Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Species of mammal
Зебра дукері (Cephalophus zebra) – негізінен Либерияда, сондай-ақ Пил құйрық жағалауында, Сьерра-Леонеде және кейде Гвинеяда таралған шағын антилопа.
The zebra duiker (Cephalophus zebra) is a small antelope found primarily in Liberia, as well as the Ivory Coast, Sierra Leone, and occasionally Guinea.
Таксономия және этимология
Зебра дукерінің ғылыми атауы – Cephalophus zebra. Бұл дукер Cephalophus туысы мен Bovidae тұқымдасының ішіне жатады. Оны алғаш 1838 жылы британдық зоолог Джон Эдвард Грей «Табиғи тарих жылнамасында» сипаттаған. Көшеттеме түрлері анықталмаған. Туыс атауы, жаңа латын тіліндегі «cephal» – бас, және грек тіліндегі «lophos» – қырлы немесе төбе деген сөздердің бірінен шыққан болуы мүмкін. «Zebra» деген сөз, осы дукердің зебраға ұқсас болуын көрсетеді, себебі оның денесінде арқа бойында жолақтар бар. «Дукер» сөзі африкаанс тіліндегі «duik» немесе голланд тіліндегі «duiker» сөздерінен шыққан, екеуі де «суға батушы» деген мағынаны білдіреді. Либерияда зебра дукерін жергілікті халық «белгілі елік» деп атайды. 2001 жылғы филогенетикалық зерттеу Cephalophus туысын үш ерекше тарамға бөлді: алып дукерлер, Шығыс Африкалық қызыл дукерлер және Батыс Африкалық қызыл дукерлер. Дегенмен, екі түрдің – зебра дукері мен Аддерс дукерінің статусы күмәнді болып қалды. 2012 жылы Анн Р. Джонстон (Орлеан университеті) және оның әріптестері митохондриялық талдау негізінде Cephalophinae (дукер) суботбасының кладограммасын құрастырды. Олар «алып дукер» тобында, бухта дукері мен Джентинк дукерінің бір клад құрайтынын, ал зебра дукері осы кладтың туысы екенін көрсетті. Сол сияқты, Эббот дукері мен сары арқалы дукер Сильвикапраның туыс кладын құрайды. Бухта дукері мен Джентинк дукері, шамамен 2,5 миллион жыл бұрын Плейстоцен дәуірінде пайда болған болуы мүмкін.
The scientific name of the zebra duiker is Cephalophus zebra. The bay duiker is classified under the genus Cephalophus and the family Bovidae. It was first described by British zoologist John Edward Gray in 1838 in Annals of Natural History. No subspecies are identified. The generic name probably comes from the combination of the New Latin word cephal, meaning head, and the Greek word lophos, meaning crest. The specific name zebra pertains to the striking resemblance this duiker bears to the zebra due to the presence of dorsal stripes. The word "duiker" comes from the Afrikaans word duik, or Dutch duiker both mean "diver". The zebra duiker is locally known as the marking deer in Liberia. A 2001 phylogenetic study divided Cephalophus into three distinct lineages: the giant duikers, east African red duikers and west African red duikers. However, the status of two species, the zebra duiker and the Aders' duiker, remained dubious. In 2012, Anne R. Johnston (of the University of Orleans) and colleagues constructed a cladogram of the subfamily Cephalophinae (duiker) based on mitochondrial analysis. They showed that within the "giant duiker" group, the bay duiker formed a clade with Jentink's duiker, and the zebra duiker is sister to this clade. Similarly, Abbott's duiker and yellow backed duiker form a clade sister to Sylvicapra. The bay duiker and Jentink's duiker probably evolved during the Pleistocene, less than 2.5 million years ago.
Тіршілік ету ортасы
Зебра дуикерлері көбінесе жазық дамыған жерлердегі біріншілік ормандарда, әсіресе кеңістіктер мен орман шеттері бойында тіршілік етеді. Олар Африканың орталық-батыс бөлігіндегі орманды аймақтарда ең көп кездеседі. Сирек болғанымен, оларды төбелі және аласа тау ормандарында да кездестіруге болады.
Zebra duikers live in lowland primary rainforests, particularly by clearings and along forest margins. They are most commonly found in forested areas of the midwestern parts of Africa. They can less commonly be found in hill and low mountain forests.
Диета
Олар негізінен жемістермен, жапырақтармен және тұқымдармен қоректенеді. Сирек болғанымен, олардың кейде кеміргіштерді жейтініне дәлелдер бар. Олардың нығайтылған мұрын сүйектері кейбір жемістердің қабығын жаруға мүмкіндік береді.
They are ruminants which feed primarily on fruit, foliage, and seeds. Though rare, there is evidence that they may eat rodents on occasion. Their reinforced nasal bones enable them to crack open the hard exterior of certain fruits.
