Кіріспе

Армения патшасы

Тигран III (б.з.д. 50-ші жылдары – б.з.д. 8 ж.) – Армения Корольдігінің ханзадасы және Артаксияд әулетінің мүшесі, Арменияның Римге тәуелді патшасы болған.

Отбасылық тарихы және ерте өмір

Тигран III Арменияның Артавасдес II-нің аты-жөні белгісіз анасынан туған екінші ұлы болды. Тигран III-нің Артаксия II есімді ағасы және Каппадокия патшасы Архелайға үйленген болуы мүмкін аты белгісіз қарындасы болды. Ол Арменияда туып өсті. Тигран III әкесінің әкесі, бұрынғы Армения патшасы Тигран Ұлының, сондай-ақ Тигран II деп те белгілі, есімін алып аталынды.

Рим тұтқынындағы өмір және Армения патшалығына көтерілу

Римдік триумвир Марк Антоний Артавасдес II-ні отбасымен бірге тұтқынға алды, олар Александрияға саяси тұтқын ретінде әкелінді, ал кейіннен Артавасдес II мысырлық Птолемейлік грек патшасы Клеопатра VII-нің бұйрығымен өлім жазасына кесілді. Б.з.д. 34 жылы Артаксия II қашып, Парфия патшасы Фраат IV-ке жетті. Фраат IV-тің қолдауымен ол Арменияға басып кіріп, Артаксия II-ні таққа отырғызды. Б.з.д. 31 жылдың қыркүйегіндегі Актиум шайқасынан кейін және б.з.д. 30 жылы Октавиан (болашақ Рим императоры Август) Мысырға басып кіргеннен кейін, елді Рим Республикасының билігіне қосып алды, Тигран III Александриядан Римге әкелінді. Римде Тигран III саяси қуғын-сүргінде өмір сүрді, сол кезде ол білім алды. Б.з.д. 20 жылы Римде 10 жыл өмір сүргеннен кейін Артаксия II халқы үшін танымал басшы болмады. Армениялықтар биліктегі монархқа сенімдерін жоғалтып, Августқа елшілер жіберіп, Артаксия II-ні тақтан алып, оның орнына Тигран III-ті қоюды сұрады. Август армениялықтардың өтінішін қабылдады. Август өзінің асырап алған ұлы Тиберийді Тигран III-пен бірге үлкен әскермен Артаксия II-ні биліктен қуу үшін жіберді. Тиберий мен Тигран III Арменияға келгенге дейін сарайдағы бір топ Артаксия II-ні өлтіруге қол жеткізді. Римдіктер Тигран III-ті Арменияның жаңа патшасы етіп тағайындады.

Армения патшалығы

Тигран III Арменияның патшасы ретінде 12 жыл патшалық құрды. Ұзақ жылдар билік еткеніне қарамастан, оның билеу кезеңі туралы көп мәлімет белгілі емес. Оның армян патшалығы Арменияға бейбітшілік пен тұрақтылық әкелді, соның арқасында Рим мен Армения арасындағы бейбіт қарым-қатынас сақталды. Тигран III-тің екі баласы қалды – екі түрлі анадан туған Тигран IV деген ұлы мен Ерато есімді қызы, олар әкесінен кейін Армения тағына отырды.