start" is based on the 1970 24 Hours of Le Mans start, and is used in historic races at Le Mans in some situations. However, unlike the true Le Mans start, engines are already running and the drivers are already sitting behind the wheel, wearing their safety belts, when the starting signal is displayed. A second variation is used in the Australian GT Championship invitational Highlands 101 at Highlands Motorsports Park in New Zealand. It integrates both the Le Mans start and the Land Rush start. The drivers are behind the wheel already, but the co drivers are equipped with flags approximately from their cars on the entrance to pit lane. At the signal, the co drivers run the and hand over a flag that signals to their team the car is cleared to start. The driver then starts the car.
Қауіпсіздік және сақтық шаралары
Тұрақты стартқа балама ретінде жылдамдап старт қолданылады. Формула спортында тұрақты старттар көбінесе қауіпсіз деп есептеледі, себебі жоғары үдеу жылдамдықтары жылдамдық қауіпсіздік машинасының жылдамдығына және стартқа қатысты ережелерге байланысты жылдамдап старт қолданылса, проблемалар тудыруы мүмкін (кейбір мотор спорты түрлері қауіпсіздік машинасы пит-лейнеге кіргеннен кейін машиналардың жылдамдауын қатаң түрде реттейді – кейбіреулері старт сызығына жақын келгенше жылдамдауға рұқсат бермейді). Дегенмен, тұрақты старттар да қиындықтар тудыруы мүмкін, мысалы, тоқтап қалған машиналарды олардың артындағы жүргізушілер соғып алуы мүмкін. Риккардо Палетти 1982 жылғы Канада Гран-приінде осындай оқиғада қаза тапты. Тағы бір мысал – 2007 жылғы Champ Car Mont Tremblant жарысы, онда бірнеше машина стартта тоқтап, қауіпсіздік машинасының шығуына себеп болды. Тұрақты стартты қолданатын мотор спорты жарысында, шамдар сөнгенге дейін ерте қозғалған жүргізушілер жазаланады.
The alternative to a standing start is a rolling start. Standing starts are often deemed safer in Formula sports, due to the higher acceleration speeds, which could cause problems if a rolling start were used, based on the speed of the safety car and regulations regarding the start (some forms of motorsport are strict on when cars may accelerate after the safety car enters pit lane—some do not permit acceleration until the cars are near the start line at starter's orders). A standing start can cause problems, however, such as stalled cars being hit by drivers who start behind them on the grid. Riccardo Paletti was killed in just such an accident at the 1982 Canadian Grand Prix. Another example was the 2007 Champ Car Mont Tremblant, where multiple cars stalled on the start, resulting in a safety car. Motorsports using standing starts usually penalize drivers who "jump the start" by moving before the lights are extinguished.