Кіріспе

Албандық романист Фатос Конголи (12 қаңтар 1944 жылы туған) – албандық романист және қазіргі албан прозасын қолданушы.

Өмірбаян

Конголи Елбасан қаласында туып өскен және Тиранадағы Кемал Стафа орта мектебінде білім алған. Қытай-Албан қарым-қатынасының уақытша тоқтатылу кезінде Қытайда университетте математиканы оқыған. Албаниядағы коммунистік кезеңде ол математик болып жұмыс істеді, бірақ ірі еңбектерін жариялаған жоқ.

Негізгі жұмыстар

Оның алғашқы ірі романы "Жоғалған" (I humburi, Тирана 1992; Ағылшын тіліндегі басылымы, 2007) 1991 жылдың наурыз айында жазылған. Онда 10 000-нан астам босқындар өткен өмірінен қашу және керемет Батысқа жету үшін тозығы жеткен, қатты тотыққан жүк кемесіне тығылып кірген. Олар Италияның оңтүстік жағалауына жағаланған, бірақ қабылданбаған күйде қалды. Кеме сапарға шығар алдында, басты кейіпкер Тесар Луми, барлық үмітінен айырылған "жоғалған" адам, серіктерін тастап, үйіне қайтады. "Мен түнгі қараңғылықта ауданыма оралдым. Ешкім мені кетіп бара жатқанымды көрген жоқ, ешкім мені қайтып келгенімді де байқамады." Роман осы сәтте Ходжаның ұзақ және жан түршігерлік диктатурасына оралып, 1960-1970 жылдардағы Албаниядағы күнделікті өмірді сипаттаған қорқыныш пен жалпыға ортақ үмітсіздік атмосферасын жаңғыртады. Тесар Луми өзен жағасында (алб. lumi) дүниеге келді, ал көз алдындағы Албанияның халықтық цемент зауыты шаңнан гөрі цементті аз өндірді. Әкесінің туысы елден қашқан болса да, Тесар университетте тіркелуге жетеді және Албанияның қызыл аристократиясының билеуші отбасыларының ортасына еніп, өзіне жат және ешқашан жат болатын ортаға қадам басады. "Кішкентай кезімде мен төмен расаға жататынымды, немесе сол кездегідей ойымша, тепкіленіп, қуылған құрт иттерге ұқсас екенімді түсіндім." Албанияның герметикалық және тұншықтыратын қоғамында тағдыры біржола шешілген Тесар, бос және үмітсіз өмір сүру үшін қайта оралады, мұнда батырлар жоқ. Өз тағдырын бақылауға тырысатын белсенді кейіпкерден немесе социалистік реализмнің оң батырынан мүлдем өзгеше, Тесар Луми әрекетке қабілетсіз және тіршілікке келмейді. Ол - көкжиектен күміс бұлттарды көріп, оларға ешқашан жете алмайтынын білетін барлық "жоғалғандардың" дауысы. "Менің өмірім - ешнәрседен басталып, ешқайда жетпейтін қарапайым адамның өмірі." 1992 жылы 10 000 данамен жарық көрген роман бірден оқырмандардың арасында кең танымал болды. Конголидің кейінгі романдары: "Куфома", Тирана 1994 ("Дене"), Албаниядағы сталиндік диктатураның соңғы онжылдықтағы адамдық емес машинадағы тағы бір жеңілген адамның тарихы; "Драгои и филдиште", Тирана 1999 ("Айдарлы аждаһа"), 1960 жылдары Қытайдағы албан студентінің өміріне арналған; және "Лекура е кенит", Тирана 2003, махаббат пен ұмытылған сезімдер туралы повесть. Конголидің романдары француз, неміс, итальян, грек, эсперанто, испан және словак тілдеріне аударылған.