Кіріспе

Флоренциядағы мұражай, Италия

Галилео мұражайы (бұрынғы Istituto e Museo di Storia della Scienza; Ғылым тарихы институты және мұражайы) Италияның Флоренция қаласында, Piazza dei Giudici алаңында, Арно өзенінің жанында және Уффици галереясына жақын орналасқан. Астроном және ғалым Галилео Галилейге арналған бұл мұражай 11 ғасырда салынған Кастеллани сарайында орналасқан, ол бұрын Castello d'Altafronte деп белгілі болған. Галилео мұражайы ғылыми құралдардың әлемдегі ең маңызды коллекцияларының біріне ие, бұл Медичи және Лотарингияның Ұлы герцогтарының ғылым мен ғалымдарға берген қызметін көрсетеді. Ғылым тарихы мұражайы 2010 жылдың 10 маусымынан бастап, қайта жоспарлау және жөндеу жұмыстарына байланысты екі жыл жабық тұрғаннан кейін, «Галилео мұражайы» деген жаңа атымен қайта ашылды. Мұражай Галилейдің «Жұлдызды хабаршы» (Sidereus Nuncius) атты еңбегі жарық көргеннен кейін 400 жыл өткен соң ашылды, ол 1610 жылдың наурыз айында жарияланған болатын.

Мұражай

Музейде алғаш рет Уффици галереясындағы Stanzino delle Matematiche (Математика бөлмесі) -де көрсетілген Медичи жинақтарының құнды ғылыми құралдары бар. Кейін олар 1775 жылы Ұлы герцог Петр Леопольд құрған Museo di Fisica e Storia Naturale (Физика және табиғи тарих мұражайы) -на көшірілді. Лотарингиялық ұлы герцогтардың тұсында ғылыми жинақтарға жаңа құралдар қосылды. 1929 жылы Флоренцияда өткен Италия ғылымы тарихының бірінші көрмесі Италияның мәдени мұрасы ішіндегі ғылыми жинақтардың маңыздылығын атап өтті. Осының нәтижесінде 1930 жылы Флоренция университеті Istituto di Storia della Scienza con annesso Museo (Ғылым тарихы институты және оған қосылған мұражай) құрды. Институт Палаццо Кастелланиде орналасқан және Медичи мен Лотарингия әулеттерінің құралдар жинақтарын сақтауға міндеттелді. Тұрақты көрме уақыт бойынша және тақырыптық бағыттармен ұйымдастырылған.

Медичи жинағы

Бірінші қабаттағы тоғыз бөлме Медичи коллекцияларына арналған, олар 15-шы ғасырдан 18-шы ғасырға дейінгі кезеңді қамтиды. Тұрақты көрмеге Галилеоның барлық ерекше заттары кіреді, олардың ішінде оның сақталған жалғыз екі телескопы және оның Юпитердің Галилей серіктерін ашқан телескопының объективі; Accademia del Cimento мүшелері қолданған термометрлер; сонымен қатар, Антонио Сантуччи жобалаған және салған алып армилярлық сфера – Сантуччидің Армилярлық сферасы және жер және аспан глобустарының керемет жинағы бар.

Лотарингиялық коллекция

Екінші қабаттағы тоғыз бөлмеде Лотарингия әулетінің (18-19 ғасырлар) жинаған құралдары мен тәжірибелік жабдықтары орналасқан. Олар Тоскана мен Италияның электр, электромагнетизм және химия ғылымдарының дамуына қосқан көрнекті үлесін көрсетеді. Көрмелердің ішінде Санта-Мария-Нуова ауруханасынан әкелінген босандық майдан жасалған модельдер, Ұлы герцог Петр Леопольдтің химия кабинеті және физиканың негізгі заңдарын түсіндіру үшін Museo di Fisica e Storia Naturale шеберханасында жасалған әдемі машиналар бар.

Зерттеу және құжаттама

Museo Galileo ғылым және технология тарихы саласында зерттеулер мен құжаттама жүргізеді, сондай-ақ музей коллекцияларын сақтау және жақсарту бойынша жұмыстар атқарады. Кітапхананың кітап қоры және бірнеше онлайн ресурстар ғалымдардың назарына ұсынылады. Музей Швеция Корольдік Ғылым академиясы, Нобель қоры, Макс Планк қоғамының институттары және Гарвард университеті сияқты маңызды мекемелермен ынтымақтастық етеді және бірнеше ғылыми жобаны қолдайды. Бұған қоса, ғылыми музейтану және ғылым мен технология тарихына арналған көптеген конференцияларды ұйымдастырып, қатысады.

