Кіріспе

Бірштонас (Бірштannen) – Литвадағы бальнеологиялық курорт және шипажай қаласы, Каунас қаласының оңтүстігінде, Немунас өзенінің оң жағалауында орналасқан. Бірштонас 1529 жылы қала құқығын алды және 1966 жылы қала мәртебесі берілді. Қала – Бірштонас муниципалитетінің әкімшілік орталығы.

Атауы

Бірштонас – қаланың литва тіліндегі атауы. Басқа тілдердегі атаулардың нұсқалары: поляк тілінде – Бирштани, орыс тілінде – Бирштаны, белорус тілінде – Біршта́ны, идиш тілінде – בירשטאן Birshtan.

Тарих

Бірштонас алғаш рет XIV ғасырда "тұзды сулы шаруашылық" деп еске алынған. 1382 жылы Тевтон орденінің жылнамаларында айтылып, "тұзды судағы шаруашылық" деп сипатталған. 14-16 ғасырларда Литваның көптеген ұлы князьдары, литвалық ақсүйектер және басқа да ақсүйектер аң аулау үшін Бірштонасқа демалысқа келген. Курорт 1846 жылы негісталған. Ресей, Польша және Литва қалаларынан келген көптеген адамдар аймақтың минералды суымен емделу және емдік саз бану үшін санаторийлерге барыған, олардың ішінде Штутгоф концлагерінен кейін ауырған литвалық жазушы Балис Сруога, сондай-ақ 16 жыл бойы совет лагерьлерінде және түрмелерінде отырғаннан кейін қасиетті деп есептелген Теофилиус Матулионис болды.

Қоршаған орта

Бірштонас қарағайлы ормандармен және ауруларға ем беруге өте қолайлы Немунас өзенімен қоршалған. Кейбір төбелерден Немунас өзенінің әдемі көрінісі ашылады. Мұнда дүкендер, полиция бөлімі, кітапхана, театр, емхана, дәріхана, кітап дүкені, мектептер, мұражайлар, кафелер, мейрамханалар және қалалық әкімдік те бар. Көптеген пәтерлер мен сирек кездесетін үйлер салынған. Бірштонас Немунас ілмектері аймақтық паркінің орталығы болып табылады.

Көлік

Бірштонас қаласына Каунас, Вильнюс және Мариямполе қалаларынан республикалық маңызы бар жолдар арқылы баруға болады. Каунас халықаралық әуежайы, Литваның екінші ірі әуежайы, Кармялава аумағында орналасқан.

Фестивальдар

Бірштонас бірнеше фестиваль өткізеді. Бірштонас қалалық фестивалі маусымның екінші демалыс күндері ұйымдастырылады. Онда концерттер, халық өнері көрмелері, әуе шары және моторлы қайықтар жарысы өтеді. Наурыз айының соңғы демалыс күндері Бірштонас Литваның ең көне халықаралық джаз фестиваліне төңкерілді, ол Бірштонас деп аталады. 1980 жылдан бері екі жылда бір рет өтетін джаз фестивалі осы курортты литвалық джаздың Меккасы деп таныстырды. "Бүкент!" фестивалі – жыл сайын қыркүйек айының басында ашық ауада өтетін пікірталас фестивалі. Екі күн бойы белгілі білім берушілер, блогерлер және саясаткерлер фестиваль келушілері ұсынған тақырыптарды талқылау үшін жиналады. Талқылаулар ағылшын және литва тілдерінде кең ауқымда жүргізіледі. Фестивальге қатысу тегін.

Жергілікті жерлер

Витаутас төбесі, Литваның Ұлы князі Витаутас аңшылық сарайының орналасқан жері. 40 метрлік биіктіктегі беткейге көтерілгеннен кейін, келушілер әдемі безендірілген демалыс алаңында демала алады. Алаңнан Бирштонас қаласының және Немунас өзенінің иілімінің әдемі панорамалық көрінісі ашылады. Көрініс жыл бойы сұлу, сондықтан Витаутас төбесіне шығу – Бирштонаға келген қонақтар үшін дәстүрге айналған. Бұл орын селфи түсірушілер мен курорттық қалаға келген суретшілердің де сүйікті орны. Бирштонас мұражайы. Мәдени мұра тізіміне енген мұражай ғимараты көруге тұрарлық. Бұл романтикалық вилланы орманшы Антанас Кателе салған. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын ол Бирштонаста емделіп жатқан мұғалімдерге жалға берілген. Соғыстан кейін ғимарат мемлекеттік меншікке алынды. Кейін ол санаторий ретінде пайдаланылды. 1967 жылы мұражай болып құрылды. Бирштонас қасиетті өнер мұражайы. Бұрынғы пасторлық үй қазір қасиетті өнер мұражайына орналасқан, ол жыл сайын көбірек қажыларды және жеке келушілерді тартады. Бұл жерге келгендер мұнда болуын «жан тыныштығын табуға және қайта жаңартуға болатын орын» деп сипаттайды, әрі көркем өнер қазыналарының тамаша көрмесіне, әрі әр келушіге көрсетілген шынайы назарға ризашылық білдіреді. Литваның көрнекті ақыны Юстинас Марцинкевичюс бұл мұражай махаббатқа арналғанын мәлімдеді. Немунас өзені бойындағы серуендеу жолы. Жергілікті Жверинчус орманшасында велосипед тебу, атпен жүру, желкенмен жүзу, каноэмен немесе Веркне немесе Немунас өзендерінде қайықпен жүруге болады. Бирштона бақылау мұнарасы. Мұнара орналасатын жер 1997 жылы Литва Республикасының Үкіметі Немунас иілімінің аймақтық паркіне арналған жоспарлау схемасын бекіткен кезде таңдалды. Мұнараның бақылау алаңы 45 метр биіктікте орналасқан, ал мұнараның жалпы биіктігі 55 метрге жетеді. Мұнараның басына тоқтамай-ақ көтерілу қиын болуы мүмкін, сондықтан алты демалыс алаңы қарастырылған. Мұнараның жанында демалыс аймағы және Немунас иілімінің аймақтық паркінің панорамалық картасы бар ақпараттық стенд орналасады. Мұнараның металл конструкциясы үшбұрышты ұяшықтары бар шырша панельдерімен «жабылады». Мұндай «киім» жол жиегіндегі шағын ғибадатхананы немесе аспандағы жұлдыздар шоқын еске түсіруі мүмкін. Төртбұрышты дизайны және шатыры бар мұнара литваның қорғаныс сәулеті дәстүріне сәйкес келеді, ескі ағаш сарай мұнараларына ұқсайды және кейінгі шіркеу мұнараларының сәулетімен де байланысты. Мұнараны жол жиегіндегі шағын шіркеулермен және Әлем ағашының бейнесімен де салыстыруға болады. Мұнараның символикасы кішкентай терезелер арқылы жанданады – жарық кіруіне және айналадағы сұлулыққа тамашалауға мүмкіндік береді, олар ағаш мүсіндерінің ою-өрнектері сияқты.