Ресей қаржы жүйесін реформалаушы: Е.Ф. Канкрин өмірі мен қызметі

Кіріспе

Георг Людвиг Канкрин (Егор Францевич Канкрин; 16 қараша 1774 – 10 қыркүйек 1845) – орыс-неміс аристократы және 19-шы ғасырдың басында Ресейдің қаржы жүйесінде реформаларды жетекшілік еткен саясаткер.

Өмірбаян

Канкрин Ханау қаласында дүниеге келген. 1797 жылы 23 жасында Канкрин әкесі, минералог Франц Людвиг фон Канкринмен бірге Ресейге барып, императорлық қызметке қабылданып, есімін Георг деп өзгертті. 1823 жылы 49 жасында Канкрин қаржы министрі болып тағайындалды және 21 жыл бойы осы қызметте тұрды. Саясаткер ретінде Канкрин консерватор болды, теміржол салуға және шаруаларды азат етуге қарсылық танытты. Канкрин Павловск қаласында қайтыс болды.

Мұра

1827 жылы Канкрин әйгілі прус ғалымы Александр фон Гумбольдтқа хат жазып, Ресейдің экономикалық дамуына жарамды аймақтарды анықтау үшін монархия есебінен Ресейге келуін сұрады. Ресей Наполеон әскерлерін жеңуде маңызды рөл атқарғанымен, соғыстан кейінгі кезеңде әлемдегі орны көтерілген жоқ, ал Гумбольдттың сапары пайдалануға болатын кен орындарын табуға көмектесуі мүмкін еді. Осы мақсатта Ресей үкіметі Германия мен Франциядан кен саласының мамандарын шақырған болатын. 1829 жылдың сәуірінен желтоқсан айына дейін Гумбольдт Ресейді шарлап, шығыста Қытай шекарасына, оңтүстікте Каспий теңізіне жетіп, Санкт-Петербургке оралды. Канкрин Гумбольдттың сапарының сәтті аяқталуын қамтамасыз ету үшін барлық мүмкіндікті пайдаланды, оның шығындарын төлеуді ұйымдастырды және Ресей билігінің ынтымақтастығын қамтамасыз етті. "Барлық әкімдер мен кен қызметкерлеріне сіздерді қабылдау туралы нұсқаулар жіберемін. Кеден қызметіне Ресейге кіруіңізді жеңілдету туралы тапсырма беріледі", - деді ол. Гумбольдт Урал тауларында алмаз табылатынын дәл болжады. Канкрин бастапқыда Гумбольдтқа орыс платинасын ақша соғу үшін пайдаланудың ықтималдығы туралы пікір білдірген еді. Гумбольдт бұл идеяға қарсы болды. 1839 жылы Орал тауларында қаржы министрінің құрметіне қарай "канкринит" деген жаңа минерал табылған. Канкриннің еңбектерінің ішіндегі ең бағалысы – неміс тілінде жарық көрген "Әскери экономика" еңбегі. Канкриннің саясаты көбінесе Ресей үкіметінің кең ауқымды экономикалық реформаларды жүзеге асырудағы шектеулеріне байланысты қолданыстағы жағдайды сақтауға бағытталды. Оның саясаты экономиканы жандандыруға емес, мемлекеттік шығыстарды қысқарту арқылы бюджет тапшылығын азайтуға ұмтылған деп сипатталады. Тарихшы Уолтер Пинтнердің сөзімен айтқанда, ол "әлеуметтік жағдайды" сақтау үшін помещиктерге несие берді. Мемлекеттік шығыстарды шектеу мақсатында ол Ресей өнеркәсібіне несие бермей, Ресей экономикасын ондаған жылдар бойы мазалаған бюджет тапшылығын жойды. Жеке банктерге тыйым салынды және капитализмнің дамуын тежеу үшін шаралар қабылданды.

In 1827, Cancrin wrote Alexander von Humboldt, the famous Prussian scientist, asking if he would visit Russia at the monarchy's expense to identify areas where Russia could develop economically. Although Russia had played a major role in defeating the armies of Napoleon, in the postwar period Russia's position in the world had not risen and potentially Humboldt's visit could identify mining areas to exploit. The Russian government had already invited experts in mining from Germany and France for this task, perhaps not surprising since Cancrin's father, a mining expert himself, had come to Russia for similar reasons. From April to December 1829, Humboldt traveled through Russia, reaching the Chinese border in the east and the Caspian Sea in the south, before returning to St Petersburg. Cancrin had taken pains to guarantee the success of Humboldt's trip, arranging for his expenses to be paid as well as assuring the cooperation of Russian officialdom. "I shall not fail to send instructions to all governors and mining officials, with orders to put you up. Customs will be instructed to facilitate your entry into Russia." Humboldt accurately predicted that diamonds would be found in the Ural Mountains. Cancrin had initially contacted Humboldt to get his opinion about the feasibility of using Russian platinum in coinage. Humboldt recommended against it. In 1839 cancrinite, named after the Minister of Finance, was found in the Ural Mountains. Among Cancrin's writings, The Military Economy (published in German) is the best regarded. Cancrin's policies often sought to maintain the status quo due to the limitations of the Russian government in carrying out large scale economic reform. His policies have been characterized as being aimed at reducing budget deficits through curtailment of government expenditure rather than attempts at stimulating the economy. He advanced loans to the gentry class in order to preserve, in the words of historian Walter Pintner, "the social status quo". With a view toward limiting state expenditure, he refused to credit the Russian industry, thus eliminating the budget deficits that plagued the Russian economy for decades. Private banks were forbidden, and he took steps was to stymie the development of capitalism.

1839-1843 жылдардағы қаржылық реформалар

Канкриннің басты жетістігі – 1839–43 жылдардағы ақша реформасы болды, ол Ресейдің қаржы жүйесін жақсартты. Реформа ескі ассигнациялық рубльдің 3,5 бірлігіне тең жаңа күміс рубль шығарумен басталды. Содан кейін күміс рубльге негізделген жаңа салымдық банкноттар шығарылды. Ақырында, 1843 жылы ескі ассигнациялық рубльдер айналымнан алынып, жаңа банкноттармен ауыстырылды. Бұл реформалар Ресейдің қаржы жүйесін айтарлықтай тұрақтандырды.