Руан епископы әулие Претекстат (549-586) өмірі мен қазасы. Грегорий Турский тарихындағы рөлі, Фредегундамен қарым-қатынасы, франк қоғамы туралы мәліметтер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қасиетті Претекстатус (; 586 жылдың 25 ақпанында қайтыс болды), сондай-ақ Претекстатус, Претекстат(ус) деп те жазылады және Қасиетті Прик ретінде танымал, 549 жылдан бастап 586 жылы қаза тапқанға дейін Руан епископы болды. Ол Григорий Турскийдің "Франктер тарихы" (Historia Francorum) еңбегінде маңызды тұлға ретінде бейнеленеді. Бұл оның өмірі туралы негізгі мәліметтер беретін дереккөз. Ол осы еңбектің көптеген маңызды бөлімдерінде кездеседі, соның ішінде 577 жылы Парижде өткен сот процесіне және Меровинг патшайымы Фредегундпен болған қарсыластығына қатысты мәліметтер де бар. Григорий Турский баяндаған оның өмірінің оқиғалары Меровинг қоғамының заң, патшалар мен епископтар арасындағы бәсекелестік, шіркеу соборлары және патшайымдардың билігі сияқты түрлі аспектілерін қазіргі түсінуге үлкен үлес қосты.
Saint Prætextatus (; died 25 February 586), also spelled Praetextatus, Pretextat(us), and known as Saint Prix, was the bishop of Rouen from 549 until his assassination in 586. He appears as a prominent character in Gregory of Tours’ Historia Francorum (History of the Franks). This is the principal source from which information on his life can be drawn. He features in many of its most notable passages, including those pertaining to his trial in Paris (in 577) and his rivalry with the Merovingian Queen Fredegund. The events of his life, as portrayed by Gregory of Tours, have been important in the development of modern understandings of various facets of Merovingian society, such as law, the rivalry between kings and bishops, church councils, and the power of queens.
Меровех пен Брунгильданың некелері, сот және жер аударылу
Ол 557 жылы Париж кеңесіне қатысты, онда белгілі бір туыстық байланыстағы некелер инцест деп жарияланды, сондай-ақ 566 жылы Тур кеңесіне де қатысты. 575 жылы Претекстат министр ретінде Неустрия патшасы Киперик I-нің ұлы Сойсондық Меровех пен Аустразия патшасы Сигеберт I-нің жесірі Брунхильданың, сонымен қатар Меровехтың жеңшесінің Руан епархиясындағы үйлену тойын басқарды. Патша Киперик бұл некеге қарсы болды және кейін Претекстатты өз халқына сыйлықтар арқылы оларды патшалығына қарсы қойғаны үшін айыптады. Претекстат уақытша қуылды, ал оның тағдырын шешу үшін Париждегі апостол Петр шіркеуінде епископтар кеңесі шақырылды. 577 жылы өткен бұл кеңесте Хильперик Претекстатты сөз байласу, канондарды (шіркеу заңын) бұзу және ұрлық сияқты қосымша құқық бұзушылықтар жасады деп айыптады. Эдвард Джеймс атап өткендей, Григорий Турский бұл айыптамалардың жалған екенін күшті түрде білдіреді. Патша зейнетке шыққаннан кейін Григорий епископты қорғап, бұл мәселе бойынша ұзақ сөз сөйледі. Претекстат ақырында қылмыстарын мойындады, бірақ Григорий оны оған мәжбүр еткенін айтады. Содан кейін Хильперик Претекстаттың лауазымындағы епископты қауымнан шығаруды талап ететін канондарды жасады. Григорий тағы да оны қорғады, бірақ нәтижесіз болды: Претекстат Джерси аралына жер аударылды.
He was present at the Council of Paris 557, where marriages within certain degrees of consanguinity were declared incestuous, and at the Council of Tours (566). In 575, Prætextatus presided as minister over the wedding of Merovech of Soissons, son of King Chiperic I of Neustria, and Brunhild, the widow of King Sigebert I of Austrasia and Merovech’s own aunt, in his diocese of Rouen. King Chiperic opposed this marriage and later brought charges against Prætextatus, accusing him of bribing his people with gifts to turn them against his kingship. Prætextatus was temporarily banished and a council of bishops convened in the Church of Saint Peter the Apostle in Paris to decide his fate. At this council, which took place in 577, Chilperic accused Prætextatus of further wrongdoing, including conspiracy, contravening the canons (church law) and theft. It is heavily implied by Gregory of Tours that these accusation were false, as is noted by Edward James. Once the King had retired Gregory spoke up for the bishop, giving a long speech on the topic. Prætextatus eventually confessed to his crimes, although it is implied by Gregory that he was manipulated into doing so. Chilperic then forged canons that stipulated a bishop in Prætextatus’ position must be excommunicated. Gregory again spoke up for him, but to no avail: Prætextatus was forced into exile on the island of Jersey.
