Кіріспе

1984 жылы Герберт Росс түсірген фильм. «Протокол» – Голди Хоун мен Крис Сарандонның басты рөлдерде ойнаған, Бак Генри жазған және Герберт Росс режиссерлік жасаған 1984 жылғы американдық комедиялық фильм. Хоун Вашингтон қаласындағы коктейльге қызмет ететін қыздың рөлін сомдайды, ол келіп тұрған Араб әмірінің өліміне тосқауыл қойып, елінің қаһарманына айналады.

Сюжет

Санни Энн Дэвис – Вашингтонда коктейль официант болып жұмыс істейтін, сырттай ақылсыздау көрінетін сары шашты қыз. Ол бір еркек және әйелден тұратын жұптың үйінде шағын бөлме жалдап тұрады, жеке өмірі дұрыс емес және жөндеуге шамасы жетпейтін ескі машина жүргізеді. Машинасы жолда бұзылып, Ақ үйге дипломатиялық кортеждің жолын кеседі. Саннидің жағдайына түсініксіздік танытқан Дипломатиялық қауіпсіздік қызметі оқиғаны қауіпсіздікке қатер деп санайды және толыққанды дабыл режиміне көшеді, тапаншаларын шығарып алады. Санни жағдайдың қырсықтығын түсінбейді, тек жұмысына кешігіп қалуынан ғана уайымдайды. Санни жұмыс істейтін Сафари клубында кеші одан да нашар болады. Кездесуі күйреп, барлық костюмдер уақытында келген официанттарға берілгендіктен, эму костюмін киюге мәжбүр болады. Ол костюмді жек көреді, себебі ол қажетсіз жыныстық ұсыныстарға шақырады. Ол "мүлде ақшасы болмаса да", ақшаға "ерекше қызметтер" ұсынған клиенттің ұсынысын және әріптес официант Элладан алған қарызды қабылдамайды. Үйге қайтар жолда Санни кешкі асқа байланысты медиа назарына қызығушылық танытып, шарадан шығып бара жатқан қонақтарды көру үшін тоқтайды. Таяу Шығыстан келген бір ер адам оны итеріп кетеді. Санни оның пальтосының қалтасында қатты нәрсе сезінеді. Ол оның қаруы бар ма деп сұрайды. Ол қаруы бар екенін мойындайды. Бір оқ атылады, бірақ Санни оның нысанаға тигізуіне жол бермей, қолын шағып алады. Соңынан туған шатастықта Санни мен қарулы адам екеуі де жерге құлайды және тағы бір оқ атылады. Санни өзін атып өлтіргенін сезіп, айқайлайды. Жаңалықтар арқылы біз Саннидің ауруханаға жеткізілгенін және қаһарман ретінде мақталып жатқанын білеміз. Ол АҚШ пен оның "шағын, бірақ стратегиялық маңызды Таяу Шығыс мемлекеті" Эль-Отар арасындағы қарым-қатынасты жақсарту үшін Вашингтонға келген эмирдің өмірін сақтап қалды. Дәрігерлер Саннидің сол жақ мүшесінен оқты алып тастайды. Сауығып жатқанда, ол көпшіліктің құрметіне бөленіп, атақты адамдардан хаттар мен көптеген неке ұсыныстарын алады. Мемлекеттік департаменттегі Таяу Шығыс бөлімінің басшысы Майкл Рэнсом Санниге оқ тигеннен кейінгі алғашқы баспасөз конференциясын өткізуге көмектесу үшін келеді. Санни өзінің өмірі туралы әрбір сұраққа әзіл-қалжыңмен және сүйкімділікпен жауап береді, өзін өте тартымды, ақылды және патриот екенін көрсетеді. Ол ешқашан дауыс бермегенін, өзін саяси идеологияға емес, жай ғана американдық ретінде қарастыратынын айтады. Ақ үйде саясаткерлер Кроу мен Хиллей конференцияны бақылап отырады. Олар Санниге сенсек, оның көптеген сайлаушылар тобына, соның ішінде жұмысшы әйелдерге, шағын қала тұрғындарына, зейнеткерлерге, геилерге, "заң мен тәртіпті сақтаушыларға", бейсбол