Уақытша көрмелер

Музео Галилео көп жылдар бойы ғылыми мәдениетті дамыту және таратуды қолдайды. Осы міндетті тиімді орындау үшін ғылым тарихы және ғылым, техника мен өнер арасындағы байланыс туралы көрмелерді ұйымдастырады. Италияда және әлемдегі ең маңызды көрмелер: «Ренессанс инженерлері: Брунеллескиден Леонардо да Винчиге дейін»; «Леонардоның санасы: Әлемдік генийдің жұмысы»; «Медичи және ғылым»; «Галилеоның телескопы: Әлемді өзгертетін құрал»; «Галилео: Телескопқа дейінгі ғаламның бейнелері»; «Vinum Nostrum: Ежелгі Жерорта теңізі мәдениеттеріндегі шарап өнері, ғылымы және мифтері»; «Архимед: Өнертабыс өнері мен ғылымы», сондай-ақ ең соңғы (2019-2020) «Табиғаттың микроскопы ретінде су: Леонардо да Винчидің Лестер кодексі», «Леонардо және оның кітаптары: Әлемдік генийдің кітапханасы», «Леонардо да Винчи және мәңгілік қозғалыс», «Шедевр салу өнері: Траян бағанасы».

Жарияланымдар

Музео Галилео тарихи ғылыми еңбектер мен екі журнал жариялайды: «Нунциус: Ғылымның материалдық және визуальдық тарихы журналы» және Галилео Галилейдің өмірі, еңбектері мен ғылыми жаңалықтарына арналған «Галилея». «Нунциус кітапханасы» сериясы ғылым және технология тарихындағы түпнұсқа зерттеулердің нәтижелерін, сондай-ақ дереккөздердің басылымдарын жариялайды, ал «Галилея кітапханасы» сериясы Галилеоға және ерте заманның мәдени ортасына қатысты сын мақалаларын, құжаттар жинағын және мәтіндік басылымдарды жариялайды. Италия ғалымдарының хат алмасу мұрағаты мен «Италия ғылымы кітапханасы» сериясы да атап өтуге лайық. Бұған қоса, мұражай өзінің коллекцияларына және өткізілетін уақытша көрмелерге қатысты каталогтарды жариялайды.

Кітапхана

Институттың құрылғаннан бері бөлігі болған кітапхана 2002 жылы толыққанды түрде жаңартылып, Палаццо Кастеллани ғимаратының үшінші қабатына көшірілді. Жаңа архитектуралық шешімі "Bibliocom Biblioteche in vetrina" сыйлығымен марапатталды. Кітапханада ғылым тарихына қатысты шамамен 150 000 еңбек сақталған. Көне кітаптар қорына дерлік 5 000 том кіреді. Оның ішінде негізінен физика және математика салаларына арналған ғылыми кітаптардан тұратын Медичи-Лотарингия жинағы бар, ол Тоскана әулеттері бес ғасыр бойы жинаған. Кітапхана сонымен қатар 18-ден 20-ғасырға дейінгі бірнеше архивтік жинақтарды және музей коллекцияларының тарихымен, ежелгі құралдармен және ғылыми қызығушылық тудыратын жерлермен байланысты фотоархивті қамтиды. Заманауи коллекцияға итальян және негізгі еуропалық тілдердегі кітаптар кіреді, ал жылдық өсім шамамен 1800 жаңа түсімді құрайды. Кітапхананың барлық материалдарын онлайн-каталог арқылы табуға болады. Кітапхананың қызметтерінің ішінде библиографияларды жасау, әсіресе Халықаралық Галилей библиографиясын және ғылым тарихымен байланысты, тіпті кітапханада болмаған құжаттарды каталогтау бар. 2004 жылы тарихи ғылыми маңызы бар цифрлық коллекцияларды сақтау және жариялау мақсатында Цифрлық кітапхана құрылды.

Мультимедиялық зертхана

Ақпараттық және коммуникациялық технологиялардың маңыздылығын сезіне отырып, "Галилео" мұражайы 1991 жылы өз мультимедиялық зертханасын ашты. Зертхана тұрақты коллекциялар мен уақытша көрмелерді тарату және құжаттауға қатысты офлайн және онлайн интерактивті қолданбаларды әзірлейді. Одан бөлек, тарихи ғылыми зерттеулер үшін цифрлық мұрағаттарды да құрастырады.