Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Суле пагодасы () – Янгон қаласының орталық бөлігінде орналасқан бірмалық будда ступасы. Ол қаланың ортасындағы маңызды кеңістік және қазіргі бірма саясатының, идеологиясының және географиясының құрамдас бөлігі. Аңыз бойынша, ол Будда заманында Шведагон пагодасынан бұрын салынған, демек, 2600 жылдан астам тарихқа ие. Бірма аңызында Шведагон пагодасының орны қазір Суле пагодасы тұрған жерде мекендеген ежелгі наттан ашылуы сұралған делінеді. Суле пагодасы Янгон және бірма саясатының басты орталығы болды. Ол 1988 жылғы көтерілістерде, 2007 жылғы шафран революциясында және 2021 жылғы көктем революциясында бас қосу орыны қызметін атқарды. Пагода Янгон қаласының мұра тізіміне енгізілген.
Famous Buddhist Pagoda in Yangon, Myanmar
The Sule Pagoda (; ) is a Burmese Buddhist stupa located in the heart of downtown Yangon, occupying the centre of the city and an important space in contemporary Burmese politics, ideology and geography. According to legend, it was built before the Shwedagon Pagoda during the time of the Buddha, making it more than 2,600 years old. Burmese legend states that the site for the Shwedagon Pagoda was asked to be revealed from an old nat who resided at the place where the Sule Pagoda now stands. The Sule Pagoda has been the focal point of both Yangon and Burmese politics. It has served as a rallying point in the 1988 uprisings, 2007 Saffron Revolution and 2021 Spring Revolution. The pagoda is listed on the Yangon City Heritage List.
Ступа
Суле пагодасы ступаның түпнұсқа үнді құрылымын қамтиды, ол бастапқыда қасиетті реликвия төбешігінің нысаны мен қызметін қайталау үшін қолданылған. Алайда, бірма мәдениеті үндік ықпалдан тәуелсіздікке ие болған сайын, жергілікті сәулеттік формалар пагоданың пішінін өзгерте бастады. Пагодада Будданың шашының бір тобуы сақталған деп есептеледі, Будданың өзі осы шашты бірмалық саудагерлер Трапуса мен Бахаликаға сыйлаған делінеді. Алтын қондырғысы бар күмбезді құрылыс қаланың көкжиегіне қарай көтеріліп, қалалық пейзажға ерекшелік қосады.
The Sule Pagoda incorporated the original Indian structure of the stupa, which initially was used to replicate the form and function of a relic mound. However, as Burmese culture became more independent of the Indian influences, local architectural forms began to change the shape of the pagoda. It is believed to enshrine a strand of hair of Lord Buddha that the Buddha himself is said to have given to the two Burmese merchant brothers, Trapusa and Bahalika. The dome structure, topped with a golden spire, extends into the skyline, marking the cityscape.
Тарих және аңыз
Бірма аңызына сәйкес, қазір Суле пагодасы тұрған жерде бұрын Суларата (Суле Наты) есімді қуатты наттың (рухтың) мекені болған. Наттардың патшасы Сакка, аңызға айналған Оккалап патшаға көмектесуді қалап, Будданың қасиетті шашы үшін киелі орын салдыруға ниеттенген. Бұл оқиғалар тым ерте заманда болғандықтан, тіпті Сакка да бұрынғы үш Будданың қасиетті мүліктерін қайда жерлегенін нақты білмеген. Алайда, Суле Наты, оның қабақтарын ұйықтау үшін ағаштармен тіреуге тура келгендей қарт болған, осы ұлы оқиғаның куәсі болған. Сондықтан Оккалапа сарайындағы құдайлар, Наттар мен адамдар Суле Натқа жиналып, оның орнын сұрады, ол содан кейін еске түсірді. Суле пагодасын Янгонның орталығына айналдырған – Бенгал инженерлерінің лейтенанты Александр Фрейзер, ол 19 ғасырдың ортасында британдықтар басып алғаннан кейін Янгонның қазіргі көше жоспарын жасаған. (Лейтенант Фрейзер өзінің есімін Фрейзер көшесіне, қазіргі Анавратта көшесіне берген, ол әлі де Янгонның маңызды көшелерінің бірі). Бұл Мон стиліндегі шеди (пагода), сегізбұрышты пішінде, әр қабырғасы 7,32 метрлік, биіктігі 43,89 метрге жетеді. Пагодадағы барлық нысандардың ішінде патшайым Шин Саубу (1453–1472) оны қазіргі көлеміне дейін кеңейткеннен басқа, ештеңе жүз жылдан аспайды. Шедінің айналасында түрлі өлшемдегі және жасалған уақыты әртүрлі он қола қоңырау орналасқан, олардың бетінде сыйлағандардың есімдері мен сыйлықтарының уақыты жазылған. Пагоданың атына қатысты әртүрлі түсіндірмелер бар, олардың сенімділігі де әртүрлі: аңыз бойынша, Оккалапа мен құдайлар Сингатура төбесінің орнын сұрағанда, оны «су вай» деп атаған, яғни «жиналыңыз», және сол оқиғаны еске алу үшін пагода салынған; тағы бір аңыз оны «су ле» – яғни жабайы бұталармен байланыстырады, олармен қапталған деп есептеледі, ал аңызға жатпайтын ұсыныстар оны пали тіліндегі «cula» – «кішкентай» және «ceti» – «пагода» сөздерімен байланыстырады.