Құлдықтан оралу
584 жылы Хилперик қайтыс болғаннан кейін, Руан халқының өтінішімен Претекстатус мәжбүрлі жер аударылудан оралды. Оралған соң ол Бургундия патшасы Гунтрамға барып, 577 жылы оған тағылған айыптың тергелуін сұрады. Фредегунда, енді Хилпериктің жесірі, бұл өтінішке қарсылық білдіріп, қырық бес епископтың шешімімен жер аударылғандықтан Претекстатусқа бұрынғы епархиясын қайтаруға болмайды деді. Гунтрам бұл мәселені қарастыру үшін тағы бір кеңес шақыруға бел буды, бірақ кеңес өте алмас бұрын Париж епископы Рагнемонт Претекстатус үшін сөз сөйлеп, оның жағдайында қуғынға салудың орнына, тәубе етуге мүмкіндік беру дұрыс болған еді деді. Осының нәтижесінде Претекстатус Руан епископы лауазымына қайта орналастырылды. Осы шарада Претекстатус Макон кеңесіне де қатысты. Кеңесте ол жер аударылған кезде өзі жазған дұғаларын оқыды, бірақ оларға көңілсіздікпен қарастырылды. Ицхак Хен бұл оқиғаны сол кездегі «литургиялық жаңарудың» бір мысалы ретінде келтірді.
Prætextatus returned from his enforced exile at the request of the people of Rouen sometime after the death of Chilperic in 584. Upon returning he went to the Burgundian King Guntram asking for an investigation into the case that had brought against him in 577. Fredegund, the now widow of Chilperic, opposed this request and argued that Praetexatus should not be awarded his old diocese on account of his having been exiled following the decision of forty five bishops. Guntram moved to call another council to address this issue but before it could be convened Bishop Ragnemond of Paris spoke on Prætextatus’ behalf, saying that the proper course of action in his case would have been to have made him do penance, not have him exiled. As a result, Prætextatus was reinstated as bishop of Rouen. Around this time Praetexatus made an appearance at the Council of Mâcon. At this council he read some prayers that he had composed himself while in exile, although they were received somewhat negatively. Yitzhak Hen has cited this as an example of the ‘liturgical creativity’ prevalent at the time.
Өлім
Пратекст 586 жылы 24 ақпанда Руандағы шіркеуінде қаза тапты. Григорий Турский бұл оқиғаны Фредегунда патшайымның ұйымдастырғанын күдікпен айтады. Ол кісі өлтіру екеуінің арасындағы "ащы сөз алмасудан" кейін көп ұзамай болды деп жазады. Фредегунд өлім төсегінде жатқан Пратекстатустың қасына барды. Осы кездесуде ол оны барлық істің ұйымдастырушысы деп айыптады. Фредегунда кейіннен осы қылмысты жасаған адамды жазалағанын ескерсек, бұл айыптаманың дұрыс болуы мүмкін. Дегенмен, Фредегунданың қастандыққа қатысы бар екеніне толық сенімді болу қиын, себебі кейін король Гунтрам осы оқиғаны әлі де тергеуге лайық деп атады. Пратекстатустың өлтірушісі, өзінің кінәсін мойындағаннан кейін, оның немере інісі деп аталатын адам тарапынан өлтірілді, бұл епископтың кем дегенде бір бауыры болғанын көрсетеді. Оның отбасы мүшелері туралы басқа ешқандай мәлімет жоқ. Хоакин Мартинес Писарроның пікірінше, Пратекстатус пен Фредегунда сияқты "Изебельге ұқсас" арасындағы бәсекелестік – Григорий Турский сақтап келген типтік дәстүрдің бір бөлігі, ол епископтар мен билеушілер арасындағы қазіргі дауларды Ескі өсиеттегі пайғамбарлар мен патшалар арасындағы даулармен байланыстырады.
Praetextus was assassinated at his own church in Rouen on 24 February 586. Gregory of Tours implies strongly that this was arranged by Queen Fredegund. The assassination, he writes, occurred shortly following a "bitter exchange of words" between the two. Fredegund visited Prætextatus on his deathbed. At this meeting he accused her of having organised the whole thing. It is likely that this was a fair accusation given that Fredegund later had the man who committed the act beaten – this man subsequently implicated her in the assassination plot. It is not, however, certain that Fredegund was behind the assassination, as is exemplified by a later passage in which King Guntram refers to the event as remaining worthy of investigation. Prætextatus’ assassin was killed, after his confession, by a man referred to as his nephew, which suggests the bishop had at least one sibling. This is the only reference to any of his family members. Joaquin Martinez Pizarro has argued that Praextextatus’ rivalry with the ‘Jezebel like Fredegund’ is part of a typological tradition, adhered to by Gregory of Tours, that made contemporary rivalries between bishops and rulers echo Old Testament rivalries between prophets and kings.
