XIII ғасырдағы Римдік еврей ақыны және ғалымы: Беньямин бен Авраам Анав

Кіріспе

Бенджамин бен Абрахам Анав (сондай-ақ Бенджамин бен Абрахам Анав деп белгілі) - XIII ғасырдағы римдік еврей литургиялық ақыны, Талмудты зерттеуші және түсіндіруші, Седекия бен Абрахам Анавтың үлкен ағасы. Римдік замандастарының арасындағы ең дарынды және білімдісі (көбінесе ақын ретінде танылса да), Анав халахи әдебиетін толық меңгерген, филология, математика және астрономияны тыңғылықты зерттеген, сондай-ақ өткір, сатирикалық қаламға ие болған.

Поэзия

Оның поэзиялық қызметі 1239 жылы христиан дінін қабылдаған Николай Донин Талмудқа шабуыл жасап, Папа Григорий IX-тан оны жоюды және оны оқығандарды қудалауды бұйырғанын сұрады. Дониннің бұл қимылы римдік яһудилерді қорқытып, олар ораза ұстап, дұға ету күнін белгілеген секілді. Сол кезде – мүмкін, сол ораза күні – Анау «Кімге қашып құтылайын?» деген өкініш толған жыр жазды. Дониннің тырысы үлкен жетістікке ие болды. 1239 жылдың маусым айында Париж мен Римде бірнеше вагон Талмуд қолжазбалары өртелді: соңғысында еврей зираты қиратылды. Бұл оқиғалар ақынды «Жүрегім ауырсынып, дірілдеді» деген ащы жоқтауға итермеледі, онда ол Израильдің тағдырына терең өкініп, өлгендердің қорланысына кек алу үшін Құдайға шүкіршілікпен жалбарынады. Ақырында, Дониннің жоспары толыққанды орындалды. 1242 жылдың маусым айында (немесе 1244 жылы) Париждегі соттан кейін Париж мен Римде ондаған мың Талмуд қолжазбалары өртеліп, Римдегі еврей зираты қиратылды. Бұл оқиғалар ақын рабби Биньяминге «Жүрегім қайғыға толы» деген өлең жазуға шабыт берді, онда ол Израиль халқының тағдырына қатты қайғырып, өлгендердің қорланысына кек алу үшін Құдайға жалбарынады. Рабби Биньямин өз раввині рабби Авигдор Коэнмен көп хат алысып, оған көптеген халахикалық сұрақтар қойды. Сондай-ақ, оның інісі рабби Зедекияның «Шавли Халкет» кітабында рабби Биньямин атынан көптеген заңдар келтірілген. Халахадағы ұлылығымен қатар, рабби Биньямин де шебер жыршы болды және оның өлеңдері мен поэмалары әртүрлі шығармалардан – өткір сатирадан ащы жоқтауларға дейін – тұрады. Оның 40-қа жуық өлеңі сақталған, олардың ішінде түрлі дұға өлеңдері бар, олардың кейбіреулері кейіннен Бани Руми дәстүрінде таралып, ал кейбіреулері әлі де қолжазбаларда сақтаулы. Оның ең танымал өлеңдерінің бірі – Йом Кипур құлшынығына арналған «Бат Ами ла Ташша» кешірімі, ол Ашкенази кешірім ретінде кіші Йом Кипурға енгеннен кейін Израиль қауымдастықтарында кеңінен таралды. Анав литургия үшін көптеген еврей поэмаларын жазды, олардың бір бөлігі римдік Махзорда, ал қалғаны қолжазбаларда сақталған. Ол келесі еңбектердің авторы: «Көрнеу аңғарының салмағы», байлар мен ақсүйектердің мақтандығына қарсы бағытталған сатирикалық поэма (Рива ди Тренто, 1560; М. Вольфтің еврей хрестоматиясында (Израильдің мадақтауы) қайта басылған, Лемберг, 1859). «Әліпбилік түсіндірме», Шавуот литургиясының арамей бөлімдеріне арналған. Бұл трактатта ол итальян, латын, грек және араб тілдерін білетінін көрсетеді. «Сефер Йедидут» (Достық кітабы), ырым-жырымдық еңбек, ол қазір жоғалып кеткен. Ол туралы Анау Елиезер бен Самуилдің «Сефер Йерим» кітабының алғы сөзінде айтады. «Шаарей Ец Чайим» (Тұрмыс ағашына апаратын қақпалар), моральдық нақылдар түріндегі практикалық этика туралы еңбек. Өлеңнің алпыс үш шумағы бар, олар әліпби әріптеріне сәйкес реттелген. Әр тарауда бір ізгілік немесе бір жамандық туралы айтылады. Бұл кітапта сүйіспеншілік, қонақжайлылық, адалдық, алдау, ризашылық, ұят, мақтаныш, қайырымдылық сияқты тақырыптар қарастырылады. Ол 1598 жылы Прагада басылып, «Кобетс ал Яд» журналында қайта басылған. Рашидің Киелі кітапқа және Соломон бен Шаббетайдың «Шельтот» түсіндірмесіне арналған глоссалар. «Кесте жасау ережелері» еңбегінде математикалық және астрономиялық білімін пайдаланады. Бұл қолжазба кейінірек осы тақырыпта жазған бірнеше авторларға қызмет етті. Анав Абигдор Коэнмен хат алмасып, оған көптеген халахикалық сұрақтар қойды. Ол өзі де көптеген халахи шешімдер қабылдады, олар оның інісінің «Шибболей хаЛеккет» еңбегінде айтылған.

