Кіріспе

Ирландиядағы университет сайлау округі

Ирландияның Ұлттық университеті (NUI) – Ирландиядағы университет сайлау округі болып табылады. Ол Оирехтас парламентінің (Ирландия заң шығарушы органы) Сенат Эйреннің үш сенаторын сайлайды. Оның сайлаушылары – құрамына бірнеше университеттер кіретін аталған университеттің түлектері. Бұрын ол Ұлыбританияның (1918–1921), Оңтүстік Ирландияның (1921) және Дэйл Эйреннің (1918–1936) мүшелерін сайлаған.

Ұлыбританияның Төменгі палатасы

1918 жылғы Орындықтарды қайта бөлу (Ирландия) заңы бойынша NUI жаңа университет сайлау округі ретінде құрылды және 1922 жылғы 6 желтоқсанда Ирландия еркін мемлекеті Ұлыбританиядан тыс доминион мәртебесіне ие болғанға дейін, 1922 жылғы 26 қазанда Парламент таратылғанға дейін Ұлыбританиялық Парламент палатасында бір Парламент мүшесімен өкілдік құқығын сақтап келді. 1918 жылы сайлаушылардың құрамына 21 жастан асқан (немесе қарулы күштерде 19 жастан асқан) барлық тіркелген ер адамдар мен 30 жастан асқан барлық әйелдер кірді. 1918 жылғы жалпы сайлауға 3819 сайлаушы тіркелді. Осы сайлаушылардың көпшілігі, мүмкін, барлығы да, аумақтық сайлау округінде дауыс беруге құқылы көп дауыс берушілер болды. 1918 жылғы жалпы сайлау 14 желтоқсанда өтті, ал нәтижелері университет сайлау округтерін қоспағанда, 28 желтоқсанда жарияланды. NUI 18-22 желтоқсан аралығында дауыс берді және нәтижесі 23 желтоқсанда жарияланды. Эойн МакНилл Синн Фейн партиясынан сайланды (сондай-ақ Лондондерри қаласы үшін) және осы себепті Вестминстерде мандатын алмады, оның орнына бірінші Dáil Éireann мүшесі болды.

Оңтүстік Ирландияның Төменгі палатасы

1920 жылғы Ирландия үкіметі туралы заң Ұлыбритания құрамында Оңтүстік Ирландия деп белгіленген жиырма алты ирланд округі үшін өзін-өзі басқару құқығына ие заң шығарушы орган құрды. NUI Оңтүстік Ирландияның Төменгі палатасында төрт орынға ие болды. 1921 жылғы Оңтүстік Ирландия Төменгі палатасының сайлауында 128 орынның барлығы қарсылықсыз сайланды. Олардың 124-і Sinn Féin мүшелері болды, олар Екінші Дайлдың депутаттарын (TD) құрады. Бұл NUI-нің төрт өкілін де қамтыды. Парламент 1922 жылы Англо-Ирландия келісіміне сәйкес таратылды.

