Кіріспе

Үндістан философы

Падмападачарья – үнді философы, Ади Шанкараның шәкірті. Падмападаның өмір сүрген жылдары белгісіз, бірақ кейбір қазіргі зерттеулер оның өмірін 8 ғасырдың ортасына жатқызады; сондай-ақ, оның туралы ақпарат көбінесе әңгімелерден алынған. Оның Шанкараның тікелей шәкірті болғаны және одан жас болғаны белгілі. Падмапада – Пури Говардхана матасының алғашқы басшысы. Ол Керала штатының Триссур қаласында «Текке Матам» атты мата құрған деп есептеледі. Кералалықтар оның Веманниломға жататын Намбутири екеніне сенеді, бірақ мәтіндік деректерге сәйкес ол Оңтүстік Үндістанның Чола аймағынан шыққан. Падмапада, Сурешварамен бірге, Виварана түсіндірушілер мектебінің құрылуына әкелген идеяларды дамытты. Падмападаның шынайы жұмысының жалғыз сақталған туындысы – «Паñчападика». Дәстүр бойынша, бұл Шанкараның өзінің «Брахмасутрабхашьясына» түсініктеме беру туралы өтінішіне жауап ретінде жазылған, бірақ жазылғаннан кейін қызғанатын туысы жойған. Сақталған мәтін – Шанкараның түсініктемеден еске түсіре алған бөлігі деп есептеледі; әрине, жұмыстан қалғанның бәрі – алғашқы төрт афоризмге кеңейтілген түсініктеме. Падмападачарьяның өмірі – Гуру-Шишья қарым-қатынасының үлгісі. Падмападачарья үшін Гуру – барлығы, ал Гурудың бұйрығы – ең жоғары. Бірде ол өзеннің қарсы жағалауында болғанда, екінші жағында тұрған Шанкара оны шақырды, ал Падмападачарья, тіпті суға батуы мүмкін екенін ойламастан, жүре бастады, және ол басып өткен әр қадамда лотос гүлі пайда болып, оның аяқтарын суға батпаудан сақтады. Сондықтан ол Падма Пада – Лотос аяқтар деп аталды. Оның адалдығы Гуру мен Шишья қарым-қатынасын көрсетеді.

Паñчападика

Бұл еңбегінде Падмапада Шанкараның адхиаса ұғымының негізінде білімнің толық теориясын жасайды ("жаңсақ көрініс" – "бір нәрсенің санаға басқа нәрсе ретінде ұсынылуы" [Гримс, 602 б.]). Бұл ұғымды дамытып, кеңейтіп, талдап, сынға алып, Падмапада Адвайта Веданта эпистемологиясының негізін қалады. Падмападаның "айырмашылықты сынауы" да маңызды; ол jīva (эмпирикалық «мен») мен ātman (нақты, рухани «мен») арасындағы қарым-қатынастың түпнұсқаға шағылысу сияқты екенін айтты. Бұл шағылысу теориясына (пратибимбавада) сәйкес, jīva – абсолютті шындықтың (брахман/ātman) надандықта шағылысқан көрінісі. Бұл теория Падмападаның алдыңғыларының «менді» брахман емес деп жобалау қажеттігі туралы көзқарасынан, ағартушылықтың барлық нәрсенің брахман екенін түсінуге жетелеуіне әсер етеді: «Осылайша, jīva немесе «көзқанадағы бейне» – бұл Атман немесе түпкілікті бейнеден басқа ештеңе емес». (Гримс, 602 б.) Падмапада үшін, Шанкара үшін: «нақты Өзінді анықтау – уақытта болатын «мистикалық» тәжірибе мәселесі емес, керісінше, қарапайым тәжірибеңді мұқият және терең ойлау арқылы іздеу мәселесі». (Команс, 213 б.)

Негізгі мәтіндер

Падмападаның Паñчападикасы, аударған Д. Венкатрамия, Гаеквадтың шығыс сериясы 107 (Барода: Шығыстық институт, 1948)
Падмападаның Паñчападикасы, редакторлары С. Шрирама Састри және С. Р. Кришнамурти Састри (Мадрас: Мадрас үкіметі шығыс сериясы 155, 1958)

Екіншілік мәтіндер

Майкл Команс, "Кейінгі Веданта" (Брайан Карр және Индира Махалингам редакциялаған Азия философиясының серіктес энциклопедиясы. Лондон: Рутледж, 2001 ж. Джон Граймс, "Падмапада" (Роберт Л. Аррингтон [ред.] Философтарға серік. Оксфорд: Блэкуэлл, 2001 ж.) Дж. Н. Моханти, "Өзіндік пәнге айнала ала ма? (Самкараның «nāyam ātmā ekāntena avisaya» деген мәлімдемесі туралы ойлар)", "Индия философиясы бойынша эсселер" жинағында, Пурошоттама Билимория редакциялаған. Нью-Дели: Оксфорд университетінің баспасы, 2002 ж.