Этимология

Забадани атауы, Бекаа алқабында қоныстанған Забадаиои араб тайпасынан шыққан болуы мүмкін.

Шолу

Дамаскпен салыстырғанда, Аль-Забаданиде жазғы ауа райы шамамен 5–8 градусқа жұмсақ болады, бірақ желтоқсаннан ақпан айының соңына дейін суықтап, қар көп жауады, температура -10 градусқа дейін төмендейді. Жұмсақ жазғы ауа райы мен көркем көріністері француз отаршылдық үкіметін қаланы дәстүрлі жазғы курорт және таулы демалыс орны ретінде дамытуға ынталандырды. Осының арқасында қала туристер үшін де, Сирияның жазық жерлердегі қалаларынан, әсіресе жақын орналасқан Дамасктан және Арабия түбегінен келген ондаған мыңдаған адамдар үшін де танымал курортқа айналды. Аль-Забаданиден биік орналасқан көршілес Блудан да мыңдаған туристердің демалыс орны болып табылады. Блудан теңіз деңгейінен шамамен 1500 метр биіктікте жатыр. Аль-Забадани халқының көп бөлігі сүнниттер, сонымен қатар, христиандар да көптеп қоныстанған, олардың өз шіркеуі мен монастыры бар. Сирия азамат соғысына дейін Аль-Забадани қарқынды дамып, Дамаскпен тығыз байланыста болды. Соғыс нәтижесінде инфрақұрылым мен мүлікке зор зиян келді, қазір қайта құру жұмыстары жүргізілуде.

Климат

Аль-Забаданиде ыстық жазғы Жерорта теңізі климаты (Кеппен климаттық жіктелімі: Csa). Қыста жауын-шашын жаздағыдан көп жауады. Аль-Забаданидегі орташа жылдық температура шамамен жылына жауын-шашынның мөлшері болады.

Тарих

1838 жылы халық мұсылман және грек православты дінге есептелген. 1909 жылы Ж. Е. Ханауэр Забдани қаласының жанындағы Нэби Абдан қасиетті орнында мұсылман шаруалары құрметтейтін үлкен тас туралы естігенін мәлімдеді. 1974 жылы әл-Забданидегі үңгірден төрт сириялық еврей әйелінің денесі табылды. Олар Сириядан Ливанға, одан әрі Израильге қашу үшін контрабандистер тобымен келісім жасасқан. Денелер зорланған, өлтірілген және мүшелері қиратылған күйде табылған. Полиция сонымен қатар бұрынғы қырғынның құрбандары болған екі еврей баласының қалдықтарын да тапты. Сирия билігі алты адамның денесін Дамасктегі еврейлер геттосындағы ата-аналарының үйлерінің алдына қаптарға салып қойды.

Сириядағы азаматтық соғыс

Әл-Забадани Ливан шекарасында орналасқандықтан Сирия үкіметі үшін маңызды стратегиялық мақсат болып табылады. Иран үшін де стратегиялық маңызы зор, себебі ол кем дегенде 2011 жылдың маусым айынан бері «Хезболла» ұйымын жабдықтау үшін Ислам революциялық гвардиясының логистикалық хабы ретінде қызмет етіп келді. 2012 жылдың 18 қаңтарында Забадани 11 күнге созылған қанды шайқастан кейін еркін сириялық армияның (ЕСА) бақылауына өткен алғашқы қала болды. Сирия армиясы 11 ақпанда қаланың бақылауын қайта алды. 2012 жылдың шілде айының соңына қарай Забадани «Хезболла» мен Иран гвардиясының операциялық базасына айналды. Тамыз айында жергілікті күштер Забаданидің 70 пайызын қайтарып алды, тек бірнеше оқшауланған әскерлік бекеттер қалды. 2014 жылдың 28 ақпанында үкімет пен көтерілісшілер арасында бітімге келісім жасалды. Кейін бітім бұзылғаны және көтерілісшілер үкіметтік бекеттерге шабуыл жасағаны, ал үкімет қаланы қоршап, оққа болып тұрғаны хабарланды. 2014 жылдың 26 сәуірінде көтерілісшілер үкіметтік әскерлермен болған қатаң шайқастан кейін бас берді, Ливан шекарасындағы соңғы бекінісінен айырылды, бірақ бірнеше айдан кейін қаланың бақылауын қайта алды. Сирия армиясы мен «Хезболла» күштерінің ұзақ қоршауынан кейін, 2015 жылдың қыркүйегінде БҰҰ делдалдығымен келісімге қол қойылды, оған сәйкес көтерілісшілер қаладан кезең-кезеңімен шығарылды және бақылау 2017 жылдың 19 сәуірінде Сирия үкіметіне қайтарылды.