жанкүйерлеріне, бағанада отыруды ұнататындарға және жануарларды жақсы көретіндерге ұнайтындықтан, ол сайлауға қатыса алады деп әзілдеп айтады. Олар АҚШ Президентімен (осы маңызды сөйлеу кезінде ұйықтап жатыр) байланысып, Санниді ауруханаға шақыруды ұйымдастырады. Саннидің өмірін сақтап қалған эмирге АҚШ әскери база құруға ыңғайлы географиялық орналасқандықтан, оның елінде база құруға ниетті. Ол АҚШ-қа өз елінде база құруға рұқсат береді, бірақ олар оған Санниді тағы бір әйел ретінде алуға рұқсат беруі керек. Президент білмейтіндей, Мемлекеттік департамент Санниді базаға айырбастауды шешеді. АҚШ вице-президенті оған үкіметтің хаттамалар бөлімінде жұмыс ұсынады. Ол "хаттама" деген сөздің мағынасын сөздікте қарастыруға мәжбүр болады, бірақ ол өзіне жақсы жалақылы жұмыс ұсынылып жатқанын түсінгенде, ол қабылдайды. Санни жаңа жұмысына қызығушылықпен кіріседі, ресми кештерге қатысады және шетелдік дипломаттармен кездеседі. Бір кешкі асқа ол Наваф Аль Кабирмен танысады, ол эмир атынан Санниге алғыс айтады және оған эмирдің алғыс сыйлығы ретінде машина сыйлайды. Ол оны қайтарып береді, себебі ол мемлекеттік қызметкер ретінде сыйлық ала алмайды. Бірақ бұл әрекет эмир мен Мемлекеттік департаментті де ашуландырады. Санни эмирдің еліндегі халықтың Саннидің жаңа патшайымы болатынын білетінін және наразылық күшейіп бара жатқанын білмейді. Санниге эмир онымен жеке кездескісі келетінін және "оған жақсы көңіл көтеруді көрсетуі" керектігі айтылады. Ол бұл шақыруды өзінің бұрынғы бастығы Луға көмектесудің жолы ретінде қарастырады, ол өзінің жұмыс істеген сәтсіз Сафари клубында той ұйымдастырады. Лу өзінің тұрақты клиенттерін жапқан жоқ, ал Санни өзінің достарын шақырады. Той бақылаудан шығып, полиция тұтқынға алады және бәрі медиада жарияланады. Елші Сент-Джон бұл оқиғаны айырбас жасауға мүмкіндік беретін жағдай ретінде көреді. Ол Санниге эмирмен бірге "өзінің елін өкілдігі үшін" және жағдайды түзету үшін баруын айтады. Санни эмирдің еліне келгенде, өзінің үйленген киімдегі суреті салынған монументті көреді. Ол бұл құрлық екенін, оның АҚШ база құру үшін айырбасталғанын түсінеді. Эмир оны растайды. Ол ұл тудыра алмағандықтан, оған жаңа әйел керек. Ашулы Санни жауап беруге үлкермей, эмирдің елінде төңкеріс болады, және олар екеуі қашуға мәжбүр болады. АҚШ-қа оралғаннан кейін үкімет айырбас туралы білмейтінін мәлімдейді, ал халық Саннидің жоспарды бұрыннан білгеніне күмәнданады. Ол шындықты анықтау үшін Конгресс тексеруіне де қатысуға тиіс. Рэнсом Санниге жасалған қатыгездікке ашуланып, жұмысынан кетеді. Тексеру кезінде Санни кінәні мойындап, елдің саяси жағдайларын толыққанды түсінбестен маңызды лауазымға тағайындалғанын айтып, процедураны қысқартады. Бірақ ол барлық басшылардың халыққа жауапкершілігі бар екенін еске салады. Ол бөлмедегі саяси тұлғаларды еңкейіп, енді оларды "құс сияқты" қадағалайтынын ескертеді. Екі жылдан кейін Санни Рэнсомқа үйленеді және балалары бар. Ол Орегон штатының Даймонд Джанкшен қаласында Конгреске сайлануға түседі және жеңіске жеткенін хабарлайды.

