Кіріспе

L'incantesimo - итальяндық композитор Итало Монтемеццидің бір актілі қысқа операсы. Оның либреттосын драматург Сем Бенелли жазды, ол бұрын композитормен оның ең танымал операсы «L'amore dei tre re» жұмысында бірлесіп жұмыс істеген еді. Бенелли мәтінді 1933 жылы аяқтады, ал Монтемецци партитура жұмысын бастады, бірақ композитордың Муссолини үкіметімен болған жағымсыз қарым-қатынасы Италияда шығармашылық жұмыс істеуге қолайсыз жағдай туғызды. Монтемецци 1943 жылдың жазында Беверли-Хиллсте, АҚШ-та 10 жылдық сапарда болған кезде «L'incantesimo» жұмысын қайтадан бастады. Партитура аяқталғаннан кейін ол оны NBC симфония оркестріне ұсынды, олардың оркестріне деген құрметін білдірді.

Өнер тарихы

L'incantesimo алғаш рет 1943 жылғы 9 қазанда Нью-Йорк қаласында телеарнада көрсетілді. Композитор NBC симфониялық оркестріне дирижерлік етті. Операның сахналық тұсаукесері 1952 жылғы 9 тамызда Италияның Верона қаласында Монтемецци қайтыс болғаннан кейін бірнеше ай өткен соң өтті. Келесі жылы L'incantesimo итальяндық радиода орындалды және 1954 жылы эфирге таратылды. 2007 жылғы 13 қарашада Нью-Йорктегі ұмытылған веризм туындыларын жаңғыртуға арналған Teatro Grattacielo тобы Манхэттендегі Эвери Фишер залында L'incantesimo концерттік қойылымын ұйымдастырды. Питтсбургте, Пенсильвания штатында Карнеги өнер мұражайының мүсін залында Питтсбург опера театры 2010 жылғы 12, 13 және 14 ақпанда Бернард Макдональдтың жетекшілігімен және Джонатан Итонның режиссерлігімен қойылды (бұл туындының Америкадағы толыққанды сахналық қойылымы деп есептеледі). Орындаушылар құрамына Фолько рөлінде Дэниел Тедт, Жизельда рөлінде Анна Сингер, Ринальдо рөлінде Рик Фурман және Саломон рөлінде Крейг Прибе кірді. Операның жазылуы кеш болғанына қарамастан, оның музыкалық стилі итальяндық лириканы Вагнер мен Рихард Штраустың оркестрлік тәсілдерімен үйлестіре отырып, кеш романтикалық дәстүрде берік орныққан.

Қысқаша мазмұны

Оқиға Орта ғасырлардағы Фолконың қыстарындағы сарайда өтеді. Фолко, мақтаныш пен иелік етуші адам, Ринальдоны шақырды, бірақ қар жауғанын байқап, ескі досының келмейтініне алаңдайды. Ринальдо Фолконың әйелі Жизельданы жақсы көретін және оған үйленгісі келетін. Жизельда Фолкодан неліктен өзінің бұрынғы махаббатын шақырғанын сұрайды, оны ол үйлену тойынан бері көрмеген. Фолко оған Ринальдомен бірге сиқыршы алып келе жатқанын айтады, онымен ол сол күні аң аулау кезінде болған алаңдататын кездесудің мағынасын айта алады деп үміттенеді. Ақыры Ринальдо пайда болады, онымен бірге құпия некромант Соломоне. Фолко оларды жылы қарсы алады және өзінің ариясында "Allora ascolta! " деген әңгімесінде ол қарлы орманнан қасқырды қуып бара жатып, көзін көтеріп, бет-әлпеті Жизельданыкіне ұқсас ақ бозды көрді. Ол аң-таң болып, қайғылы көздері мейірім сұрап жалбарынған аңды пышақпен ұрды да, қорқып, орманға қашып кетті. Соломоно Фолконың Жизельдаға деген махаббатын сақтап қалу үшін орманға қайта оралып, жараланған есекті тауып, оны Гизелданың өзі сияқты сүйіспеншілікпен қамалға алып кетуге тиіс екенін түсіндіреді. Фолко сиқыршыны бұл іске қол жеткізе алатынына сендіреді. Фолко кеткеннен кейін Ринальдо Гизелдаға өзінің оған деген сүйіспеншілігін ешқашан ұмытпайтынын, керісінше, үйінің жалғыздығында оған қарап, оны өзінің барлық адамдары сияқты ұстағанын айтады. Жизельда Ринальдоны сөгіп, бірақ ол махаббат кез-келген нәрсені жүзеге асыра алатынына сендіреді, сондықтан ол оның болатынына күмәндана алмайды. Бірақ Жизельда оның ыстық ықыласына күліп қояды. Махаббат бәрін істей алады ма? Олар терезеден қараған қыстың бағын көктемге айналдыра ала ма? Егер махаббат солай істей алса, ол оған айтады, сонда оған сенеді. Бірақ Соломон: "Егер сүйсең, көктемді көресің" деп жауап береді. Фолко енді қайта оралды. Ол орманнан қызылшаның денесін таппады, және құпиялы түрде, қазір Гизелданы көре алмайтындай көрінеді, бірақ ол тұрған жерде жатқан қызылшаның денесін көреді. Кенеттен бақ гүлдейді, ал Жизельда оның сұлулығы туралы ән шырқап, Ринальдоның махаббатына бой алдырады.

Жазу

1943 жылғы түпнұсқа радио хабарламасының жеке жазбалары жылдар бойы айналып келді. Бұл орындау 1999 жылы International Record Collectors Club лейблінде «Verismo операларынан естеліктер» 4-томдық альбомының бір бөлігі ретінде жарық көрді. Онда Александр Свед Фолько, Вивиан Делла Кьеза Жизельда, Марио Берини Ринальдо және Вирджилио Лазари Соломон рөлінде орындады.