Кіріспе

Мидың қарыншаларының қабынуы

Вентрикулит – мидың қарыншаларының қабынуы. Қарыншалар мидың бойымен ми-жұлын сұйықтығын сақтап, айналдыруға жауапты. Вентрикулит қарыншалардың инфекциялануынан туындайды, бұл ісінуге және қабынуға әкеледі. Бұл әсіресе сыртқы қарыншалық дренаждар және интравентрикулярлық стенттері бар науқастарда жиі кездеседі. Вентрикулит әртүрлі қысқа мерзімді симптомдар мен ұзақ мерзімді салдарына себеп болуы мүмкін, егер ерте емделмесе, бас ауруы мен бас айналудан бастап, есінен тануға және өлімге дейін соғуы мүмкін. Науқасты түпкілікті инфекциядан құтқару үшін тиісті антибиотиктердің комбинациясы қолданылады. Қазіргі кездегі вентрикулитке қатысты зерттеулердің көп бөлігі ауруды анықтау және оның себептерін зерттеуге бағытталған. Бұл осы саланың одан да дамуына мүмкіндік береді. Сондай-ақ, бұл ауруды емдеу және алдын алу жолдарына көп көңіл бөлінуде, бұл аурудың таралуын және қауіптілігін азайтуға көмектеседі.

Себеп

Вентрикулит қарыншалардың инфекциялануынан туындайды, бұл қабықшаларда иммундық реакцияны тудырады, ал ол өз кезегінде қабынуға алып келеді. Шындығында, қарыншалардың қабынуы – бастапқы инфекцияның немесе патологияның салдары. Негізгі инфекция түрлі бактериялар немесе вирустар арқылы дамиды. Деректерге сүйенсек, стафилококктар инфекцияның басты бактериялық себебі болып табылады және қарыншалардың қабынуының 90% жағдайында кездеседі, бірақ көбінесе инфекция қарыншаларға қалай енгені алаңдатады. Ми табиғи түрде инфекциядан қорғалған. Қан-ми тосқауылы мидың сезімтал аймақтарына патогендердің енуіне кедергі келтіреді. Алайда, ауруханада осы табиғи қорғаныс бұзылғанда, ми түрлі зиянды бактериялар мен вирустарға ұшырайды. Инвазивті ми хирургиясынан өткен немесе басқа да процедуралар жасаған пациенттер вентрикулитке шалдығу қаупі жоғары. Операциядан кейін қарыншалардың қабынуын жиі кездесетіндігіне байланысты екі процедура жан-жақты зерттелді. Бірінші топқа, дәрігерлерге бас ішілік қысымды төмендету үшін сыртқы қарыншалық дренаж орнатылған пациенттер кіреді. Дренаждың орнатылу мерзімі қажеттілікке қарай өзгереді, бірақ дренаж қанша уақыт орнатылса, инфекцияға шалдығу ықтималдығы соншалықты артады. Екінші топқа, бас ішілік стент орнатылған пациенттер кіреді. Екі топтың да пациенттері жалпы халыққа қарағанда қарыншалардың қабынуына бейім, бірақ қарыншалардың қабынуының жиі дұрыс диагноз қойылмайтындығына байланысты жеткілікті дәлелдер жоқ. Сыртқы қарыншалық дренаж орнатылған пациенттердің шамамен 25% -і инфекциялық менингит немесе қарыншалардың қабынуымен ауырады. МРТ осындай көрсеткіштерді анықтауда өте тиімді және сезімтал екені хабарланды, тіпті ерте сатысында да. Пациентте қарыншалардың қабынуының белгілері анықталғаннан кейін, дәрігер қарыншалардың қабынуының себебін анықтау үшін нақтырақ және пайдалы диагноз қоюға тырыса алады. Бұл ми-жұлын сұйықтығының үлгісін алу арқылы жасалады, көбінесе омыртқалық пункция немесе бел пункциясы деп аталатын процедура арқылы. Сыртқы қарыншалық дренаж орнатылған пациенттерде ми-жұлын сұйықтығын дренаж шығысынан алуға болады. Сұйықтық үлгісі алынғаннан кейін, кез келген патогенді немесе инфекциялық агентті анықтау үшін грамм бояуымен бірнеше тесттер жүргізіледі. Тест патогеннің антибиотиктерге төзімділігін де анықтайды. Қарыншалардың қабынуының вирус немесе бактерия тудырғанын анықтағаннан кейін, дәрігерлер қабыну мен инфекцияны тиімді емдеуге мүмкіндік алады. Бұл процедура тиімді, бірақ қабынуға себеп болатын анаэробты организмдерді оқшаулауға сирек мүмкіндік береді, бұл одан әрі зерттеулер мен процедуралық дамуға түрткіс береді. Менингит пен қарыншалардың қабынуы ұқсас белгілермен көрінеді және көбінесе бірге дамиды, бірақ бұл екі түрлі ауру, сондықтан дәрігерлер оларды ажырата білуі керек. Менингит – орталық нерв жүйесінің қорғаныш қабығының, яғни ми қабығының қабынуы. Екі қабынудың ұқсас патологиялары мен себептері болғандықтан, оларды химиялық тесттер арқылы ажырату қиын, бірақ МРТ және КТ сканерлерінде өте әртүрлі визуалды эффектілер байқалады, сондықтан оларды пациентте қарыншалардың қабынуы бар екенін немесе менингит сияқты басқа ұқсас жағдайға шалдыққан жоқпынын растау үшін қолдану қажет.