Мұра
Претекстуттың өмірі әр түрлі себептермен ерекше. Оның көптеген шіркеу кеңестеріне белсенді қатысуы, оның ішінде өзі сотталған кеңес те болды, оны меровинг кезеңінің ең маңызды оқиғаларына қатыстырды, әсіресе шіркеудің жұмысы және оның діни билікпен қарым-қатынасы тұрғысынан. Хен бұл кеңестерді «билік, бақылау және бедел үшін епископтардың күресіне арналған саяси арена, ал патша мен оның жақтастары адал емес епископтармен есеп айырыса алатын орын» деп сипаттайды. Ол Претекстуттың сотын осыған ең жарқын мысал ретінде келтіреді. Сонымен қатар, Грегори Хальфонд Претекстуттың сот барысында, мемлекетке қарсы сатқындық жасады және патшалық мүлікті ұрлады деген айыппен сотталғанына қарамастан, оны епископ сотына алып келуге тура келгенін айтады; бұл тіпті Кильперик сияқты қатал патшаларға қарсы да меровинг шіркеуінің күшін көрсетеді. Тарихшылар Претекстуттың соты Григорий Турскийдің тәлімдік көзқарасының маңызды мысалы екенін де ұсынады, оның бейнелеген көптеген оқиғалары дұрыс шіркеу тәжірибесінің нұсқаулық үлгілері ретінде қарастырылуы керек. Мартин Хайнцельманн Григорийдің Претекстуттың қорғанында сөйлеген сөзін осының басты мысалы деп атайды. Осылайша, Претекстуттың өміріндегі бұл оқиға Григорийдің әдеби мақсаттарының маңызды бөлігі болды. Претекстут Рим-католик шіркеуімен қасиетті деп жарияланды.
Prætextatus’ life is notable for various reasons. His heavy participation in a number of church councils, one of which was his own trial, mean he took part in some of the most revealing events of the Merovingian period, at least in terms of the workings of the church and its relationship with secular politics. Hen states that these councils ‘were [ ] a political stage, where bishops could fight each other over power, control and prestige, and where the King and his men could settle accounts with unfaithful bishops’. She cites Prætextatus’ trial as a prime example. Moreover, Gregory Halfond has stated that at this trial, even though he is being tried for treason and stealing royal property, Prætextatus still had to be brought before an episcopal court; this highlights the power of the Merovingian church, even against aggressive kings like Chilperic. Historians have also suggested that the trial of Prætextatus serves as a key example of Gregory of Tours’ pedagogical bent, whereby many of the events he portrays are meant to serve as instructive examples of proper church practice. Martin Heinzelmann cites Gregory's speech on Prætextatus’ behalf as the chief example of this. As such, this event in Prætextatus’ life was an important part of Gregory's literary aims. Prætextatus has been canonized by the Roman Catholic Church.
Негізгі көздер
Григорий Турский, Тарихтар, ауд. Л. Торп, Григорий Турский: Франктер тарихы (Хармондсворт, 1974).
Gregory of Tours, Histories, trans. L. Thorpe, Gregory of Tours: The History of the Franks (Harmondsworth, 1974).
Екіншілік көздер
Хайнцельманн, М, «Грегорий Турский: Биографияның элементтері» А. К. Мюррейдің «Грегорий Турскийдің серігі» (Лейден, 2016), 7–34 беттер. Хен, Y, «Алтыншы ғасыр Галиясының шіркеуі» А. К. Мюррейдің «Грегорий Турскийдің серігі» (Лейден, 2016), 232–255 беттер. Джеймс, Е, «Beat pacifici: епископтар және алтыншы ғасырдағы Галия заңдары» J. Bossy (ред.), Даулар мен келісімдер: Батыстағы заң және адам қатынастары (Кембридж, 1983), 25–46 беттер. Писарро, Дж. М., «Грегорий Турский және әдеби қиял: Жанр, баяндау стилі, көздер және тарихи үлгілер» А. К. Мюррейдің «Грегорий Турскийдің серігі» (Лейден, 2016), 337–374 беттер.
Heinzelmann, M, 'Gregory of Tours: The Elements of a Biography' in A. C. Murray, A Companion to Gregory of Tours (Leiden, 2016), pp. 7–34. Hen, Y, ‘The Church in Sixth Century Gaul’ in A. C. Murray, A Companion to Gregory of Tours (Leiden, 2016), pp. 232–255. James, E, ‘Beat pacifici: bishops and the law in sixth century Gaul’ in J. Bossy (ed. ), Disputes and settlements: law and human relations in the west (Cambridge, 1983), pp. 25–46. Pizarro, J. M., ‘Gregory of Tours and the Literary Imagination: Genre, Narrative Style, Sources, and Models in the Histories’, in A. C. Murray, A Companion to Gregory of Tours (Leiden, 2016), p. 337 374.