Кіріспе

Түрік-неміс жазушысы Феридун Займоглу (4 желтоқсан 1964 жылы Болу қаласында туған) – түрік тегінен шыққан неміс авторы және суретші. Оның шығармаларының басты тақырыбы – Германияға көшіп келген түрік иммигранттарының екінші және үшінші буынының мәселелері.

Өмір

Түркияның Болу қаласында туған Феридун Займоглу 1965 жылы ата-анасымен бірге Германияға келді. 1985 жылға дейін ол Берлин мен Мюнхенде өмір сүрді, содан кейін Кильде медицина мен өнерді оқыды, ол әлі күнге дейін сонда тұрады. Ол жазушы және журналист болып жұмыс істейді. Оның эсселері мен әдебиет туралы сын-пікірлері Die Zeit, Die Welt, SPEX және Tagesspiegel сияқты жетекші неміс газеттерінде жарияланды. 1999-2000 жылдары Мангеймдегі Ұлттық театрда жұмыс істеді. 2003 жылы Силт аралында «арал ақыны» атағын алды, ал 2004 жылы Берлин еркін университетінде қонақ профессоры болды. Оның алғашқы кітабы «Kanak Sprak» 1995 жылы Германиядағы түрік жігіттері қолданатын жаргон тілінің шынайы, қатал және бұзып-жарату күшін көрсетуге тырысады және жаңа өзіне сенімділікке шақырады. «Маганда» кейіпі – түріктердің әзіл-қалжың журналдарында да кездесетін – «жаңа гендерлік идентитілерді, қалалық субъективтілікті және таптық қатынастарды қалыптастырудың маңызды құралы» ретінде көрінеді (Айсе Онку, 1-сілтеме, 187-бет). Оның кітабы «kanak attak» тобына шабыт берді. 2005 жылы оның «KanakAttak – Венаның үшінші түрік қоршауы» атты тулар инсталляциясы Венадағы Kunsthalle Wien өнер галереясында көрсетілді. Бұл инсталляция 1683 жылғы 17 шілде – 12 қыркүйек аралығында өткен Вена қоршауына сілтеме жасайды, ол Габсбургтың Киелі Рим императоры Леопольд I-ге қарсы түріктердің жорығы және олардың жеңілісімен аяқталды. Соңғы кітабы «Лейла» шағын түрік ауылының өмірін суреттейді. Бұл, ол өзінің жазушылық жолында алғаш рет әйелдің көзқарасын қабылдайтын, жылдар бойы еркек стилінде жазғаннан кейін «жаңадан ойлап табу» болып табылады. Бір сұхбатында ол бұл көркем романды 2004 жылы аяқтағанын және 2006 жылы жарық көрген бұл туындыға дайындалуға бір жарым жыл кеткенін айтады.

Қанақ аттак

Феридун Займоғлу бастаған топ – "кең ауқымды расизмге қарсы жоба" болып табылады, оны "неміс қоғамынан расизмді жоюға міндеттенген, әртүрлі ортадан шыққан түрлі адамдар" құрайды. Бұл кең негіз барлық түс және ұлттық топқа жататын немістерге "ұлттық сәйкестіктер мен рөлдерді тағайындауды; "біз" және "олар" дегенді" тоқтатуға жұмыс істеуге мүмкіндік береді. "Біз" және "олар" деген ұғымнан бас тарту, түрік немістеріне, сондай-ақ Германияға жұмыс күші ретінде келген басқа ұлттық топтарға неміс қоғамына және неміс мәдениетіне сіңісуге жол ашатындай көрінсе де, шындығында бұл солай емес. "Канак Аттак" ұсынып тұрған ассимиляцияға қарсы көзқарас" олардың жазбаларында жиі кездеседі, мысалы, олар "ашық қоғамға "бейімделуге" (яғни, сіңісуге) ниеті жоқтардың Германияда ісі жоқ" деген пікірді білдірген адамдар мен топтарды қабылдамайды. Керісінше, Қанақ Аттак шетелдіктердің мәдениеті мен тарихын жоймастан Германияның жаңаруы мүмкін деп санайды. Топ "адамдардың араласуын реттеу және бақылау қажет деген идея" дұрыс емес деп есептейді және нәсіл бойынша ешқандай айырмашылық жасалмауы керек деп санайды. Расизмге қарсы топтың тағы бір қайшылығы – олар хип-хоп буынымен және оның күресімен, сенімдерімен байланысты болса да, Kanak Attak өзін хип-хоптан қашықтатуға тырысады. Топтың "рухани көшбасшысы" Феридун Займоғлу өз жазбаларында "хип-хоп буынының құқығынан айырылған жастары" қолданатын тілді пайдаланады. Дегенмен, топ "Канак Аттакты геттоның "әдемі дауысы" деп қарастыруға болмайды" деп жазғандары арқылы hip-hop-пен байланысты деген барлық пікірлерді жоюға ұмтылады. Kanak Attak "мәдени индустрияның коммерциялық қартаздары" ұсынған осы жалпылауға, сондай-ақ топ пен оның мүшелеріне мәдени сіңісуді немесе араласуды таңуға жасалған кез келген әрекетке наразылық білдіреді. Доктринасында кейбір қайшылықтар болғанына қарамастан, Kanak Attak Германиядағы иммигранттар арасындағы өсіп келе жатқан расизмге қарсы қозғалысты көрсетеді, олар неміс болуды қалайды, бірақ өздерінің мәдени мұраларын сақтауды да қалайды.