His poetical activity began in 1239, when Nicholas Donin, a Jewish convert to Christianity, assailed the Talmud and appealed to Pope Gregory IX to order its destruction and the persecution of its students. Donin's agitation filled the Roman Jews with terror, and they seem to have appointed a day for fasting and prayer. At that time—and possibly for that fast day—Anaw composed a penitential hymn "To whom shall I flee for help"—an acrostic of twelve stanzas. Donin's endeavors met meanwhile with great success. In June, 1239, several wagon loads of Talmudic manuscripts were burned in Paris and Rome: at the latter place the Jewish cemetery was destroyed. These events stirred the poet to a bitter elegy, "My heart is convulsed", in which he deeply laments the fate of Israel and passionately appeals to God to avenge the desecration of the dead. In the end, Donin's plot was indeed carried out with great success, when in June 1242 (or 1244), after the Paris trial, tens of thousands of Talmudic manuscripts were burned in Paris and Rome, and the Jewish cemetery in Rome was destroyed as a result. These events inspired the poet Rabbi Binyamin to compose the poem "My heart recoils", in which he deeply laments the fate of the people of Israel and pleads with God to avenge the desecration of the dead. Rabbi Binyamin corresponded quite a bit with his rabbi, Rabbi Avigdor Cohen, and addressed many halachic questions to him. Also, in the book of his brother Rabbi Zedekiah 'Shavli Halket' many laws from Rabbi Binyamin's name appear. Along with his greatness in Halacha, Rabbi Binyamin was also a prolific bard and his poems and poems constitute a wide range of works, ranging from witty satires to bitter lamentations. About 40 of his poems have been preserved, among them various prayer poems, some of which later appeared in the circulation of the Bani Rumi tradition and some of which are still stored in manuscripts. One of his most popular poems is the forgiveness for the Yom Kippur chant "Bat Ami la Tashsha", which became common in Israeli communities after it entered the Ashkenazi order of forgiveness for a small Yom Kippur. Anaw wrote numerous Hebrew poems for the liturgy, which are embodied in part in the Roman Machzor, partly still extant in manuscript. He is the author of the following works:
"The Burden of the Valley of Vision", a satirical poem directed against the arrogance of the wealthy and the nobility (Riva di Trento, 1560; reprinted, Lemberg, 1859, by M. Wolf, in his Hebrew chrestomathy (Israel's Praises). "Alphabetical Commentary", on the Aramaic pieces of the Shavuot liturgy. In this treatise he exhibits a knowledge of Italian, Latin, Greek, and Arabic. "Sefer Yedidut" (Book of Friendship), a ritualistic work, which has disappeared. It is mentioned by Anaw in the preface to his abridgment of Eliezer ben Samuel's "Sefer Yereim." "Sha'arei Etz Chayyim" (The Gates Conducting to the Tree of Life), a work on practical ethics, in the form of moral sayings. The poem contains sixty three strophes, arranged according to the letters of the alphabet. Each chapter deals with one virtue or one vice. Among the subjects treated are love, hospitality, faithfulness, cheating, thankfulness, shame, pride, charity. It was printed in Prague, 1598, and reprinted in "Kobetz al Yad". Glosses to Rashi's commentary on the Bible and to Solomon ben Shabbethai's commentary on the "Sheëltot." "Rules for Making a Calendar," in which he utilizes his mathematical and astronomical knowledge. This manuscript served several later writers on the same subject. Anaw was in correspondence with Abigdor Cohen, to whom he addressed numerous halakhic questions. He himself gave many halakhic decisions, which are referred to in his brother's work, Shibbolei haLekket.