Дэйл Эирэн

1918 жылғы жалпы сайлауда Синн Фэйн сайлауға Ұлыбритания Парламентіне кірмейтіндігі, бірақ Дублинде революциялық ассамблея құруы негізінде қатысты. Университет Ирландия республикасының теориясында 1918 жылы бір Техта Дала (ағылшын тілінде депутат ретінде белгілі) Ирландия Республикасының Бірінші Дайылында қызмет етуге қайтаруға құқылы болды. Бұл революциялық орган 1919 жылғы 21 қаңтарда жиналды. Республикалық теория бойынша Ирландияда сайланған әрбір депутат Бірінші Дайылдың мүшесі болды. Іс жүзінде тек Синн Фэйн мүшелері, соның ішінде университет депутаты қатысты. 1921 жылғы мамыр айында Ирландия үкіметі туралы 1920 жылғы заңға сәйкес құрылған парламенттерге сайлаулар өтті. Синн Фэйн Солтүстік Ирландияның және Оңтүстік Ирландияның Төменгі палаталары үшін сайлауды Ирландия Республикасының Екінші Дайылы үшін сайлау ретінде пайдалануға шешім қабылдады. Бірінші Дайылдың 1921 жылғы 10 мамырда өткен соңғы отырысында ол ұсынысты қабылдады, оның алғашқы үш бөлігі осы конституциялық ұстанымды білдірді. Осы айда өтетін парламенттік сайлауды Дайл Эйрен сайлауы деп қарастыру. Осы сайлауда тиісті түрде қайтарылған барлық депутаттар Дайл Эйрен мүшелері ретінде қарастырылсын және ұсынылып отырған Садаға қол қойғаннан кейін өз орындарына отыруға рұқсат етілсін. Қазіргі Дайл жаңа органды Президент шақырып, тәртіпке келтіргеннен кейін автоматты түрде таратылады. Оңтүстік Ирландияда дауыс беру өткізілмеді, өйткені барлық орындар қарсылықсыз толтырылды. Дублин университетінен басқа Солтүстік Ирландиядан тыс барлық сайлау округтері Синн Фэйнның ТД-ін сайлады. Екінші Дайл алғаш рет 1921 жылғы 16 тамызда жиналды, осылайша Бірінші Дайл таратылды. Үшінші Дайл де Ирландия үкіметі 1920 жылы құрылған сайлау округтері бойынша сайланды. 1922 жылғы 6 желтоқсанда бұл жаңа Ирландия еркін мемлекетінің өкілдер палатасы болды. 1923 жылғы Сайлау заңы бойынша Ирландия еркін мемлекеті өзінің жеке Дайл округтерін анықтады. Ирландияның Ұлттық университеті үш орынға дейін қысқартылды. Бұл заң университет округтеріндегі көп дауыс беруді жойды және әйелдерге ерлермен бірдей сайлау құқығын берді. Сайлауға жарамды азаматтар университетке немесе аумақтық округке тіркеле алады, бірақ екеуіне де тіркеле алмайды. Университет сайлаушысы ретінде тіркелу үшін талаптар 1923 жылғы заңның 1(2)(c) тармағында көрсетілген. Олар "арнаулы дипломнан басқа диплом алған университетке қатысты университет округінде" тіркелуге тиіс еді. Конституция (№23 түзету) 1936 жылғы заңы Ирландия еркін мемлекетінің конституциясының ережелерін жойды, ол Дайл Эйренде университет өкілдігін қамтамасыз етті, ол Ойрехтастың 1937 жылғы 14 маусымда өткен кезекті таратылуынан бастап күшіне енді. Конор Магуайр 1936 жылы Жоғары сотқа тағайындалған кезде бос қалған орын толтырылмады.

Сенат Эраны

1937 жылы қабылданған Ирландия Конституциясының 18.4-бабында Ирландия Ұлттық Университетінің жаңа Сенат Эйренде үш орынға ие болатыны белгіленген. Сенат сайлауы (Университет мүшелері) туралы 1937 жылғы заң осы конституциялық қағиданы іске асырды, соның салдарынан Ирландия Ұлттық Университетінің түлектері сенаторларды бір ауыстырылатын дауыс жүйесімен сайлауға құқылы болды. Сенатқа алғашқы сайлау 1938 жылы өтті, одан кейін Сенат сайлаулары Дэйл таратылғаннан кейін 90 күн ішінде өткізіледі. 1979 жылы қабылданған жетінші түзету алты университет орынын Дублин университеті, Ирландия Ұлттық Университеті және мемлекеттегі басқа да жоғары білім беру мекемелері арасында қайта бөлуге мүмкіндік берді, егер олар өкілдікке ие болмаса. 1970 жылдардың соңында NUI колледждерінен бөлек университеттер құру мәселесі қарастырылып жатты, және Конституцияға жетінші түзету енгізілді, себебі Конституцияда NUI туралы сілтеме жасау кез келген реформаларға кедергі келтірмеуі керек, сондай-ақ NUI және бұрынғы NUI мекемелерінің түлектері сенаторларды сайлай алады. Нәтижесінде, NUI жойылған жоқ (бірақ федералдық институт ретінде қайта құрылды), сондықтан қосымша заң қабылданбады. Ирландия азаматтары болып табылатын түлектер сайлауға тіркелуге міндетті, ал сайлау пошта арқылы өткізіледі. Сайлаушылар үшін тұру талабы қойылмайды, сондықтан шетелде тұратындар да қатыса алады. Сенат сайлау бюллетеньдерінде саяси партиялардың атаулары көрсетілмейді.

1923 жылғы қосымша сайлау

Эойн МакНиллдің отставкасынан туындаған.

1918 жылғы сайлау

1918 жылғы жалпы сайлау 14 желтоқсанда өтті, нәтижелері 28 желтоқсанда жарияланды, бірақ университет округтерінен басқа. NUI 18-22 желтоқсан аралығында дауыс берді және нәтижесі 23 желтоқсанда жарияланды. Басқа Sinn Féin депутаттары сияқты Эoin MacNeill Вестминстерге қатыспады және Бірінші Дэйлдегі TD ретінде орын алды. Ол Лондондерри қаласынан да сайланды.