Кең Деңгей: Дзогчен ілімінің бір бөлігі

Кіріспе

Дзогчендегі үш жазбалық бөлімнің бірі Лонгде ( ) – Дзогчендегі үш жазбалық бөлімнің бірі, ол тибет буддизмінің Ньингма мектебінің пікірінше, практиканы тоғыз бөлікке бөлудің ең жоғары деңгейі болып табылады. "Лонгде" атауы Дзогченнің "Ғарыш бөлімі" немесе "Ғарыш сериясы" деп аударылады және Табиғи Күйдегі бос кеңістік немесе кеңдік сипаттамасын күшейтеді. Дзогченнің әртүрлі салаларының әртүрлі көзқарастарына байланысты үш оқу сериясы қалыптасты, олардың бірі – Лонгде. Қалған екі бөлім немесе серия – семде және меннгагде. Пенор Ринпоче Лонгдеді Дордже Зампа, Шри Сингха және Вайроцананың ұрпақтарымен байланыстырады.

Тарих

Ғарыш сериясы 11-14 ғасырлардағы дамуды көрсетеді және "ғарыш" немесе "кеңдік" (клонг) ұғымдарын баса назарға алады. Стен Анспалдың сөзіне сәйкес, бұл мәтіндер класын "біркелкі анықтау немесе сипаттау қиын" және "бір біртұтас жүйеге біріктірілмеген". Осы себепті, олар бұрынғы Семеде (Ақыл) сериясымен шамалас немесе "доктриналық тұрғыдан Ақыл мен Нұсқау бөлімінің арасындағы орынды иеленеді" деп қарастырылған. Анспалдың пікірінше, бұл мәтіндердегі "ғарыш" "адам ақылының нағыз табиғаты кеңістік сияқты болатын жайттарды сипаттау үшін қолданылады. Мысалы, кеңістік әр жерде бар, оған жету үшін ешқандай күш-жігер қажет емес; оны басып өте алмайсыз: ол шексіз, барлық нәрсені қамтиды; ол белгісіз және оны ұғып алу мүмкін емес; ортасы немесе шеті жоқ; ол мәңгілік және себепсіз; кеңістікте тіреу жоқ және назар аударуға ештеңе жоқ, және т.б.". Бұл мәтіндердің орталық тақырыбы – "Тоғыз Ғарыш" ілімі (Көріс Ғарышы, Мінез-құлық Ғарышы, Мандала Ғарышы, Бастама Ғарышы, Міндеттеме Ғарышы, Іс-әрекет Ғарышы, Жетістік Ғарышы, Деңгейлер Ғарышы, Жолдар Ғарышы және Жеме Ғарышы). Бұл практикалардың әрқайсысы буддалық тантраның ерекшеліктерімен байланысты, олардың барлығы адамның нағыз табиғатында кең және толық болып табылады. Сондықтан, санасының нағыз табиғатын түсінгендер үшін біртіндеп даму және тантрикалық практикалар қажет емес деп есептеледі. Мысалы, жаттығу үшін санада мандала жасаудың қажеті жоқ, себебі сананың нағыз табиғатын түсінгенде, барлық сезімдер мандала болып табылады. Сол сияқты, ритуалдық бастамадан өтудің қажеті де жоқ, өйткені өз табиғатыңды түсіну – бастаманың өзі. Осы тұрғыдан алғанда, Дзогчен тантрадан жоғары тұрады. Анспалдың атап көрсетуінше, "Аспан соңымен тең" (Nam mkha'i mtha' dang mnyam pa) сияқты кейбір Ғарыш сериясы тантралары "практикант үшін физикалық позалар немесе қимылдар, құрылымдалған медитациялық жаттығулар сияқты нақты техникаларды белгілемейді". Осы себепті, олар Ақыл сериясы тантраларымен ұқсас. Ғарыш сериясының бір бөлігі ретінде жиі топтастырылатын тағы бір дәстүр – Ваджра көпірі (rdo rje zam pa) дәстүрі. Бұл мәтіндерде Херукамен және үш Дакинимен байланысты көптеген тантрикалық ритуалдар бар. Алайда, Ваджра көпірі мәтіндеріне жасалған түсіндірмелерде бұл тантрикалық ритуалдар "негізгі практикаға, яғни ақыл табиғатын ұлықтауға арналған толықтыруға көмектесетін екінші дәрежелі практикалар болып табылады және тантрикалық садхананың ресми аясында жүзеге асырылмайды" екені көрсетілген. Бұл дәстүрдің маңызды тұлғасы – Дзэнг Дхармабодхи (1052-1168). Оның шәкірті Кун Бзанг Рдо Рже Ваджра көпіріне көптеген түсіндірмелер жазған. Бұл дәстүрдің негізгі тантрасы "Құпия Даналық" (Ye shes gsang ba) деп аталды. Келесі шумақ "rDo rje zam pa-да ойлаудың негізгі мазмұны ретінде түсіндірілді": Ваджра көпірі дәстүрінде "ойлау емес" деп те аталатын ақыл табиғатын ойлау, "төрт белгі" арқылы енгізілді, олар "ұғымсыздық (mi rtog pa), айқындық (gsal ba), қуаныш (bde ba) және алғашқы үштің біртұтастығы (dbyer mi phyed pa)" болып табылады. Ваджра көпірі мәтіндерінің кейбіреулері желдің (vayus) нәзік дене йогаларын да қолданады, бірақ олар салыстырмалы түрде қарапайым және "күш-жігерсіз" (rtsol bral) болып келеді, ал Сарма тантраларында кездесетін аяқталу сатысындағы жел йогаларымен салыстырғанда, олар төмен және дөрекі болып көрінеді.

