Кіріспе

Шоштань (Шёнштайн) – Словенияның солтүстігіндегі қала. Ол Шоштань муниципалитетінің орталығы болып табылады. Аймақ тарихи Штирия аймағының бір бөлігі. Бүкіл муниципалитет қазір Савинья статистикалық аймағының құрамына кіреді.

Тарих

Шоштанж алғаш рет 1200 жылға тартатын жазбаша құжаттарда қамалымен байланысты Schönstein деп аталған. Базар қаласы ретінде алғаш рет 1348 жылы айтылған. 1919 жылы қала мәртебесі берілді және 1960 жылға дейін Шалек аңғарының орталығы болды. 1963 жылы жақын орналасқан Веленье әкімшілік орталыққа айналды. 1990 жылдардың соңында Шоштанж қайтадан муниципалдық орталық болды. Қаланың былғары өңдеу тарихы ұзақ, ал өнеркәсіптік деңгейдегі қызмет 1788 жылға дейін жетеді. Зауыт 1945 жылы мемлекеттік меншікке алынғанға дейін Вошняк отбасының германиялық тармағы – Вошняг отбасының меншігінде болды. Өңдеу зауыты 1999 жылы жабылды. Қазір қалада былғары өнеркәсібі мұражайы жұмыс істейді.

Бірлескен қабірлер

Шоштаньде Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңнен бастап төрт белгілі жаппай қабір және бір белгісіз қабір бар. Горица 1–4 жаппай қабірлері Шоштаң көліне солтүстікке қарай орналасқан. Бірінші қабір Чебул шалғайындағы жаппай қабір (Grobišče Čebulov travnik) деп те аталады. Екінші қабірді Stvarnik Meadow Mass Grave (Grobišče na Stvarnikovi njivi) немесе Bodjan Meadow Mass Grave (Grobišče na Bodjanovi njivi) деп те атайды. Төрт қабірде 1945 жылдың мамыр айының соңында Каринтияға қашып бара жатқанда, қаланың солтүстік-шығысындағы Горица жотасында өлтірілген словен, хорват және неміс азаматтарының қалдықтары бар. Құрбандардың арасында 23 мамырда 1945 жылы өлтірілген Шоштаңның бай тұрғындары да бар. Бұл қабірлер Дружмирье 1 және 2 жаппай қабірлерімен бір жиынтыққа жатады. Janez Pirmanšek қабірі (Grob Janeza Pirmanška) қаладан батысқа қарай, Приморская Честа көшесі, 7-үй нөмірінде, пилорама мен ағаш сақтау алаңының үстінде орналасқан. Бұрын осы жерде неміс армиясында қызмет етіп қаза тапқан Шоштаң тұрғындарына арналған ескерткіш тұрған. Қабірде 1945 жылдың 20 мамырында жойылған словен азаматы Янез Пирманшектің қалдықтары сақталған.

Электр станциясы

Шоштанж электр станциясы 1956 жылы электр энергиясын өндіре бастады. Стаңцияның бір бөлігін Еуропалық қайта құру және даму банкі мен Еуропалық инвестициялық банк демеушілік етеді, және ол өте даулы мәселе.

Сипаттама

Қазіргі уақытта "Holding Slovenske Elektrarne" (HSE) компаниясына тиесілі TEŠ (Termoelektrarna Šoštanj) электр стансасында бес блок бар. 1-ші және 2-ші блоктар жабылды, ал 3-ші, 4-ші және 5-ші блоктарды 2016 жылға дейін жабу жоспарланған. TEŠ6 – бұл жобаның ең жаңа блогы, ол бұрынғы блоктардың ескі технологиясын алмастыру мақсатында салынды. Жаңа блок электр қуатын 30%-ға арттырады деп күтілуде. Бұл жаңа блок шамамен 600 мегаватт электр қуатын өндіреді. Электр стансасы 40 жыл бойы жұмыс істейді, жылына 6650 сағат, ал сағатына 440 тонна тас көмір (лигнит) пайдаланады. TEŠ6 жобасы 2003 жылы ұсынылып, 2007 жылға таяу Словения үкіметінің бағдарламасына енгізілді. Жылдық 50 миллион еуролық зиянға байланысты TEŠ6 құны шамамен 1,5 миллиард еуроға жетті. Еуропалық инвестициялық банк (ЕИБ) 550 миллион еуро, Еуропалық қайта құру және даму банкі (ЕҚДБ) шамамен 200 миллион еуро, меншік иесінің капиталынан 515 миллион еуро, HSE-ден 83 миллион еуро және коммерциялық несиеден 80 миллион еуро бөлді.

Жобаға қатысты наразылық пен келіспеушіліктер

CEE Bankwatch сияқты ұйымдар TEŠ6 құрылысына және жобаның жүргізілу жолына наразы. Словения БАҚ-тары жобаға қатысқан Alstom компаниясы – негізгі жабдық мердігерінің қатысы бойынша сыбайлас жемқорлыққа қатысты дәлелдер бар екенін хабарлады. Он адамға іскерлік құжаттарды жою, лауазымдық өкілеттікті теріс пайдалану және жалған жасау айыптары тағылды; Alstom келісімшартының белгілі бір шарттарын өзгертіп, жобаның құнының өсуіне себеп болды деген күдік бар. Сондай-ақ Alstom бәсекелес компаниялар мен ұсыныстар туралы ақпарат алған болуы мүмкін. Қоршаған ортаны қорғаушылар жобаның көміртегі шығарылымдарын арттыруы мүмкін зиянды салдарына байланысты жобаны қолдамайды. Лигнит көмірқышқыл газын көп мөлшерде бөліп шығарады және экологиялық таза энергия көзі емес. Словенияның болашақтағы қаржылық шығындарына байланысты электр станциясының құрылысына қарсылықтар туып отыр. Бірнеше жыл бойы станция 70-80 миллион еуроға дейін шығынға ұшырауы мүмкін; ЕИБ-ге берілген несиелерді ескере отырып, Словения салық төлеушілері бұл жобаны қолдау үшін қосымша қаржы жұмсауына тура келеді.

Операция және сот ісін жүргізу

Көп жылдық кешігулерден кейін, жаңа бөлім 2014 жылдың соңында 1,4 миллиард еуроға жетті.

Шіркеу

Қаладағы приход шіркеуі Михаил Архангелге арналған және Сельж Рим-католик діоцезіне қарасты. Қаладағы екінші шіркеу 1776 жылы 13 ғасырдағы бұрынғы шіркеу орнында салынды және қасиетті Гермогор мен Фортунатқа арналған.