Көбею
Жүктілік мерзімі 221-ден 229 күнге дейін созылады, ал аналық туғаннан кейін шамамен 10 күн өткен соң қоспаққа дайын болады. Анасы бір ретте бір ғана бала туады. Жаңа туған баланың салмағы 1270-тен 1550 граммға дейін жетеді. Туғаннан кейінгі алғашқы он күнде, сүттену кезеңінде, жаңа туған бала күніне шамамен 94 грамм өседі. Одан кейін өсу қарқыны күрт төмендейді. Аналықтары 9-12 айда, ал аталықтары 12-18 айда жыныстық жарақатқа жетеді. Сефалофус зебра – диплоидты саны 2n=58 болатын жалғыз дуикер түрі.
The gestation period is anywhere from 221 to 229 days and the female is receptive to mating about 10 days after parturition. The mother will only birth one calf at a time. A newborn can weigh from 1270 to 1550 g at birth. During the first ten days after birth, referred to as the lactation period, a newborn grows at a rate of about 94 g/day. After that, the growth rate decreases considerably. Females reach sexual maturity at 9–12 months of age and males reach sexual maturity at 12–18 months. Cephalophus zebra is the only duiker species with the diploid number 2n=58.
Әлеуметтік мінез-құлық
Зебра дуйкерлері тұтқындық жағдайда күндізгі белсенділік көрсетеді, бірақ табиғатта көбінесе түнгі белсенді болады. Олар жалғыз өмір сүретін жануарлар, көбейту мақсатында жұптар құрайды. Еркек және ұрғашы екеуі де жас ұрпақты және өздерінің қоныс аумағын қорғауға қатысады. Оларға тән ерекшеліктерге жолақтар және қалыңдаған мұрын/маңдай сүйектері жатады. Жолақтар дененің осал бөлігі – құрсақ аймағына тиетін зиянды азайтуға көмектеседі. Сонымен қатар, жолақтар кейбір жыртқыштарға олардың сыртқы пішінін анықтауды қиындатуы мүмкін. Мұрын сүйектері төбелестер кезінде күшті соққылардан қорғайды.
Zebra duikers have displayed diurnal activity when living in captive situations, but mostly nocturnal in the wild. They are solitary animals that form pair bonds for breeding purposes. Both the male and female participate in the defense of young and home range. Adaptations include stripes and thickened nasal/frontal bones. The stripes may reduce injury to the more vulnerable abdominal area. The stripes may also make it more difficult for some predators to identify by breaking up the outline of their forms. The nasal bones allow for protection against blunt force during altercations.
Экономикалық маңызы
Олар ет үшін аң аулау нысаны болып табылады. Олардың терісі және жеуге жарамсыз басқа да бөліктері адамдар тарапынан қолданылуы мүмкін.
They are hunted for bush meat. Their hides and other inedible parts can also be utilized by humans.
Қорғау
IUCN оларды орманның кесуі, мекендеу ортасының жоғалуы және олардың таралған аймағында шамадан тыс аулау салдарынан осал деп санайды. Зебра дукерлері Африка барысы, Африка алтын мысығы, тау питоны және тәжді бүркіт сияқты жыртқыштардың негізгі жемі болып табылады. Сонымен қатар, кейбір бабуин мен шимпанзелер зебра дукер сияқты шағын антилопаларды аулайды, кейбір топтардың ет жеуге бейімділігі байқалған. Зебра дукері қоршаған ортаның өзгеруіне ең нашар бейімделетін дукер түрі деп сипатталған, осылайша оның жойылу қаупіне ұшырауының ең жылдам (және ең жоғары) ықтималдығы бар. Жалпы саны шамамен 28 000 жеке тұлғаға бағаланады. Бұл бағалаудың жоғары екеніне сенімді және одан әрі төмендеу үрдісі жалғасуда. Бұрын кеңінен таралған, қазір қорғалатын аумақтарда, әсіресе Сьерра-Леонедегі Гола ұлттық паркінде, Либериядағы Сапо ұлттық паркінде және Кот-д'Ивуардағы Тай ұлттық паркінде жиі кездеседі. Қорғауға ең мұқтаж аймақтарды анықтау мақсатында жүргізілген зерттеуде Гвинеяның Зиама классификацияланған орманның қорғалмаған аймағында бір зебра дукері анықталды. Аталған аймақ ұлттық парк мәртебесін алуды қарастырып жатыр және қазіргі уақытта сирек немесе қауіп төндіретін көптеген түрлерге мекен жай болып табылады.
They are considered Vulnerable by the IUCN due to deforestation, loss of habitat, and overhunting within its range. Zebra duikers are common prey to African leopards, African golden cats, rock pythons, and the crowned eagle. Additionally, some baboons and chimpanzees will hunt small antelope, such as the zebra duiker, with some troops being observed to have a preference for eating meat. The zebra duiker has been described as the one duiker species that is the least capable of adapting to environmental changes, thus granting it the fastest chance (and highest potential) to become extinct. The wild population is estimated at 28,000 individuals. This estimation is believed to be high, and continues to decline. Having once been more widespread, it is now more common in protected areas, in particular the Gola National Park in Sierra Leone, Sapo National Park in Liberia, and Taï National Park in Ivory Coast. In a study conducted to identify areas of greatest conservation need, one zebra duiker was identified in an unprotected area of the Ziama Classified Forest of Guinea. This area is under consideration for classification as a national park, currently serving as a home to many other species categorized as rare or threatened.