The series of Space reflects the developments of the 11th–14th centuries and emphasizes "space" or "expanse" (klong). According to Sten Anspal this class of texts "is difficult to define or characterize uniformly" and "were not unified into a single system". Because of this, it has been seen either as nearly identical with the earlier Semde (Mind) Series, or as "occupying doctrinally a position between Mind and lnstruction Section." According to Anspal, "Space" in these texts "is used to describe aspects in which the individual's true nature of mind is analogous to space. For example, space is present everywhere and no effort is needed to reach it; it cannot be transcended: it is immense. encompassing everything: it is devoid of characteristics and cannot be apprehended; it is without center or periphery; it is eternal and uncaused; there is no support in space and nothing to focus on: and so forth." One of the central themes of these texts is the doctrine of "the Nine Spaces" (The Spaces of View, Behavior, Mandala, Initiation, Commitment, Activity, Accomplishment, Levels Paths, and Fruition). Each of these practices which refer to features of Buddhist tantra, is said to be spacious and complete within one's true nature and thus gradualist and tantric practices are seen as unnecessary for those who understand their mind's true nature. So, for example, there is no need to create a mandala in one's mind to practice, since when one realizes the true nature of mind, all perceptions are the mandala. Likewise, there is no need to go through ritual initiation, since realizing one's nature is already an initiation. In this sense, Dzogchen is seen as transcending tantra. As noted by Anspal, some Space Series tantras like Equal to the End of Sky (Nam mkha'i mtha' dang mnyam pa) "do not prescribe any particular techniques for the practitioner, such as physical postures or movements, structured meditative exercises, etc." In this sense, they are similar to Mind Series Tantras. Another tradition which is often grouped as part of the Space Series is the Vajra Bridge (rdo rje zam pa) tradition. These texts include numerous tantric rites connected with Heruka and three Dakinis. However, the commentaries on Vajra Bridge texts indicate that these tantric rituals are auxiliary practices that "are secondary to the main practice that is Great Perfection contemplation of the nature of mind, and which is not here practiced in the formalized context of Tantric sadhana." A key figure in this tradition is 'Dzeng Dharmabodhi (1052 1168). His student, Kun bzang rdo rje, wrote numerous commentaries on Vajra Bridge. The key Tantra of this tradition was entitled Secret Wisdom (Ye shes gsang ba). The following verse "was interpreted as the essential summary of the way of contemplation in the rDo rje zam pa":

In the Vajra Bridge tradition, contemplation of the true nature of mind, which was also referred to as "non meditation", was introduced through the use of "four signs", which "are the experiences of non conceptuality (mi rtog pa), clarity (gsal ba), bliss (bde ba) and the inseparability (dbyer mi phyed pa) of the first three as the fourth." Some of the Vajra Bridge texts also make use of subtle body yogas of winds (vayus), though they are relatively simple and "effortless" (rtsol bral) in comparison to the wind yogas of the completion stage found in the Sarma tantras, which are seen as inferior and coarse by the Vajra Bridge authors such as Kun bzang rdo rje.