Кіріспе

Куба жылқы тұқымдарының тобы. Куба криолосы 1511 жылы Диего Веласкес Кубаға әкелген испан жылқыларынан текті. Криолло деп аталатын төрт түрлі тұқым бар: Кубано де Пасо, Пинто Кубано, Криолло де Троте және Патибарсино. Бұл гуайро халқы қолданатын кішкентай, денелі тұқым.

Патибарчино

Патибарчино тұңғыш рет Рейес және Изнага отбасылары өз шаруашылықтарында өсірген. Бұл тұқым Лобо деп аталған биеден бастау алған, оның арқасында қара жолақ және аяқтарында зебра сияқты жолақтар болған, және ол бұл белгілерін ұрпақтарына берген. Бұл жануарлар қоңыр немесе күрең түсті болып келеді, арқаларында қара жолақ және аяқтарында жолақтары бар. Олардың бойы 1,48 мен 1,52 метр аралығында. Патибарчиноның басы түзу немесе сәл дөңгелек келген, құлақтары үлкен. Кеудесі кең, крупы көлбеу. Бұл шаршағанға төзімді, бірақ жүйкесіне тиіспеу керек жылқы, оны мал жинау үшін пайдаланады. Белгілі мысалдары: Лобо, Лобито, Оливито және Фогосо.

Cubano de Paso (Күбілік де Пасо)

Кубано де Пасо аттары испандық жылқылардан шыққан. Оның ең танымал ерекшелігі – әсем әрі ыңғайлы жүрісі. Бұл Кубада көлік құралы ретінде қолданылатын күшті, бірақ әсем жылқы. Басы денесіне пропорционалды, кейде сәл дөңгелек немесе ойыс болуы мүмкін. Маңдайы кең, құлақтары орташа өлшемді және жылдам қозғалмалы. Бұл тұқымның мойны мықты, жоғары, көлбеу бұлшық етті крупы және тік әрі күшті арқасы бар. Көктамырлар мен буындар жақсы көрінеді. Аяқтары күшті және жақсы құрылымдалған. Орташа биіктігі 1,45 және 1,50 метр аралығында. Ең көп кездесетін түсі қоңыр, бірақ кез келген түс рұхсат етіледі. Кубано де Пасоның мінезі жайлы және белсенді. Бұл тұқым көбінесе көлік үшін қолданылады, себебі олар өте оңай жүрісімен қысқа мерзімде үлкен қашықтықтарды жүзе алады. Көптеген Кубано де Пасо жылқылары Кубаның Гранма провинциясындағы Ла-Лома ранчосында өсіріледі. Бұл тұқымға жаңа қан қажет, сондықтан олар испандық жылқылармен немесе Америкадан әкелінген континенттік криоллолармен және басқа да Пасо тұқымдарымен жақсартылады, себебі олар ұқсас сипаттамаларға ие. Америкалық автор Сэмюэл Хазард осы тұқымға қызығушылық танытқан; ол 1870 жылы Кубаға сапары барысында "Куба а плюма и лапиз" кітабында жазғандай, кубалық жылқы – қысқа, күшті және жақсы қалыптасқан денелі, күшті аяқтары бар, әдемі және ақылды көздері бар тамаша жануар. Ұзақ күндерге одан жақсы жылқы жоқ. Бұл жылқылардың мойны қалың, жалдары күшті және құйрықтары жуан, оларды саваннада, оларды баптаудан бұрын көру – жабайы жылқылардың әдемі көрінісін көрсетеді. Олардың жүрісі ерекше, тек оларға тән, жақсы бапталған кубалық жылқыда тіпті ешқашан аттанбаған адам да алаңсыз мініп жүре алады.

Пинто Кубано

Пинто Кубано испан жылқыларынан тегін алады. 1959 жылғы революция жеңіске жеткеннен кейін, Кубаның Санта-Клара провинциясындағы Маникарагуа аймағында олардың генетикалық ерекшеліктерін жақсарту үшін пинто-біздерден тұратын топ жиналды. Содан кейін Пинар-дель-Рио провинциясындағы Ла-Гуабина шаруашылығында олардың дене бітімін жетілдіру үшін квартал жылқыларымен және Бони атты британдық пинтомен будандастырылды. Бұл тұқым екі түсте кездеседі: тобиано және оверо. Олардың орташа бойы 1,44 және 1,52 метр аралығында, басы денеге пропорционалды, түзу немесе сәл қисайған профилі және орташа немесе кішкентай құлақтары болады. Мойны ұзын және жақсы бекітілген, қалың жалы бар. Крупы көлбеу және жамбас сүйегінен бірдей биіктікте болуы керек. Жалпы, бұл – жақсы дамыған бұлшық еттері, сау және күшті дене бітімі бар, орташа өлшемді, шаршы келген жылқы. Оның қаңқасы мықты, шекесі мен буындары жақсы жетілген.

Кубалық әтеш

Кубано де Трот испандық жылқылардан, мысалы, Андалусия және Картужано жылқыларынан шыққан. Бұл жұмысқа пайдаланылатын өте күшті және төзімді тұқым. Оның орташа бойы 1,48 және 1,50 метр аралығында. Кубано де Троттың басы түзу немесе сәл дөңгелек пішіндес. Мойны жуан және мықты, кеудесі кең, жаны биік, ал крупы көлбеу болады. Түсі әртүрлі, бірақ алтын түсі басым. Ең танымал тұқымдар: 16 Doradito, 5 Tuerto, 49, 51, Proyectil және Erizo.