Кіріспе

Тарихи мемлекет

Люкю немесе Леучёу Шығыс Қытай теңізінде болған мемлекет деп есептеледі. 18 және 19 ғасырларда ағылшын тілінде Liukiu, ал француз тілінде Lieou kieou деп аталған. Суй кітабы сияқты түрлі тарихи қытай мәтіндерінде айтылатын бұл мемлекет Тайвань аралы, Пенгу аралдары (Пескадор аралдары) және Рюкю аралдарымен байланыстырылады. Теңіз саудагерлерінен құралған бұл шағын тәуелсіз монархия Жапонияның оңтүстік аралдарындағы елді мекендерге ұқсас болғанымен, оның мәдениетіне материктік Қытайдың ықпалы зор болды.

Суй кітабы

Суй кітабында "Люкиу" деп аталатын арал патшалығы туралы егжей-тегжейлі сипаттама бар. Суй кітабы Люкиу туралы мәліметті "Шығыс варварлары" (Донгйи) тарауында Мохе туралы мәліметтен кейін, Ва (Жапония) туралы мәліметтен бұрын, соңғы екінші орынға қояды. Мәтінде Люкиу жері мен халқы былай сипатталған:

"Люкиу елі теңіздегі аралдардың арасында орналасқан, Цзяньань округінен шығысқа қарай бес күндік сапарда жетеді. Жерде көптеген үңгірлер бар. Оның патшасының тегі Хуанси, ал есімі Келаду; олардың елге ие болғанынан бері қанша ұрпақ өтті екені белгісіз. Жергілікті халық оны Келоянг деп, ал әйелін Дуобату деп атайды. Оның тұратын жерін Болуотан үңгірі дейді, үш қабатты ор мен қоршаулармен қоршалған; периметрінде ағын су, ағаштар мен бұталар кедергі ретінде орналасқан. Патшаның резиденциясы он алты бөлмеден тұрады, әр бөлмесіне құстар мен жануарлардың мүсіндері ойылған. Апельсинге ұқсас, бірақ тығыз жапырақтары бар дулу ағаштары көп. Елде төрт-бес басшы бар, олар бірнеше ауылды биліктеріне біріктіреді; әр ауылдың [өздерінің] кішкентай патшалары бар". "Адамдардың көздері терең, мұрындары ұзын, Ху халқына ұқсас және сонымен қатар ептіліктері де бар. Билеуші мен қара халық арасындағы тәртіп немесе екі қолыңды біріктіріп, сәжде жасау салты жоқ. Әкелер мен балалар бір төсекте ұйықтайды. Ерлер сақалдарын және мұрттарын қырып тастайды, ал денелерінде шаш болған жерлерді де алады. Ересек әйелдер қолдарына жәндіктер мен жыландардың суретін салу үшін бояу қолданады. Ал үйлену үшін шарап, тағам, інжу-маржан мен қабықтарды құдалыққа пайдаланады; егер ер мен әйел бір-біріне риза болса, онда үйленеді".

Сәйкестендіру

Суй кітабы мен Юань тарихында "Люцзянь" деген атаудың қандай нақты аумаққа қатысты екендігі туралы ғалымдар арасында бірлік жоқ. Чан Бию былай жазады: "Кейбір ғалымдар "Лиукю" атауы Тайваньға жақын Лиукю аралын білдіреді деп санайды, ал енді біреулері бұл қазіргі Рюкю аралдарына сілтеме екенін айтады, ал тағы біреулері Шығыс Қытай теңізіндегі және оған жақын аралдарды білдіретін жалпы атау деп есептейді". Дегенмен, жапондық және батыс ғалымдары Суй кітабы кейін Рюкю патшалығы болып қалыптасқан аймаққа тікелей сілтеме жасайды деп санайды. Ван Даюань өзінің "Даойи Жилуэ" (1349) еңбегінде "Люцзянь" атауын Тайвань немесе оның Пэнхуға жақын орналасқан бөлігін атау үшін қолданған. "Люки Гуо Жилуэ" еңбегінде бұл аймақ Рюкю деп көрсетілген, нақтырақ айтқанда Гуми басшысы басқарған Гумишан (Куме аралы) аралына қатысты. Бұл мәтінде 1644 жылға дейін бұл аймақ жапондық шогунаттың қатаң бақылауында болғаны айтылады, бұл Рюкю патшалығы үшін рас (Рюкюге жасалған шабуылды қараңыз). Шын мәнінде, "Рюкю" атауы – Лиукиудің жапон тіліндегі нұсқасы. Ертедегі заманауи қытай деректерінде Окинава (Рюкю аралдарының ең ірісі) "Үлкен Люкю" деп, ал Тайвань аралы "Кіші Люкю" деп аталған. Люкю атауы Мин әулеті кезінен бері үзіліспен қолданылып келеді және Тайваньның оңтүстік-батысындағы Сяолюкю аралының ресми атауы болып сақталады. Кейбір дереккөздерде Сяолюкю (Кіші Люкю) Тайваньдың ескі қытайша атауы ретінде кездеседі.