According to Burmese legend the site where the Sule pagoda now stands was once the home of a powerful nat (spirit) named Sularata (the Sule Nat). The king of the Nats, Sakka, wished to help the legendary king Okkalap build a shrine for Lord Buddha's sacred hair relic on the same site where three previous Buddhas had buried sacred relics in past ages. Unfortunately, these events had happened so long ago that not even Sakka knew exactly where the relics were buried. The Sule nat, however, who was so old that his eyelids had to be propped up with trees in order for him to stay awake, had witnessed the great event. The gods, Nats and humans of the court of Okkalapa therefore gathered around the Sule nat and asked him the location, which he eventually remembered. The Sule Pagoda was made the center of Yangon by Lt. Alexander Fraser of the Bengal Engineers, who created the present street layout of Yangon soon after the British occupation in the middle of the 19th century. (Lt. Fraser also lent his name to Fraser Street, now Anawrattha Street and still one of the main thoroughfares of Yangon). It is a Mon style chedi (pagoda), octagonal in shape, with each side 7.32 m long; its height is 43.89 m. Except for the chedi itself, enlarged to its present size by Queen Shin Sawbu (1453–1472), nothing at the pagoda is more than a little over a century old. Around the chedi are ten bronze bells of various sizes and ages with inscriptions recording their donors' names and the dates of their dedication. Various explanations have been put forward for the name, of varying degrees of trustworthiness: according to legend it was called su way, meaning "gather around", when Okkapala and the divine beings inquired about the location of Singattura Hill, and the pagoda was then built to commemorate the event; another legend connects it su le, meaning wild brambles, with which it was supposedly overgrown, and a non legendary suggestion links it to the Pali words cula, meaning "small" and ceti, "pagoda".
Орналасқан жері
Суле пагодасы Янгон қаласының орталығында орналасқан және қаланың экономикалық және қоғамдық өмірінің маңызды бөлігі болып табылады. 1988 және 2007 жылғы наразылықтар барысында Суле пагодасы үкіметке қарсы және демократия жақтастарының бас қосып, жиналатын ортасы болды.
The Sule Pagoda is located in the center of downtown Yangon and is part of the city's economic and public life. During the 1988 and 2007 protests, the Sule Pagoda was a functional meeting point for anti government and pro democracy protesters.
Мьянма саясатындағы рөлі
8888 көтерілісі кезінде пагода, орналасқан жері мен символдық мағынасы ескеріліп, ұйымдастыру және жиналу орталығы ретінде таңдалды. 2007 жылы шафран революциясы барысында Суле пагодасы демократия жақтастарының наразылық акциялары үшін тағы да жиналу орталығы болып пайдаланылды. Мыңдаған будда монахтары пагоданың төңірегінде дұға жасады. Аса қасіреттісі, 1988 және 2007 жылдары Суле пагодасы наразылық білдірушілерге қарсы Бирма үкіметінің қатыгездікпен жауап бергенін көріп, алғашқы куәгері болды.
During the 8888 Uprising, the pagoda was an organizing point and destination selected on the basis of its location and symbolic meaning. In 2007, during the Saffron Revolution, the Sule Pagoda was again utilized as a rallying point for the pro democracy demonstrations. Many thousands of Buddhist monks gathered to pray around the pagoda. Sadly, in both 1988 and 2007, the Sule Pagoda became the first place to witness the brutal reaction by the Burmese government against the protesters.