Емдеу

Вентрикулитті емдеу өте маңызды. Егер емделмесе, мидың ауыр зақымдануына, тіпті кейбір жағдайларда өлімге әкелуі мүмкін. Қазіргі уақытта вентрикулитті емдеудің жалғыз қолданылатын әдісі – қабынуға себеп болатын инфекцияны жоюға бағытталған антибиотиктермен емдеу. Әдетте, дәрігер пациентке кең спектрлі антибиотиктер тағайындайды, бұл симптомдарды басқару және ми-жұлын сұйығының сынамалары талданатын кезде инфекцияны бақылау үшін жасалады. Егер нақты бактериялық немесе вирус аниқталса, дәрігер емдеуді тиісінше өзгертеді. Қай антибиотиктердің тиімді екені және препараттарды қалай енгізудің ең жақсы жолдары (мысалы, көктамырға, ауызға және т.б.) туралы пікірталас бар, бірақ препараттардың тиімділігі ми-жұлын сұйығына инвазивті емес жолмен енудің қиындығымен шектеледі. Егер бас ішілік қысым қауіпті деңгейге жетсе, пациенттен ми-жұлын сұйығын шығару қажет болуы мүмкін. Сыртқы қарыншалық дренаждар бас ішілік қысымды басқару және бақылаудың ең көп қолданылатын тәсілдерінің бірі болып табылады, бірақ мұндай инвазивті процедурамен бірнеше тәуекелдер байланысты, соның ішінде қосымша инфекцияға шағу қаупі бар. Вентрикулиттің алдын алуға бағытталған көптеген зерттеулер жүргізілуде. Миға қатысты кез келген процедураны ең жоғары сақтықпен орындау өте маңызды, өйткені мидағы инфекциялар өте қауіпті және өлімге әкелуі мүмкін. Мұндай процедуралардан өткен пациенттердің жағдайы бірнеше күн бойы мұқият бақыланады, инфекцияның жоқтығын тексеру үшін және тіпті кішкентай бас ауруының кез келген жағдайы да қатаң бағаланады. Сондай-ақ, инфекцияның және одан кейін туындайтын вентрикулиттің бар екенін көрсететін маңызды өзгерістерді байқау үшін пациенттердің бас ішілік қысымын жеткілікті жиі бақылау қажет. Дегенмен, инфекцияға әкелуі мүмкін болғандықтан, қысымды тым жиі өлшемеу керек.

Қазіргі зерттеулер

Қарыншашалар қабынуының (вентрикулиттің) нақты анықтамасы болмағандықтан, осы қауіпті жағдай туралы көп мәселелер әлі де белгісіз. Мененит немесе энцефалит сияқты басқа ұқсас жағдайлар жан-жақты зерттелген, ал вентрикулит – қарыншашалардың қабықшасының қабынуымен сипатталатын жағдайлардың кең ауқымды тобы. Медициналық қоғамдастықта қабылданып, бекітілген нақты анықтаманың болмауы зерттеулердің өркендеуін тежейді. Зерттеушілер, қандай топтарға басымдық беру керектігін анықтау үшін, вентрикулит диагнозы қойылған адамдар туралы және олардың аурудың қалай дамитыны туралы толыққанды ақпарат жинау керек. Мағынасы, медициналық қоғам әрбір жағдай бойынша мүмкіндігінше көп мәліметтерді жинап, одан кейін жалпылама қорытындылар жасауы тиіс.

Емдеу және алдын алу

Қазіргі уақытта вентрикулитті қалай анықтау керек және ол кімдерге әсер етеді туралы өте аз мәлімет бар, сондықтан алдын алу әдістері туралы одан да аз білеміз. Емдеу кез келген инфекцияға қатысты белгілі бір деңгейде стандартты болғанымен, алдын алу мүлдем басқа мәселе. Бір танымал теория – инфекцияның алдын алу мақсатында сыртқы қарыншалық дренаждар немесе қарыншалық стенттер орнатылған кезде профилактикалық антибиотиктерді қолдану. Алайда, бұл зерттеулердің нәтижелері стандартталған хаттаманың болмауына байланысты көбінесе шешімсіз болып шықты, антибиотиктерді алдын алу шарасы ретінде қолданудың айтарлықтай пайдасы жоқ екенін көрсетті.