Кіріспе

"Tombstone Blues" – американдық әнші-құрастырушы Боб Диланның алтыншы студиялық альбомы Highway 61 Revisited (1965) альбомындағы екінші трек. Әнді Дилан жазған, ал продюсері – Боб Джонстон. Ән туралы сыншылардың пікірлері, оның Вьетнам соғысы мен АҚШ президенті Линдон Бэйнс Джонсонға сілтеме жасайтынын көрсетеді. "Tombstone Blues" әнінің он екі нұсқасы 1965 жылдың 29 шілдесінде жазылды. Осы нұсқалардың соңғысы келесі айда Highway 61 Revisited альбомында жарық көрді. Ән музыка сыншыларынан жоғары баға алды, олар әннің мәтінін, музыкасын және орындалуын мақтап айтты. Альбомдық нұсқасы мен жазылған басқа нұсқалары бірнеше жинақ альбомдарға енгізілді. Диланның ресми сайтында 1965 жылдан 2006 жылға дейінгі 169 концерттік өнер көрсетулері тізімделген. Концерттік нұсқалары Real Live (1984), MTV Unplugged (1995) және Shadow Kingdom (2023) альбомдарында жарияланды.

Өмірбаян және жазу

Боб Дилан "Like a Rolling Stone" әнін 1965 жылдың маусым айының ортасында жазды, продюсері Том Уилсон болды. 1965 жылдың 29 шілдесінде Нью-Йорктегі 799 Седьма авенюде орналасқан Columbia Studio A студиясында он екі нұсқа жазылды. Дилан ән шырқады, гитара мен гармоникада ойнады, оған гитарада Майк Блумфилд, фортепианода Пол Гриффин, органда Ал Купер, бас-гитарада Джо Мачо және барабанда Бобби Грег сүйемелдеді. Сынақшы Энди Гилл әннің құрылымын "а/а/а/б, ддк/б ұйқас схемасына сәйкес төрт тармақты шумақтар жұптары" деп сипаттайды. Әннің студиялық нұсқасында алты қайырым бар, олардың бесеуі бірдей сөздерден тұрады, ал біреуі сәл өзгеше. Бірінші нұсқада барлық қайырымдар бірегей, "Ана" және "Әке" кейіпкерлері әртүрлі жағдайларда кездеседі. Диланның өмірбаяуын жазған Роберт Шелтон өлеңдегі негізгі аккордтарды "C, C7, F және C-ға оралу" деп сипаттайды, ал орта бөлігінде "F және C аккордтары кезектесіп орындалады". "Tombstone Blues" фолк-рок жанрына жатқызылған. Дилан зерттеушісі Майкл Грей Чак Берридің Диланға зор әсер еткенін айтады және "Дилан Чак Берри болмаса, "Tombstone Blues" әнін жаза алмас еді" деген пікір білдіреді. Гилл де әнге Берридің ықпалын, сондай-ақ Вуди Гатри мен Пит Сигердің "Taking It Easy" әнін байқайды, онда Диланның әнінде еліктелген ас үйдегі ана туралы қайталанатын хор бар.

Сын еткен пікірлер

Шелтон әнді күлкілі деп санайды, ерекше үйлесімсіздіктерге назар аударады және әннің мәтіні мен музыкалық орындалуын, әсіресе гитарада ойнауды жоғары бағалайды. Джон Ногуски де әзіл-қалжыңға толы екенін айтады және альбомдық нұсқасына «A» бағасын қойып, оның тек Дилан ғана жаза алатынын ұсынады. 2012 жылы Джим Бевиглиа осы әнді Диланның «үздік» әндерінің тізімінде 36-шы орынға қойды, мәтіндегі есте қаларлық фразалар мен әннің «даңқты анархиясын» мақтап өтті. Блумфилдтің гитарадағы еңбегін бөліп көрсеткен тағы бір сыншы – Rolling Stone журналынан Джо Леви. AllMusic-тің Билл Яновиц музыканттардың уақыт бойынша үйлесімсіз көрінетінін атап өткенімен, жағымды баға берді және «Tombstone Blues» сияқты әндермен Дилан басқа суретшілер үшін жаңа мүмкіндіктер ашты деп мәлімдеді. Стивен Кинг Диланның туындыларына деген құрметін білдіріп, өзінің алғашқы жарияланған романы «Кэрри»нің соңында «Tombstone Blues» әнінен үзінді келтіреді.

Тікелей өнер көрсетулер

Диланның ресми веб-сайтында "Tombstone Blues" әні 169 рет орындалғаны тіркелген, соңғысы 2006 жылдың қазан айында болды; 1965 жылдан кейін ол бұл әнді 1984 жылға дейін қайта орындаған жоқ. Әннің акустикалық нұсқасы алғаш рет 24 шілдеде Ньюпорт фольклорлық фестиваліндегі ән семинарында орындалды. Форст Хиллздегі концертінде оның жаңа музыкалық бағытына наразылық білдірген көрермендердің бір бөлігі наразылық танытты. Сол жылы Карнеги залы мен Мешіт театрында өткен қойылымдар көрермендер тарапынан ыстық қарсылық алды, соңғы орында ән басталғанда олар қол соқты. 1984 жылы Боб Дилан/Сантананың Еуропалық турнесі аясында Ньюкаслде өткен концерттегі әннің жазбасы, онда Карлос Сантана гитарада ойнады, Диланның "Real Live" (1984) альбомына енгізілді. Rolling Stone журналында Курт Лодер орындаудың "формасыз құрылымын" сынады. 1994 жылы Дилан әнді MTV Unplugged арнасы үшін жазды, ол 1995 жылы MTV Unplugged альбомы мен шоудың бейнежазбасына енгізілді. 2021 жылғы "Shadow Kingdom: The Early Songs of Bob Dylan" концерттік фильмінде әннің баяу (және қысқартылған) нұсқасы бар, ол сондай-ақ "Shadow Kingdom" (2023) альбомында да кездеседі. Rolling Stone журналының рецензенты Майкеланджело Матос бұл "ащы, өлімге толы сезім музыканы ешқандай төмендетпейді" деп жазды.