Қабылдау

Роджер Эберт фильмге 4 жұлдыздың 2,5-ін берді және былай деп жазды: "Голди Хоун осы фильмдегі кейіпкерін өте жаңартылып, қызықты етіп жасаған, сондықтан олар одан да көп күш жұмсап, оның туралы ақылды сценарий жазғандары жөн еді". Чикаго Трибьюнынан Джин Сискел 4 жұлдыздың 2-ін берді және бұл Хоунның бұрынғы хиті "Рядовой Бенджаминнің" "нашар жалғасы" сияқты ойнағанын айтты. Сискел: "Бұл Хоунды Джимми Стюарт рөлінде алып, эмоционалды Франк Капра фильмі ретінде жасауға тырысқан болуы мүмкін. Бірақ Стюарт мұндағы Z класындағы әр түрлі қиындықтарға ешқашан төзбес еді, соның ішінде өте қайғылы, ұзаққа созылған бардағы төбелес сахнасы, онда араб стереотипі (Андре Грегори ұятты рөлде) садизмге құмарлық танытады". "Нью-Йорк Таймс" газетінен Винсент Канби: "'Протокол' фильміндегі барлық нәрсе мұқият ойластырылған, бірақ оны дарынды адамдар, әсіресе мырза Генри ойластырған" деп жазды. Variety журналы: "‘Swing Shift’ фильмінің сәтсіздігінен алыстап, ‘Private Benjamin’ фильміне жақын келген Голди Хоун тағы да кереметтің (және ақылдының) өзі болып көрінеді, бірақ мұндағы бір үлкен мәселе – ‘Бенджамин’ фильмін жаңа биіктерге көтерген формуланы қайта жаңартуға жасалған тым айқын әрекет". The Washington Post газетінен Пол Аттанасио оны "қазір ешкім жасамайды деп ойлаған еріншекті комедия" деп атады. "Соңында оның жасалма саяси морализмі көтере алмайтын болады; бірақ Бак Генридің көбінесе күлкілі сценарийі, Голди Хоунның ақымақты сары шашты әйел рөліндегі ерекше өнері және режиссер Герберт Росс-тың комикалық шеберлігінің арқасында ‘Протокол’ жексенбі күні түстен кейін жағымды ойын-сауық" дейді. Лос-Анджелес Таймс газетінен Майкл Уилмингтон: "Голди Хоун ұнайды, тіпті бұл фильм (ішінде ‘Жеке Бенджамин Вашингтонға барады’ деген субтитр болса да) олай болмаса да" деп жазды. The Monthly Film Bulletin журналынан Ким Ньюман фильмге 1950 жылғы "Born Yesterday" фильмінің ең күшті әсер еткенін айтты, "бірақ ол неге осылай жақсы жұмыс істегенін түсінбестен. Оның ең айқын көшірмесі – қазір "Born Yesterday" фильмінің ең ұятты көрінісі болып көрінетін ақымақ сары шашты қыздың Конституцияны оқып, Вашингтонның монументтерін аралап, патриотқа айналуы". Metacritic-те 7 сыншының пікірлеріне сүйене отырып, 55% балл жинады, бұл "аралас немесе орташа пікірлерді" көрсетеді.

Кассалық жинақ

Фильм 1984 жылдың 21 желтоқсанынан бастап алғашқы 5 күнінде АҚШ және Канададағы 893 кинотеатрда көрсетіліп, 3 427 840 доллар тапты. Ақырында фильм екі елде 26 186 631 доллар табыс әкелді.