Кіріспе

Фэн Цзычай (1818–1903) – Цин әулеті кезіндегі Император армиясының генералы. Ол Қытайдың Гуанси провинциясы, Циньчжоу қаласынан шыққан қарақшы болған.

Тайпиндер көтерілісі

1856 жылы Фэн, подполковник, Тайпин көтерілісі кезінде солтүстік Цзянсуда орналасқан полкке қолбасшылық етті. Ол Янцзы өзені арқылы солтүстікке қарай жорық жасаған көтерілісшілерді көп рет жеңіп, 1864 жылы генерал-лейтенант атағына ие болды. Соғыс 1871 жылы аяқталды. 1867 жылы ол Наннинде өзінің бас штабын құрды, онда қарақшылармен, бүлікшілермен, Хмонгтармен және Оңтүстік Қытай мен Солтүстік Вьетнамдағы Цин империясына қауіп төндірген басқа да топтармен күресті.

Қытай-француз соғысы

Қытай-Француз соғысы (1884 жылдың тамызынан 1885 жылдың сәуіріне дейін) кезінде Фэн Оңтүстік Қытайдағы, негізінен Чжуан халқынан және Фэннің зейнеткерліктегі императорлық әскерлерінен құралған қарулы күштерге қолбасшылық етті. 1885 жылдың 23 ақпанында Фэннің әскерлерін шайқас алаңынан тым алысқа орналастыруы, Қытайдың Квангси армиясының Доң Джан шайқасындағы жеңілісіне елеулі үлес қосты. Фэн өз кінәсін бір айдан кейін өтеді. 1885 жылдың 23 және 24 наурызында Фэннің әскерлері Банг Бо шайқасына қатысты, онда Франсуа де Негриердің 2-ші бригадасы Квангси-Тонкин шекарасындағы Женнангуанда жеңілді. Қытайлықтар өз позицияларын күшті нығайтқан болатын. Француздар 23 наурызда қытайлықтардың бірнеше бекінісін басып алғанмен, 24 наурыздағы шабуылдары сәттілікке жетпеді. Нәтижесінде француздар қарсы шабуылға ұшырап, ауыр қаза тапқандықтан шегінуге мәжбүр болды. Банг Бо ауылының маңындағы қытайлық оң қанатта орналасқан Фэн Цзычайдың әскерлері шайқаста маңызды рөл атқарды, француздың 111-ші желілік батальонының «ұзын траншея» деп аталатын позицияға жасаған шабуылын жеңді. Фэннің әскерлерін «Француз әскерінің Қытай жеріне енуіне көз жомудан гөрі өлгенің артық!» (寧死不忍見法軍侵入中國境內) деген сөздерімен жігерлендіргені айтылады. Ол 111-ші батальонға қарсы қытайлық қарсы шабуылға жеке басшылық еткен де естілген. Қытайлықтар 1885 жылғы ақпан айындағы Ланг Сон жорығында француздардан жеңіліске ұшыраған, ал қытай деректері Банг Бо шайқасындағы қытай армиясының төменгі моральдық жағдайына куәлік етеді. Фэн Цзычай өз орнынан бас тартқандардың сол жерде атқылануын бұйырған, және француздар «ұзын траншеяға» жақындағанда қашқан бірнеше ондаған қытай сарбазы дереу атып өлтірілген. Фэннің Банг Бо шайқасындағы әскерлеріне айтқан сөздері Хайнаньдағы ең биік тау – Вучжи тауының алып тасына қашалып жазылған.

Фильмдегі бейнелеу

Фэн Цзычайдың және қытай әскерлерінің жеңісі туралы оқиға 2017 жылы "Лунг соғысы" фильмі болып түсірілді.