Кіріспе

Рогатек (Rohitsch) – Хорватиямен шекаралас, шығыс Словениядағы шағын қала. Ол Рогатек муниципалитетінің орталығы болып табылады. Тарихи тұрғыдан, бұл аймақ Штирия аймағының құрамына кірген. Қазір Савинья статистикалық аймағына шолуда.

География

Рогатек Гробельнодан (Словения) Забокқа (Хорватия) қарай созылған теміржол бағытында орналасқан.

Атауы

Рогатек алғаш рет 1130 жылы Роас деп жазбаларда кездеседі (сондай-ақ 1192 жылы Рохатс, 1234 жылы Рохатш, 1254 жылы Рохатес, 1363 жылы Рохатс). Атауы *Rogatьcь-тан шыққан, ол географиялық мағынада "биік таулы жер" деген мағына беретін rog деген жалпы атауға негізделген, бұл атау мұндай географиялық ерекшелікпен байланысты төбе, тау немесе шатқалға да қатысты болуы мүмкін. Бұл елді мекеннің неміс тіліндегі атауы Рохич болған.

Ерте тарих

Рогатектің тарихы ерте орта ғасырларға дейін жетеді. 11 ғасырдың басында ол Фризах-Зельцхах иеліктерінің әкімшілік орталықтарының бірі болған. 1045 жылы Гурк Хеммасы қайтыс болғаннан кейін, оның Рогатектегі иелігі Каринтиядағы Гурк аббаттығына, ал 1072 жылы Гурк епископтығына өтті. Рогатек Волфрам фон Эшенбахтың 13 ғасырдың басында жазылған «Парциваль» романында есімдерін тапқан: Ûz Zilje ich für den Rôhas reit (Селжеден Рогатекке аттандым; IX:498.21). Рогатек бірнеше ақсүйек отбасыларға – Траунгау, Рохич және Жовнек (кейін Целье графтары) – тиесілі болған феодалдық иелік болды, ал 1456 жылдан бастап Габсбургтерге қарады. Рогатек алғаш рет 1283 жылы қалалық құқыққа ие болғаны туралы айтылған, ал 1377 және 1466 жылдары қабырғалары болғандықтан қала ретінде танылды, бірақ халық саны жеткіліксіз болғандықтан ол ешқашан ресми мәртебе алған жоқ. Рогатек 1470 және 1486 жылдар аралығында үш рет өртенді. 1487 жылы мажарлардың шабуылы елді мекенді қиратып, иесіз қалдырды. Автотұрақ жаппай қабірі (Grobišče na parkirišču) Рогатектің теміржолдың оңтүстігіндегі жанармай құю станциясының қарсы жағындағы автотұрағында орналасқан. Онда 1945 жылдың мамыр айында партизанның ат үстінде атып тастаған, қолдары байланған екі тұтқынның қалдықтары сақталған. Рехар бұрышындағы жаппай қабір (Grobišče Reharjev kot) Целье көшесінің (Poti Celjskih grofov) соңындағы үлкен жаңғақ ағашының жанындағы шалғынды жерде орналасқан. Онда 1945 жылдың 19 мамырында түнде атылып, жерленген төрт жас жігіттің мәйіті бар. Стрмол жаппай қабірі (Grobišče za Strmolom) Стрмол сарайының үстінде орналасқан. Онда соғыстан кейін сарайдан алынып, өлтірілген тұтқындар тобының қалдықтары бар. Стрмол саябағындағы 1 және 2 қабірлер (Grobišče v parku Strmol 1, 2) Стрмол сарайының төменгі жағындағы саябақта, үлкен каштан ағашының жанында орналасқан. Онда 1941 жылдың басында атылып, жерленген екі югослав офицерінің, әкесі мен ұлының қалдықтары сақталған. Әйіз Бартоломейдің жаппай қабірі (Grobišče pri sv. Jerneju) Санкт-Бартоломей шіркеуінің солтүстік-батыс қабырғасының ішінде орналасқан. Қазба жұмыстары кезінде үш адамның қалдықтары табылды. Шпурн капелласының жаппай қабірі (Grobišče Špurnova kapela) қалалық зираттан жоғарыдағы төбенің артында, капелланың жанында орналасқан. Онда бірнеше адамның, соның ішінде Сотла өзенінің жанында тұтқындалған екі жас жігіттің және 1945 жылдың мамыр айында атылған австриялық әскердің қалдықтары бар. Әйіз Гьяцинтаның жаппай қабірі (Grobišče pri sv. Hiacinti) Марискотти шіркеуінің артындағы шатқалда орналасқан. Онда 1945 жылдың мамыр айында атылған 12 тұтқынның қалдықтары бар.

Шіркеу

Қаладағы приход шіркеуі әулие Варфоломейге арналған және Сельж Рим-католик діоцезіне қарасты. Ол алғаш рет 1363 жылға жатқан жазбаларда еске алынған, бірақ қазіргі ғимарат 1738 және 1743 жылдар аралығында салынды. Қаланың солтүстік бөлігіндегі тағы бір шіркеу әулие Гьяцинта Марискоттиге арналған және 1730 жылдары салынған.

Басқа мәдени мұра

15 ғасырдағы Стрмол сарайы Рогатецтің ескі қала орталығының үстіндегі төбеде орналасқан. Рогатец ашық аспан астындағы мұражайы 18-20 ғасырлар аралығындағы Сотла аңғарының халық сәулеті мұрасын және мәдени дәстүрін сақтайды. Бұл субпаннондық типтегі орталық Стирия шаруа қожалығы жергілікті өнер мен қолөнерді, дәстүрлер мен әдет-ғұрыптарды ұсынады. Білім беру жұмыстық оқу шеберханаларында нан пісіру, жүгері қабығынан себет тоқу, теміршілік және басқа да дәстүрлі кәсіптер үйретіледі.